ZASADY SPORZĄDZANIA BIBLIOGRAFII I PRZYPISÓW (docx)

Zasady zapisu bibliografii i przypisów w stylu Chicago „autor-data”

The Chicago Manual of Style, ed. 17.

1. Dokumenty Magisterium Kościoła

• Schemat bibliografii: Autor. Nazwa techniczna dokumentu w jęz. oryginalnym Tytuł dokumentu przedmiot dokumentu, data wydania. Miejsce i data promulgacji (wydania dokumentu): strony. Translation: … (=Skrót dokumentu używany w tekście).

a) Bibliografia:

Benedictus PP XVI. Adhortatio apostolica postsynodalis Verbum Dei de Verbo Dei in vita et in missionae Eclesiae, 30.07.2010. AAS 102 (2010: 681-787. Translation: Benedykt XVI. 2010. Posynodalna Adhortacja apostolska Verbum Dei o Słowie Bożym w życiu i misji Kościoła. Poznań: Pallotinum (=VD).

Ioannes Paulus PP II. Adhortatio apostolica post-synodalis Pastores gregis de Episcopo ministro Evangelii Iesu Christi pro mundi spe, 16.10.2003. AAS 96 (2004): 826-924. Translation: Jan Paweł II. 2006. Posynodalna Adhortacja apostolska Pastores gregis o biskupiej posłudze Ewangelii Jezusa Chrystusa dla nadziei świata. In Ustrój hierarchiczny Kościoła. Wybór źródeł, edited by Wiesław Kacprzyk and Mirosław Sitarz, 310-400. Lublin: Wydawnictwo KUL (=PG).

Katechizm Kościoła Katolickiego. 1994. Poznań: Pallottinum (=KKK).

Kongregacja do spraw Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego. «Boni dispensatores multiformis gratiae Dei» (1P 4, 10). Ekonomia w służbie charyzmatu i misji. Ukierunkowania, 6.01.2018. https://www.vitaconsacrata.va/content/dam/vitaconsacrata/LibriPPDF/polacco/Economia--e-servizio---POLACCO.pdf. Accessed: 27 June 2025 (=BDMGD lub KIŻKSŻA).

Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II. Decretum Presbyterorum ordinis de presbyterorum ministerio et vita, 7.12.1965. AAS 58 (1966): 991-1024. Translation: Sobór Watykański II. 2002. Dekret Presbyterorum ordinis o posłudze i życiu kapłanów. In Sobór Watykański II. Konstytucje, dekrety, deklaracje, 478-507. Poznań: Pallotinum (=DP).

• W przypisie należy podać stosowany skrót dokumentu (ewentualnie autora) oraz numer w dokumencie lub numer strony.

b) Przypis:

(VD 50)

(PO 10)

(PG 15)

(KKK 1122)

(BDMGD 10 lub KIŻKSŻA 2018, 10)

2. Kodeks Prawa Kanonicznego

• Należy stosować skrót kodeksu w języku łacińskim (CIC, CCEO).

a) Bibliografia:

Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus, 18.10.1990. AAS 82 (1990): 1034-1363. Translation: Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich. 2002. Edited by Leszek Adamowicz and Marzena Dyjakowska. Lublin: Wydawnictwo Archidiecezji Lubelskiej “Gaudium” (=CCEO).

Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus, 25.01.1983. AAS 75/II (1983): V-XXX. 1-317. Translation: Kodeks Prawa Kanonicznego. Komentarz. 2023. 2^nd ed., edited by Piotr Majer. Warszawa: Wolters Kluwer (=CIC/83).

LUB: Translation: Kodeks Prawa Kanonicznego promulgowany przez papieża Jana Pawła II w dniu 25 stycznia 1983 roku. Zaktualizowany przekład na język polski. 2022. Poznań: Pallottinum (=CIC/83).

Codex Iuris Canonici Pii X Pontificis Maximi iussu digestus Benedicti Papae XV auctoritate promulgatus, 27.05.1917. AAS 9/II (1917): 2-521 (=CIC/17).

• Jeżeli w opracowaniu wykorzystuje się oba kodeksy Kościoła Łacińskiego należy stosować skrót: CIC/17, kan. 1; CIC/83, kan. 1. W przypadku wykorzystania jednego kodeksu należy stosować skrót kan. 1.

b) Przypis:

(kan. 1; 2; 4)

(kan. 6 §1, 1⁰)

(CIC/17, kan. 10; CIC/83, kan. 20) – gdy w tekście jest odwołanie do dwóch CIC.

3. Romanae Rotae Decisiones

a) Bibliografia:

Dec. c. Pinto, 30.07.1969. SRRD 61 (1969): 27-38.

Dec. c. Erlebach, 04.05.2005. RRD 90 (2009): 56-78

Dec. c. Monier, 13.05.2005, Iiolietten.in Illinois, B 39/05 (nieopublikowany).

b) Przypis

(c. Pinto 1969, 27)

4. Zbiory praw i dzieła teologiczne

a) Bibliografia:

Friedberg, Aemiuluis, ed. 1959. Corpus Iuris Canonici. Graz: Akademichse Druck – U. Verlagsanstalt.

