Jeszcze o Ucieczce Mickiewicza. (Nie)prostoduszne pytanie o „worek do roboty”

Małgorzata Burta

Published: 2026-08-26

Vol. 38 No. 1/2025 (2025)

Jeszcze o Ucieczce Mickiewicza. (Nie)prostoduszne pytanie o „worek do roboty”

Małgorzata Burta

Abstract

The article concerns Adam Mickiewicz’s ballad entitled The Escape (Ucieczka). In the introduction, it recalls the details regarding the genesis and first publication of the work in the volume The Poetry by Adam Mickiewicz. Five volumes in one with the author's portrait. New enlarged and reworked edition (the first volume of the „New Polish Parnas" series), Warsaw-Poznań 1832. This edition includes a reprint of five volumes of historical novels and sonnets, as well as—at the very end of the Appendix—the first edition of the ballad The Escape. The article engages with the existing literature on the ballad and focuses primarily on a previously overlooked detail from the dialogue between the ghostly lover and the Maiden in line 83: “Is that a work bag?” (“Czy to worek do roboty?”). The author interprets this detail in light of the Maiden’s response (line 84: “No, it is a little golden Altar” / “Nie, to jest Ołtarzyk złoty”) and through the lens of legamentology (the study of bookbindings), identifying it as a girdle book binding (pouch binding) of a prayer book.

Keywords:

Adam Mickiewicz, The Escape, ballad, ghost, tegumentology (bookbinding)

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Burta, M. (2026). Jeszcze o Ucieczce Mickiewicza. (Nie)prostoduszne pytanie o „worek do roboty”. Colloquia Litteraria, 38(1/2025). Retrieved from https://czasopisma.uksw.edu.pl/cl/article/view/17008

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Poezje Adama Mickiewicza. Pięć tomów w jednym z portretem Autora. Nowa powiększona i przerobiona edycjaw Warszawie u S.H. Merzbacha, w Poznaniu u J.J. Heine i Spółki, 1832.
Google Scholar

Mickiewicz A., Ucieczka. Ballada, w: tenże, Dzieła wszystkie, red. K. Górski, t. 1, cz. 3: Wier-sze 1829–1855, oprac. C. Zgorzelski, Wrocław 1981.
Google Scholar

Wiersze Adama Mickiewicza w podobiznach autografów. Część druga: 1830–1855, oprac. C. Zgorzelski, red. naukowa Z. Stefanowska, M. Kalinowska, Wrocław 1998.
Google Scholar

Bieńczyk M., „Krzywo jedzie, kto ucieka”. Ucieczki w czasach romantyków, Warszawa 2021.
Google Scholar

Borowy W., O „Ucieczce” Mickiewicza, „Pamiętnik Literacki” 1956 (zeszyt specjalny).
Google Scholar

Buszkowska K., Nocna strona świata. „Romantyczność” i „Ucieczka” Adama Mickiewicza. Próba lektury nieantropocentrycznej, „Teksty Drugie” 2013, nr 1/2.
Google Scholar

Ginkowa Ł., „Koń ma duszę w sobie”, Kraków 1988.
Google Scholar

Janion M., Panna i miłość szalona, „Teksty Drugie” 1993, nr 4–6. Przedruk w: tejże, Kobiety i duch inności, Warszawa 1996 i wyd. nast.
Google Scholar

Kleiner J., Mickiewicz, t. 2: Dzieje Konrada, cz. 1, wyd. popr., Lublin 1997.
Google Scholar

Klaczko J., „Lenora” i „Ucieczka”, w: tenże, Rozprawy i szkice, oprac. I. Węgrzyn, Kraków 2005.
Google Scholar

Krzyżanowski J., Polska bajka ludowa w układzie systematycznym, wyd. 2 rozszerz., t. 1, Wrocław 1962.
Google Scholar

