Hermeneutyczne wymogi interpretacyjne kanonu 1453 CIC/83 po reformie procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa

Tomasz Gałkowski

doi:10.21697/im.2637101

Opublikowane: 2026-06-30

Tom 37 Nr 1 (2026)

Hermeneutyczne wymogi interpretacyjne kanonu 1453 CIC/83 po reformie procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa

Tomasz Gałkowski

Ius Matrimoniale

Dział: Rozprawy i artykuły

https://doi.org/10.21697/im.2637101

Abstrakt

W opracowaniu została zaproponowana wykładnia kan. 1453 CIC/83 w nowym kluczu hermeneutycznym, jakim jest reforma procesu małżeńskiego papieża Franciszka oraz przemówienie Leona XIV do uczestników kursu formacyjnego zorganizowanego przez Trybunał Apostolski Roty Rzymskiej (21.11.2025). Autor przedstawił wykładnię kanonu jako integralną część procesu małżeńskiego, któremu przyświecała idea przyspieszenie procedury. W tym kluczu hermeneutycznym zwrócił uwagę na przywołaną w kanonie sprawiedliwość i jej rolę w uzasadnieniu ratio legis kanonu. Uważa, że sprawiedliwość nie jest jedynie gwarantem zachowania praw wobec zasady szybkości procesowej i czasu przewidzianego na procedurę sądową, ale pełni rolę czynnika zobowiązującego do sprawnego i szybkiego działania celem nieodwlekania określenia pozycji wiernego w Kościele. Sprawiedliwość, jak wskazał Leon XIV, jest wzbudzana przez akt miłosierdzia względem osób zwracających się do kościelnych trybunałów.

Słowa kluczowe:

kan. 1453 CIC/83, szybkość procesoawa, sprawiedliwość, hermeneutyka, Franciszek, Leon XIV

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Gałkowski, T. (2026). Hermeneutyczne wymogi interpretacyjne kanonu 1453 CIC/83 po reformie procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Ius Matrimoniale, 37(1), 5–23. https://doi.org/10.21697/im.2637101

Cited by / Share

Bibliografia

Źródła
Google Scholar

Benedetto XVI, Ad Tribunal Rotae Romanae, 28.01.2006. AAS 98 (2006): 135-138.
Google Scholar

Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus, 25.01.1983. AAS 75/II (1983): V-XXX. 1-137. Translation: Kodeks Prawa Kanonicznego promulgowany przez papieża Jana Pawła II w dniu 25 stycznia 1983 roku. Zaktualizowany przekład na język polski. 2022. Poznań: Pallotinum (=CIC/83). https://episkopat.pl/files/24.bkt/08/28/15/852966_p8b8_zKEPnastronieKEP_17.08.20231.pdf. (Accessed: 23 March 2026).
Google Scholar

Codex Iuris Canonici Pii X Pontificis Maximi iussu digestus, Benedicti Papae XV auctoritate promulgatus, 27.05.1917. AAS 9/II (1917): 2–593 (=CIC/17).
Google Scholar

Franciscus, Litterae Apostolicae motu proprio datae Mitis Iudex Dominus Iesus quibus canones Codicis Iuris Canonici de causis ad matrimonii nullitatem declarandam reformatur, 15.08.2015. AAS 107 (2015): 958-970. Translation: Praktyczny komentarz do Listu apostolskiego motu proprio Mitis Iudex Dominus Iesus papieża Franciszka. 2015, edited by Piotr Skonieczny. Tarnów: Wydawnictwo Diecezji Tarnowskiej Biblos (=MIDI).
Google Scholar

Joannes Paulus II, Ad Rotae Romanae praelatos auditores coram admissos, 30.01.1986. AAS 78 (1986): 921-925.
Google Scholar

Leon XIV, Discorso del Santo Padre ai partecipanti al Corso di formazione giuridico-pastorale della Rota Romana, 21.11.2025. https://www.vatican.va/content/leo-xiv/it/speeches/2025/november/documents/20251121-rota-romana.html (Accessed: 22 March 2026).
Google Scholar

Literatura
Google Scholar

Bonnet, Piero Antonio. 1996. “Can. 1453. Comentario.” In Comentario Exegético al Código de Derecho Canónico. Vol. IV/1, edited by Angel Marzoa, Jorge Miras, and Rafael Rodrígez-Ocaña, 936-938. Pamplona: Ediciones Universidad de Navarra, S.A.
Google Scholar

Borowicz, Adam. 2009. “Argumentacja oparta na odwołaniu się do racji normy prawnej.” Państwo i Prawo 64(3): 48-59.
Google Scholar

Chauvain, Tatiana, Tomasz Stawecki, and Piotr Winczorek. 2013. Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.
Google Scholar

Gałkowski, Tomasz. 2011. “Metoda kanonistyczna we współczesnej dyskusji naukowej.” Prawo Kanoniczne 54(3-4): 169-190.
Google Scholar

Gałkowski, Tomasz. 2026. “Revision of The Code of Canon Law on the Basis of Preambles in the Normative Documents of Pope Francis.” Prawo Kanoniczne 69(1): 39-64. https://doi.org/10.21697/pk.2026.69.1.02.
Google Scholar

Gordon, Ignacio. 1969. “De nimia processuum matriomonialem duratione.” Periodica de re morali, canonica, liturgica 58: 491-594; 641-736.
Google Scholar

Kroczek, Piotr, and Piotr Skonieczny. 2013. “Preamble of Law: Perspective of Legislator and Interpreter.” Angelicum 90: 869-888.
Google Scholar

Leszczyna, Henryk. 1996. Hermeneutyka prawnicza. Warszawa: Oficyna Naukowa.
Google Scholar

Maciejewski, Marek. 2007. “Rozważania o dziejach idei sprawiedliwości.” In Prawne, historyczne i doktrynalne aspekty sprawiedliwości, edited by Piotr Sadowski, Ewa Kozerska, and Andrzej Szymański, 71-90. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Google Scholar

Pawluk, Tadeusz. 1973. “Kanoniczne sprawy małżeńskie w świetle posoborowego prawa procesowego.” Studia Warmińskie 10: 77-349.
Google Scholar

Sosnowski, Beniamin. 2016. “Geneza, rola i cechy preambuły w aktach normatywnych.” Zeszyt Studencki Kół Naukowych i Administracji UAM 6: 207-220.
Google Scholar

Święty Augustyn. 1998. Państwo Boże. Kęty: Wydawnictwo Antyk.
Google Scholar