Bonifatius VIII, Liber Sextus. In Corpus Iuris Canonici. 1959. Vol. 2, edited by Aemilius Friedberg, 929-1124. Graz: Akademichse Druck – U. Verlagsanstalt.

Gratianus, Decretum. In Corpus Iuris Canonici. 1959. Vol. 1, edited by Aemilius Friedberg. Graz: Akademichse Druck – U. Verlagsanstalt.

• Źródła prawa kanonicznego należy cytować zgodnie z przyjętymi powszechnie zasadami (np. Ochoa, Xavier, and Aloisio Diez. 1965. Indices Canonum, Titulorum et Capitulorum Corporis Iuris Canonici. Roma: Institutum Iuridicum Claretianum).

b) Przypis:

Liber VI = VI. 5.11.12. (5[liber].11[titulus].12[capitulum])

Regulae Iuris = VI. R.J. reg. 45

a) Bibliografia:

Mommsen, Theodor, and Paul Krueger, eds. 2014. Corpus Iuris Civilis. Vol. 1. Institutiones et Digesta. Cambridge: University Press.

Krueger, Paul, ed. 2014. Corpus Iuris Civilis. Vol. 2. Codex Iustinianus. Cambridge: University Press.

Schoell, Rudolf, and Wilhelm Kroll, eds. 2014. Corpus Iuris Civilis. Vol. 3. Novellae. Cambridge: University Press.

• Źródła prawa należy cytować zgodnie z przyjętymi powszechnie zasadami (np. Ochoa, Xavier, and Aloisio Diez. 1965. Indices Titulorum et Legum Corporis Iuris Civilis. Roma: Institutum Iuridicum Claretianum).

b) Przypis:

(I. 1[liber]. 13[titulus]. 2[paragraphum].=I. 1.13.2)

a) Bibliografia:

Thomas de Aquino. 1888. Summa Theologiae, edited by Robert Busa and Enrique Alarcón. https://www.corpusthomisticum.org/sth3183.html#46455. Accessed: 30 June 2025.

Wersja w jęz. polskim np.:

Bednarski, Feliks W., ed. 2006. Skrót zarysu teologii (Sumy Teologicznej) św. Tomasza z Akwinu. 6^th ed. Warszawa: “Wydawnictwo ANTYK – Marcin Dybowski”.

b) Przypis:

STh II-II, q. 23, a. 3, ad 1.

5. Akty prawa krajowego

• Należy cytować z odwołaniem się do jego oznaczenia rodzajowego oraz roku, z którego pochodzi.

a) Bibliografia:

Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego (Dz. U. nr 9, poz. 87).

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. 2017 r. poz. 2077, ze zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502).

Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.) (M. P. poz. 260).

b) Przypis:

(Ustawa 1950, art. 1)

(Ustawa 2009, art. 3, ust. 2)

(Rozporządzenie 2017, § 4)

(Strategia 2020, s. 10)

6. Akt prawny oznaczony jako kodeks

• Należy cytować z odwołaniem się do pierwszych liter tworzących nazwę kodeksu.

a) Bibliografia:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. 2017 r. poz. 459, ze zm.).

b) Przypis:

(KC, art. 417)

7. Akty prawa unijnego

• Należy cytować z odwołaniem się do jego oznaczenia rodzajowego i numeru oraz podać miejsce publikacji.

a) Bibliografia:

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko. Tekst mający znaczenie dla EOG (OJ L 26, 28.1.2012: 1–21).

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1235/2008 z dnia 8 grudnia 2008 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w odniesieniu do ustaleń dotyczących przywozu produktów ekologicznych z krajów trzecich (OJ L 334 z 12.12.2008: 25-52).

b) Przypis:

(Dyrektywa 2011/92/UE, art. 3)

(Rozporządzenie 1235/2008, art. 4)

8. Akty prawa międzynarodowego

• Należy cytować z odwołaniem się do oznaczenia rodzajowego oraz roku, z którego pochodzi.

a) Bibliografia:

Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz. U. 1998 r. nr 51, poz. 318).

Konwencja o Dostępie do Informacji, Udziale Społeczeństwa w Podejmowaniu Decyzji oraz Dostępie do Sprawiedliwości w Sprawach Dotyczących Środowiska, podpisana 25 czerwca 1998 w Aarhus (Dz. U. 2003 r. nr 78 poz. 706).

Protokół z Kioto do Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, sporządzony w Kioto dnia 11 grudnia 1997 r. (Dz. U. 2005 r. nr 203 poz. 1684).

b) Przypis:

(Konkordat 1993, art. 1)

(Konwencja 1998, art. 3)

(Protokół 1997, art. 3)

9. Podręczniki diagnostyczne

DSM-5

1. Bibliografia

American Psychiatric Association. 2013. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed. Arlington, VA: American Psychiatric Association Publishing.