Kuczera-Chachulska B., O lirycznym wymiarze „Ucieczki”, w: tejże, Przemiany form i postaw elegijnych w liryce polskiej XIX wieku, Warszawa 2002.
Google Scholar

Libera L., Zagadka „Ucieczki”, „Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego” 2016.
Google Scholar

Libera L., Gottfried August Bürger – autor „Lenory”, Białystok 2016, rozdz. Lenora na rodzinnych polach.
Google Scholar

Maciejewski J., Mickiewicza wielkopolskie drogi. Rekonstrukcje i refleksje, Poznań 1972.
Google Scholar

Majkowski E., Oprawy sakwowe. Przyczynek do historii introligatorstwa u schyłku wieków średnich, Poznań 1932.
Google Scholar

Oprawy gotyckie XIII–XVI wieku ze zbiorów toruńskich. Katalog wystawy w Muzeum Okręgowym w Toruniu, grudzień 2024 – luty 2025, oprac. A. Wagner, Toruń 2024.
Google Scholar

Pluta P., Polska ballada gotycka, Warszawa 2017, rozdz. Królowa ballad.
Google Scholar

Pokorzyńska E., Pronobis-Brzezińska M., Wagner A., Leksykon oprawoznawczy, Bydgoszcz 2023 (hasła: chemise, modlitewników oprawy, sakwowe oprawy)
Google Scholar

Ruszkowski J., Czy Mickiewicz był w Wielkopolsce? w: Księga Mickiewiczowska. Patronowi uczelni w dwusetną rocznicę urodzin 1798-1998, red. Z. Trojanowiczowa, Z. Przychodniak, Poznań 1998.
Google Scholar

Ruszkowski J., Kronika życia i twórczości Mickiewicza. Poznańskie: 1831–1832 (mps Biblio-teka IBL PAN).
Google Scholar

Suchanek L., Wątek Lenory w balladzie polskiej i rosyjskiej (Mickiewicz, Żukowski, Katienin), w: Spotkania literackie. Z dziejów powiązań polsko-rosyjskich w dobie romantyzmu i neoromantyzmu, red. B. Galster, J. Kamionkowa, A. Piorunowa, Wrocław 1973.
Google Scholar

Syga T., Te księgi proste. Dzieje pierwszych polskich wydań książek Mickiewicza, Warszawa 1956.
Google Scholar

Zgorzelski C., Uwagi edytorskie i odmiany tekstu, w: A. Mickiewicz, Dzieła wszystkie, red. K. Górski, t. 1, cz. 3: Wiersze 1829–1855, oprac. C. Zgorzelski, Wrocław 1981 (dot. Ucieczki).
Google Scholar

Małgorzata Burta

https://orcid.org/0000-0002-3545-3099

Affiliation:

Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego Poland

Bio Statement (e.g., department and rank)

Dr MAŁGORZATA BURTA – Assistant Professor at the Department of Research on Polish Romanticism and the Works of Cyprian Norwid at the Cardinal Stefan Wyszyński University in Warsaw. She graduated in Polish Philology from the University of Warsaw, completed her doctoral studies at the Institute of Literary Research of the Polish Academy of Sciences (IBL PAN), and graduated from the Institute of Theology at the Pontifical Faculty of Theology in Warsaw. Fellowship recipient of the Foundation for Polish Science (FNP) and the Société Historique et Littéraire Polonaise (Bibliothèque Polonaise de Paris). Author of the monograph Reszta prawd. „Zdania i uwagi” Adama Mickiewicza (The Rest of Truths: Adam Mickiewicz's "Sentences and Remarks"), as well as dissertations on the religious dimension of Romanticism, Mickiewicz’s late works, and traces of Romantic thought in contemporary literature. Member of the Main Board of the Adam Mickiewicz Literary Society (serving as Secretary) and President of the Siedlce Branch of the Society. Expert for the Ministry of National Education on Polish language school textbooks and a jury member of the Olympiad in Polish Literature and Language.