2. Przypis
   (American Psychiatric Association 2013, 123)

ICD-11

1. Bibliografia

Światowa Organizacja Zdrowia. Międzynarodowa klasyfikacja chorób (ICD-11) dla statystyki śmiertelności i zachorowalności. Wersja: 02/2024. Genewa: Światowa Organizacja Zdrowia, 2024. https://icd.who.int/.

2. Przypis

(Światowa Organizacja Zdrowia 2024)

10. Książka z jednym autorem

Schemat: Nazwisko, Imię autora. Rok wydania. Tytuł dzieła (kursywa). Nr wydania (w jęz. angielskim). Miejsce: Wydawnictwo.

a) Bibliografia:

Krukowski, Józef. 2008. Polskie prawo wyznaniowe. 4^th ed. Warszawa: LexisNexis.

Pawluk, Tadeusz. 2009. Doczesne dobra Kościoła. Sankcje w Kościele. Procesy. Vol. 4 of Prawo kanoniczne według Kodeksu Jana Pawła II. Olsztyn: Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne.

Urrutia, Francisco J. 1994. Les normes génerales. Commentaire de canons 1-203. Paris: Editions Tardy.

b) Przypis:

(Krukowski 2008, 78-87, 90).

(Pawluk 2009, 57-60, 65)

(Urrutia 1994, 35, 38)

11. Książka z jednym redaktorem

• Książka z redaktorem w miejscu autora zawiera skrót ed.

a) Bibliografia:

Daum, Meghan, ed. 2015…………

b) Przypis:

(Daum 2015, 30)

12. Rozdział lub inna część redagowanej książki

• W bibliografii załącznikowej należy podać zakres stron dla rozdziału lub części. W tekście należy cytować konkretne strony. Schemat: Nazwisko, Imię. Rok wydania. “Tytuł opracowania.” In Tytuł dzieła (kursywą), edited by Imię i Nazwisko redaktora/ów, zakres stron. Numer wydania. Miejsce. Nazwa wydawnictwa.

a) Bibliografia:

Canosa, Javier. 1995. “De los rescriptos.” In Comentario Exegético al Código de Derecho Canónico. Vol. 1, edited by Angel Marzoa, Jorge Miras, and Rafael Rodrígez-Ocaña, 588-648. Pamplona: Ediciones Universidad de Navarra, S.A.

Czuryk, Małgorzata. 2014. “Dobro wspólne a wspieranie przez Kościoły i inne związki wyznaniowe prawa rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami.” In Kościoły i inne związki wyznaniowe w służbie dobru wspólnemu, edited by Wacław Uruszczak, Katarzyna Krzysztofek, and Maciej Mikuła, 271-286. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Dzierżon, Ginter. 2014. “Dekret ogólny.” In Prawo kanoniczne. Vol. 2 of Wielka Encyklopedia Prawa, edited by Grzegorz Leszczyński, 41-42. Warszawa: Fundacja “Ubi societas, ibi ius”.

Renken, John A. 2000. “Bishops.” In New Commentary on the Code of Canon Law, edited by John P. Beal, James A. Coriden, and Thomas J. Green, 511-546. New York–Mahwah: Paulist Press.

Rincón-Pérez, Tomás. 2022. “Instytuty życia konsekrowanego i stowarzyszenia życia apostolskiego.” In Kodeks Prawa Kanonicznego. Komentarz. 2^nd ed., edited by Piotr Majer, 388-465. Kraków: Wolters Kluwer Polska.

Sitarz, Mirosław. 2014. “Obowiązek wiernych do zachowania posłuszeństwa Biskupowi Rzymu i biskupom będącym w łączności z nim.” In Przynależność do Kościoła a uczestnictwo wiernych w życiu publicznym, edited by Józef Krukowski, Mirosław Sitarz, and Bartłomiej Pieron, 91-109. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

b) Przypis:

(Canosa 1995, 340)

(Czuryk 2014, 275)

(Dzierżon 2014, 41)

(Renken 2000, 513-514)

(Rincón-Pérez 2011, 480-490)

(Sitarz 2014, 91-92)

13. Książka z dwoma lub trzema autorami (redaktorami)

a) Bibliografia:

De Paolis, Velasio, and Andrea D’Auria. 2014. Le Norme Generali. Commento al Codice di Diritto Canonico. 2^nd ed. Città del Vaticano: Urbaniana University Press.

Malec, Dorota, and Jerzy Malec. 1997. Historia administracji nowożytnej. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Prusak, Feliks, and Mirosław Sitarz. 2000. Propedeutyka prawa. Zagadnienia podstawowe. Warszawa: WSHiP im. Ryszarda Łazarskiego.

Caparros, Ernest, Michel Thériault, and Jean Thorn, eds. 2004. Code of Canon Law Annotated. Montreal: Midwest Theological Forum, Wilson & Lafleur.

b) Przypis:

(De Paolis and D’Auria 2014, 45)

(Malec and Malec 1997, 52)

(Prusak and Sitarz 2000, 52)

(Caparros, Thériault and Thorn 2004, 242-255)

14. Książka z czterema i więcej autorami

• W przypadku książki z czterema lub więcej autorami należy uwzględnić wszystkich autorów w bibliografii załącznikowej. Kolejność słów i interpunkcja są takie same jak w przypadku dwóch lub trzech autorów. W tekście należy cytować tylko nazwisko pierwszego wymienionego autora, a następnie et al. (“i inni”).

Przypis:

(Franco et al. 1994, 50)

15. Książka z autorem oraz redaktorem lub tłumaczem

• W bibliografii załącznikowej nie należy skracać “pod redakcją…” lub “tłumaczenie: …”. Zapisujemy je w języku angielskim. Schemat: Nazwisko. Imię. Rok wydania. Tytuł dzieła (kursywa). Tłumaczenie: Imię i Nazwisko. Miejsce wydania: Wydawnictwo.

a) Bibliografia:

Hervada, Javier. 2011. Prawo naturalne. Translated by Anna Dorabialska. Kraków: Wydawnictwo PETRUS.

Mörsdorf, Klaus. 2008. Fondamenti del Diritto Canonico. Translated by Stefano Testa Bappenheim. Venezia: Marcianum Press s.r.l.

b) Przypis:

(Hervada 2011, 45)

(Mörsdorf 2008, 55)

16. Książka z wieloma miejscami publikacji

• W przypadku podania dwóch lub więcej miast (np. Londyn i Nowy Jork) tylko pierwsze z nich jest uwzględniane w odwołaniu.

a) Bibliografia:

Henn, Thomas Rice. 1970. The Bible as Literature. London: Lutterworth.

b) Przypis:

(Henn 1970, 25)

17. Książka w serii

• Zasadniczo pomijamy redaktorów serii. Jeśli jednak chcemy ich wymienić umieszczamy ich po nazwie serii.

a) Bibliografia:

Wauchope, Robert. 1950. A Tentative Sequence of Pre-Classic Ceramics in Middle America. Middle American Research Records 1/14. New Orlean, LA: Tulane University.

Allen, Judith. 2009. The Feminism of Charlotte Perkins: Sexualities, Histories, Progressivism. Women in Culture and Society, edited by Catharine R. Stimpson. Chicago: University of Chicago Press.

b) Przypis:

(Wauchape 1950, 23)

(Allen 2009, 32)

18. Dwóch lub więcej wydawców

a) Bibliografia:

Lévi-Strauss, Claude. 1962. The Savage Mind. Chicago: University of Chicago Press; London: Weidenfeld and Nicolson.

b) Przypis:

(Lévi-Strauss 1962, 50)

19. E-book

• W przypadku książek dostępnych on-line należy podać w bibliografii załącznikowej adres URL lub nazwę bazy danych/źródła. W przypadku innych rodzajów e-booków należy podać nazwę formatu. Jeśli nie są dostępne stałe numery stron, należy zacytować tytuł sekcji lub numer rozdziału lub inny numer w tekście, jeśli taki istnieje (lub po prostu go pominąć).

a) Bibliografia:

Austen, Jane. 2007. Pride and Prejudice. New York: Penguin Classics. Kindle.

Borel, Brooke. 2016. The Chicago Guide to Fact-Checking. Chicago: University of Chicago Press. ProQuest Ebrary.

Kurland, Philip B., and Ralph Lerner, eds. 1987. The Founders’ Constitution. Chicago: University of Chicago Press. http://press-pubs.uchicago.edu/founders/. Accessed: 30 June 2025.

Melville, Herman. 1851. Moby-Dick; or, The Whale. New York: Harper & Brothers. http://mel.hofstra.edu/moby-dick-the-whale-proofs.html. Accessed: 30 June 2025.

Majewski, Marcin, and Paweł Biedziak. 2022. Tora. Rozmowa o pierwszych pięciu księgach Biblii. Warszawa: Vocatio. ePub/Mobi.

b) Przypis:

(Austen 2007, chap. 3)

(Borel 2016, 92)

(Kurland and Lerner 1987, chap. 10, doc. 19)

(Melville 1851, 627)

(Majewski and Biedziak 2022, 79)

20. Autorzy starożytni

• Imiona starożytnych autorów mogą być zapisane po łacinie lub po angielsku (Należy jednak pamiętać o konsekwentnym stosowaniu jednego języka w ich zapisie).

a) Bibliografia:

Origenes. De principiis. In Origène. 1980. Traité des principes. Vol. 3. Livres III et IV. Texte critique et traduction, edited by Henri Crouzel and Marco Simonetti. Sources Chrétiennes 268. Paris: Cerf.

Epictetus. 1916. Dissertationes, edited by Heinrich Schenkl. Stuttgart: Teubner.

Wersja w jęz. polskim:

Orygenes. 1996. O zasadach. Translated by Stanisław Kalinkowski. Źródła Myśli Teologicznej 1. Kraków: WAM.

b) Przypis

(Origenes, De principiis 4.3.13–14) lub (Orig., Princ. 4.3.13–14)

(Epictetus, Diss. 17)

• Jeśli z treści rozdziału lub zdania jasno wynika, że jest mowa o danym autorze, nie trzeba podawać jego imienia. Dla przykładu pisząc o Filonie od razu należy podać lokalizację dzieła (Somn. 1.7–5). Imiona autorów są jednak konieczne, gdy porównawczo odsyła się do tej samej idei u innych autorów (por. Iren., Haer. 1.14.1; Orig., Princ. 4.3.13). Przy większej liczbie odnośników, należy je zapisać w przypisie dolnym.

• W przypadku, gdy starożytne dzieło nie posiada powszechnie przyjętej numeracji w wydaniu krytycznym, wówczas po średniku należy podać, skrót cytowanego wydania (np. PG, PL, CSEL, GNO), tom oraz numer strony lub kolumny.

a) Bibliografia:

Gregorius Nazianzenus, Oratio (Gregorius Nazianzenus). 1857. “Orationes.” In Patrologiae cursus completus, series graeca. Vol. 35, edited by Jacques Paul Migne, 395–1252. Paris: Migne.

b) Przypis:

(Gregorius Nazianzenus, Oratio 13; PG 35, 856b) lub (Greg. Naz., Or. 13; PG 35, 856b)

21. Artykuł w czasopiśmie

• Schemat: Nazwisko, Imię. Rok wydania. “Tytuł artykułu.” Tytuł czasopisma (kuryswą) tom (numer): zakres stron. DOI (jeśli jest).

a) Bibliografia:

Kijas, Zdzisław J. 2021. “Migration – Ecumenism – Integration.” Ecumeny & Law 9(1): 7-23. https://doi.org/10.31261/EaL.2021.09.1.01.

Krukowski, Józef. 2011. “Środki pojednawcze zmierzające do zapobieżenia powstaniu sporu administracyjnego.” Roczniki Nauk Prawnych 21(1): 171-179.

Rees, Wilhelm. 2021. “Pastoral Care for Migrants. Canonical and Religious Related Legal Requirements on Asylum and on the Change of Religion.” Ecumeny and Law 9(2): 41-69. https://doi.org/10.31261/EaL.2021.09.2.02.

• Gdyż używany jest tylko numer wydania, jest on oddzielony przecinkiem od tytułu czasopisma i nie jest ujęty w nawiasy.

Feinberg, Joel. 1970. “The Nature and Value of Rights.” The Journal of Values Enquiry, no. 4: 243-257. https://doi.org/10.1007/BF00137935.

Mucha, Marta. 2013. “Zderzenie katolickiej i muzułmańskiej wizji małżeństwa – podstawowe trudności.” Annales Canonici, no. 9: 161-182. https://doi.org/10.15633/acan.609.

Sitarz, Mirosław. 2010. “Procedura zarządzania Kościołem w sytuacjach nadzwyczajnych.” Teka Komisji Prawniczej. Polska Akademia Nauk Oddział w Lublinie, no. 3: 182-191.

b) Przypis:

(Kijas 2021, 16)

(Krukowski 2011, 171-174)

(Rees 2021, 34-36)

(Feinberg 1970, 245)

(Mucha 2013, 171)

(Sitarz 2010, 185)

22. Aktualności lub artykuły prasowe

a) Bibliografia:

Kauffman, Stanley. 1989. Review of A Dry White Season (film), directed by Euzhan Paley. New Republic, October 9, 1989, 24–25.

Meikle, James. 2015. “Nearly 75% of Men and 65% of Women in UK to Be Overweight by 2030—Study.” Guardian (UK edition), 5 May 2015. http://www.theguardian.com/society/2015/may/05/obesity-crisis-projections-uk-2030-men-women. Accessed: 27 June 2025.

b) Przypis:

(Meikle 2015)

(Kauffman 1989, 24)

23. Recenzja książki

a) Bibliografia:

Dzierżon, Ginter. 2025. “Sara Menzinger. 2023. Finzioni del diritto medievale.” Macerata: Quodlibet srl. Prawo Kanoniczne 68(2): 149-155.

b) Przypis:

(Dzierżon 2025, 150)

24. Praca dyplomowa lub rozprawa doktorska

a) Bibliografia:

Auguścik, Mariusz. 2017. “Epikeja w prawie kanonicznym.” PhD diss. (in canon law), Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

b) Przypis:

(Auguścik 2017, 113-124)

25. Pozycje w bibliografii załącznikowej z tym samym autorem (autorami), z tego samego roku

• Dwie lub więcej prac tego samego autora z tego samego roku muszą być rozróżnione przez dodanie a, b i tak dalej (niezależnie od tego, czy zostały napisane, zredagowane, opracowane lub przetłumaczone) i są wymienione alfabetycznie według tytułu.

a) Bibliografia:

Fogel, Robert William. 2004a. The Escape from Hunger and Premature Death, 1700-2100: Europe, America, and the Third World. New York: Cambridge University Press.

Fogel, Robert William. 2004b. “Technophysio Evolution and the Measurement of Economic Growth.” Journal of Evolutionary Economics 14(2): 217-221.

https://doi.org/10.1007/s00191-004-0188-x.

b) Przypis:

(Fogel 2004a, 45–46)

(Fogel 2004b, 218)

26. Odwołania/przypisy w odniesieniu do cytatów bezpośrednich

• Chociaż źródło cytatu zwykle następuje po bezpośrednim cytacie, może poprzedzać cytat - zwłaszcza jeśli takie umieszczenie pozwala na pojawienie się daty wraz z nazwiskiem autora.

Odnosząc się do tej kwestii Sobański uwydatnił też wymiar teologiczny wspólnoty, zauważając: „Uznane w Kościele reguły zachowania – czyli normy – wynikają z faktu wspólnoty” (Sobański 1990, 16).

lub

Odnosząc się do tej kwestii Sobański (1990, 16) uwydatnił też wymiar teologiczny wspólnoty, zauważając: „Uznane w Kościele reguły zachowania – czyli normy – wynikają z faktu wspólnoty”.

As Edward Tufte points out, “A graphical element may carry data information and also

perform a design function usually left to non-data-ink” (2001, 139).

lub

As Edward Tufte (2001, 139) points out, “A graphical element may carry data information

and also perform a design function usually left to non-data-ink.”

• Gdy źródło cytatu blokowego jest podane w nawiasie na końcu cytatu, nawias otwierający pojawia się po ostatnim znaku interpunkcyjnym cytowanego materiału. Nawias zamykający nie jest poprzedzony ani nie następuje po nim kropka.

Odnosząc się do tej kwestii autor uwydatnił też wymiar teologiczny wspólnoty, zauważając:

Uznane w Kościele reguły zachowania – czyli normy – wynikają z faktu wspólnoty. Jest ona dana i zadana wiernym do realizacji w rzeczywistości doczesnej jako znak rzeczywistości eschatologicznej. Wspólnota jest tą wartością, która – mając być urzeczywistniania przez tych, którzy jej doznali – stanowi o teologii wszystkich norm kanonicznych. (Sobański 1990, 16)

If you happen to be fishing, and you get a strike, and whatever it is starts off with the preliminaries of a vigorous fight; and by and by, looking down over the side through the glassy water, you see a rosy golden gleam, the mere specter of a fish, shining below in the clear depths; and when you look again a sort of glory of golden light flashes and dazzles as it circles nearer beneath and around and under the boat; … and you land a slim and graceful and impossibly beautiful three-foot goldfish, whose fierce and vivid yellow is touched around the edges with a violent red—when all these things happen to you, fortunate but bewildered fisherman, then you may know you have been fishing in the Galapagos Islands and have taken a Golden Grouper. (Pinchot 1930, 123)

Skróty dokumentów, które należy stosować w tekstach artykułów i glosów do wyroków:

Sobór Watykański II

Konstytucje:

KL       -     Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Constitutio de Sacra Liturgia Sacrosanctum Concilium, 4.12.1963, AAS 56 (1964), s. 97-138; tekst polski: Sobór Watykański II, Konstytucja o liturgii świętej, w: Sobór Watykański II. Konstytucje, Dekrety, Deklaracje, Poznań 2008, s. 48-107.

KK      -  Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Constitutio dogmatica de Ecclesiae Lumen gentium, 21.11.1964, AAS 57 (1965), s. 5-75; tekst polski: Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele Lumen gentium, w: Sobór Watykański II, Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, tekst łacińsko-polski, Poznań 2008, s. 146-265.

KO        -    Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Constitutio dogmatica de Divina Revelatione Dei verbum, 18.11.1965, AAS 58 (1966), s. 817-836; tekst polski: Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Objawieniu Bożym Dei verbum, w: Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst łacińsko-polski, Poznań 2008, s. 541-565.

KDK   -      Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Constitutio pastoralis de Ecclesia in mundo huius temporis Gaudium et spes, 7.12.1965, AAS 58 (1966), s. 1025-1120; tekst polski: Sobór Watykański II, Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes, w: Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst łacińsko-polski, Poznań 2008, s. 824-981.

Dekrety:

DSP   -        Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Decretum de instrumentis communicationis socialis Inter mirifica, 4.12.1963, AAS 56 (1964), s. 145-167; tekst polski: Sobór Watykański II, Dekret o środkach społecznego przekazu Inter mirifica, w: Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst łacińsko-polski, Poznań 2008, s. 118-135.

DKW    -     Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Decretum de Ecclesiis Orientalibus catholicis Orientalium Ecclesiarum, 21.11.1964, AAS 57 (1965), s. 76-89; tekst polski: Sobór Watykański II, Dekret o katolickich Kościołach Wschodnich Orientalium Ecclesiarum, w: Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst łacińsko-polski, Poznań 2008, s. 276-293.

DE    -        Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Decretum de Oecumenismo Unitatis redintegratio, 21.11.1964, AAS 57 (1965), s. 90-112; tekst polski: Sobór Watykański II, Dekret o ekumenizmie Unitatis redintegratio, w: Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst łacińsko-polski, Poznań 2008, s. 302-333.

DB      -      Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Decretum de pastorali Episcoporum munere in Ecclesia Christus Dominus, 28.10.1965, AAS 58 (1966), s. 673-701; tekst polski: Sobór Watykański II, Dekret o pasterskich zadaniach biskupów w Kościele Christus Dominus, w: Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst łacińsko-polski, Poznań 2008, s. 362-407.

DZ       -     Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Decretum de accommodata renovatione vitae religiosae Perfectae caritatis, 28.10.1965, AAS 58 (1966), s. 702-712; tekst polski: Sobór Watykański II, Dekret o przystosowanej do współczesności odnowie życia zakonnego Perfectae caritatis, w: Sobór Watykański II,Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst łacińsko-polski, Poznań 2008, s. 414-437.

DFK    -      Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Decretum de institutione sacerdotali Optatam totius, 28.10.1965, AAS 58 (1966), s. 713-727; tekst polski: Sobór Watykański II, Dekret formacji o kapłańskiej Optatam totius, w: Sobór Watykański II,Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst łacińsko-polski, Poznań 2008, s. 450-475.

DA     -       Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Decretum de apostolatu laicorum Apostolicam actuositatem, 18.11.1965, AAS 58 (1966), s. 837-864; tekst polski: Sobór Watykański II, Dekret o apostolstwie świeckich Apostolicam actuositatem, w: Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst łacińsko-polski, Poznań 2008, s. 580-629.

DM       -    Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Decretum de activitate missionali Ecclesiae Ad gentes divinitus, 7.12.1965, AAS 58 (1966), s. 947-990; tekst polski: Sobór Watykański II, Dekret o misyjnej działalności Kościoła Ad gentes divinitus, w: Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst łacińsko-polski, Poznań 2008, s. 674-743.

DP     -       Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Decretum de presbyterorum ministerio et vita Presbyterorum ordinis, 7.12.1965, AAS 58 (1966), s. 991-1024; tekst polski: Sobór Watykański II, Dekret o posłudze i życiu prezbiterów Presbyterorum ordinis, w: Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst łacińsko-polski, Poznań 2008, s. 750-805.

Deklaracje:

DWCH  -    Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Declaratio de educatione Christiana Gravissimum educationis, 28.10.1965, AAS 58 (1966), s. 728-739; tekst polski: Sobór Watykański II, Deklaracja o wychowaniu chrześcijańskim Gravissimum educationis, w: Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst łacińsko-polski, Poznań 2008, s. 489-509.

DRN   -       Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Declaratio de Ecclesiae habitudine ad religiones non-christiana Nostra aetate, 28.10.1965, AAS 58 (1966), s. 740-744; tekst polski: Sobór Watykański II, Deklaracja stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich Nostra aetate, w: Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst łacińsko-polski, Poznań 2008, s. 520-527.

DWR   -      Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Declaratio de libertate religiosa Dignitatis humanae, 7.12.1965, AAS 58 (1966), s. 929-946; tekst polski: Sobór Watykański II, Deklaracja o wolności religijnej Dignitatis humanae, w: Sobór Watykański II,Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst łacińsko-polski, Poznań 2008, s. 639-661.

Prace kodyfikacyjne

SCIC75  -    Pontificia Commissio Codici Iuris Canonici Recognoscendo, Schema documenti pontificii quo disciplina canonica de sacramentis recognoscitur, Typis Polyglottis Vaticanis 1975.

SCIC80   -   Pontificia Commissio Codici Iuris Canonici Recognoscendo, Schema Codicis Iuris Cano-nici iuxta animadversiones S.R.E. Cardinalium, Episcoporum Conferentiam, Dicasteriorum Curiae Romanae, Universitatum Facultatumque ecclesiasticarum necnon Superio-rum Institutorum vitae consecratae recogitum (Patribus Commissioni reservatum), Libreria Editrice Vaticana 1980.

SCIC81    -  Pontificia Commissio Codici Iuris Canonici Recognoscendo, Relatio complectens synthe-sim animadversionum ab Em.mis atque Exc.mis Patribus Commissionis ad novissimum schema Codicis Iuris Canonicis exhibitarum, cum responsionibus a secretaria et consultoribus datis (Patribus Commissionis stricte reservata), Typis Polyglottis Vaticanis 1981.

SCIC82  -    Pontificia Commissio Codici Iuris Canonici Recognoscendo, Codex Iuris Canonici. Schema novissimum post consultationem S.R.E. Cardinalium, Episcoporum Conferenta-rium, Dicasteriorum Curiae Romanae, Universitatum Facultatumque ecclesiasticarum necnon Superiorum Intitutiorum vitae consecratae recognitum, iuxta placita Patrum Commissionis deinde emendatum atque Summo Pontifici praesentatum, E Civitate Vaticana 1982.

SCCEO80  - Pontificia Commissio Codici Iuris Canonici Orientali Recognoscendo, Schema canonum de culti divino et praesertim de Sacramentis, Romae 1980.

SCCEO86  - Pontificia Commissio Codici Iuris Canonici Orientali Recognoscendo, Schema Codicis Iuris Canonici Orientalis, Romae 1986.

Kodyfikacje i Katechizm

CIC/17   -    Codex Iuris Canonici Pii X Pontificis Maximi iussu digestus Benedicti Papae XV auctoritate promulgatus, 27.05.1917, AAS 09 (1917), pars II, s. 1-594.

KPK/83    -  Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus, 25.01.1983, AAS 75 (1983), pars II, s. 1-317; tekst polski: Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus. Kodeks prawa kanonicznego promulgowany przez papieża Jana Pawła II w dniu 25 stycznia 1983 roku. Stan prawny na dzień 18 maja 2022. Zaktualizowany przekład na język polski, Poznań 2022.

CAS     -     Pius XII, Motu proprio de disciplina Sacramenti Matrimonii pro Ecclesia Orientali Crebrae allatae sunt, 22.02.1949, AAS 41 (1949), s. 89-119

SN     -       Pius XII, Motu proprio de iudiciis pro Ecclesia Orientali Sollicitudinem Nostram, 06.01.1950, AAS 42 (1950), s. 5-120.

CCEO    -    Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus, 18.10.1990, AAS 82 (1990), s. 1045-1364; tekst polski: Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich promulgowany przez papieża Jana Pawła II, Lublin 2002.

KKK    -      Catechismus Catholicae Ecclesiae, Libreria Editrice Vaticana 1997; tekst polski: Katechizm Kościoła Katolickego, II Wydanie poprawione i uzupełnione, Poznań 2020.

Inne dokumenty

FC        -     Ioannis Pauli II, Adhortatio Apostolica Familiaris Consortio, 22.11.1981, AAS 74 (1982), s. 81-191; tekst polski: Adhortacja Apostolska Familiaris Consortio Ojca świętego Jana Pawła II do biskupów, kapłanów i wiernych całego Kościoła katolickiego o zadaniach rodziny chrześcijańskiej w świecie współczesnym, w: Adhortacje Apostolskie Ojca świętego Jana Pawła II, t. I. 1979-1995, Kraków 2006, s. 89-213.

DC      -      Pontificium Consilium de Legum Textibus, Instructio servanda a tribunalibus dioecanis et interdioecesanis in pertractandis causis nullitatis matrimonii Dignitas connubii, 25.01.2005, Città del Vaticano 2005; tekst polski: Papieska Rada ds. Tekstów Pawnych, Instrukcja Dignitas connubii, którą należy zachowywać w sądach diecezjalnych i międzydiecezjalnych w prowadzeniu spraw o nieważność małżeństwa, w: P. Majer (red.), Codex Iuris Canonici. Kodeks Prawa Kanonicznego. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2023, s. 1208-1290.

OIM   -       Benedictus XVI, Litterae Apostolicae motu proprio datae Omnium in mentem, 26.10.2009, AAS 102 (2010), s. 8-10; tekst polski: List apostolski «motu proprio ‘Omnium in menterm’» na temat zmian w Kodeksie Prawa Kanonicznego, L’Osservatore Romano (wyd. polskie) 31 (2010) nr 5, s. 13-14.

MIDI     -    Franciscus, Litterae Apostolicae motu proprio datae Mitis Iudex Dominus Iesus, 15.08.2015, AAS 107 (2015), s. 958-970; tekst polski:, Papież Franciszek, List apostolski motu proprio “Mitis Iudex Dominus Iesus”, reformujący kanony Kodeksu Prawa Kanonicznego dotyczące spraw o orzeczenie nieważności małżeństwa (tekst łacińsko-polski), Tarnów 2015, s. 4-45.

MMI    -      Franciscus, Litterae Apostolicae motu proprio datae Mitis et misericors Iesus, 15.08.2015, AAS 107 (2015), s. 946-957; tekst polski: Papież Franciszek, List apostolski motu proprio “Mitis et misericors Iesus”, reformujący kanony Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnuch dotyczące spraw o orzeczenie nieważności małżeństwa (tekst łacińsko-polski), Tarnów 2015, s. 46-87.

AL      -      Franciscus, Adhortatio Apostolica Post-Synodalis Amoris Laetitia, 19.03.2016, AAS 108 (2016), s. 311-446; tekst polski: Posynodalna Adhortacja Apostolska Amoris Laetitia Ojca świętego Franciszka do biskupów, do kapłanów i diakonów, do osób konsekrowanych, do małżonków chrześcijańskich i do wszystkich wiernych świeckich o miłości w rodzinie, Watykan 2016.

DCIC   -      Franciscus, Litterae Apostolicae motu proprio datae De Concordia Inter Codices, 31.05.2016, AAS 108 (2016), s. 602-606; tekst polski: List Apostolski Motu proprio Ojca świętego Franciszka De concordia inter Codices wraz z którym zostają zmienione niektóre normy Kodeksu Prawa Kanonicznego, w: H. Stawniak, R. Kamiński (red.), Chrzest i małżeństwo – harmonizacja ustawodawstwa, Warszawa 2018, s. 197-204.