MORFOSTAZA. RESENTYMENTALNE UWARUNKOWANIA SPRAWSTWA W POLSKIEJ SFERZE PUBLICZNEJ

Piotr Weryński

Abstrakt


Według autora tekstu przyczyn współczesnego stanu polskiej sfery publicznej należy szukać w historycznie ukształtowanym systemie emergentnych właściwości strukturalnych i kulturowych. Analizy przyczynowej wspomnianego obszaru badań można dokonać przy pomocy teorii morfogenetycznej struktury i sprawstwa Margaret S. Archer. W sferze własności strukturalnych dominuje trwały interes inteligenckiego metauniwersum oraz w mniejszym zakresie potransformacyjnej klasy średniej. Natomiast resentymenty współtworzą, obok idei i wartości, emergentne własności kulturowe. Są czynnikami podtrzymującymi morfostazę społeczno-kulturową. Resentymenty głównych polskich warstw społecznych można diagnozować poprzez odwołanie się do ich efektów. Występowanie niespójnej struktury społecznej, specyficznych systemów myślowych i pochodnych im typów interakcji (Max Scheler) skutkuje tym, że wywołany przez nie resentyment ogranicza działania prowadzące do morfogenezy strukturalnej i kulturowej. Efektem działania struktury społecznej oraz kultury na poddane resentymentom kategorie społeczne jest bierność obywatelska, brak partycypacji w sferze publicznej.

Słowa kluczowe


resentyment, morfostaza, sfera publiczna, struktura i sprawstwo, analiza przyczynowa

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Archer M.S. (1995), Realist Social Theory: the Morphogenetic Approach. Cambridge: Cambridge University Press.

Archer M.S. (1996), Culture and Agency. The Place of Culture in Social Theory. Cambridge: Cambridge University Press.

Archer M.S. (2003), Structure, Agency and the Internal Conversation. Cambridge: Cambridge University Press.

Archer M.S. (2013), Człowieczeństwo. Problem sprawstwa, A. Dziuban (tłum.). Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.

Barbalet J. (1998), Emotion, Social Theory, and Social Structure: A Macrosociological Approach. Cambridge: Cambridge University Press.

Bourdieu P. (1985), The Forms of Capital [w:] J.G. Richardson (ed.), Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education. New York: Greenwood Press, s. 241-258.

CBOS (2016), Opinie o demokracji. „Komunikat z badań”, 100.

Chałasiński J. (1946), Społeczna genealogia inteligencji polskiej. Warszawa: Czytelnik.

Chałasiński J. (1958), Przeszłość i przyszłość inteligencji polskiej. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

Coser L.A. (2009), Funkcje konfliktu społecznego, S. Burdziej (tłum.). Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.

Fromm E. (2011), Ucieczka od wolności, przeł. O. i A. Ziemilscy. Warszawa: Czytelnik.

Kapralski S. (1989), Resentyment i zmiana społeczna. „Studia Socjologiczne” 2: 71-72.

Kemper T.D. (1984), Power, status, and emotions: A sociological approaches to the sociology of emotions [w:] K. Scherer, P. Ekman (eds.), Approaches to emotions. Hillsdale. NJ: Lawrence Erlbaum, s. 369-383.

Kemper T. D. (1978), Toward a Sociology of Emotions. „American Sociologist” 13: 30-41.

Nietzsche F. (2003), Z genealogii moralności, L. Staff (tłum.). Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa.

Nowak S. (1979), System wartości społeczeństwa polskiego. „Studia Socjologiczne” 4(75): 155-172.

Nowak S. (1985), Metodologia badań społecznych. Warszawa: PWN, s. 369-373.

Sadura P. (2012), Szkoła i nierówności społeczne. Warszawa: Raport Fundacji Amicus Europae.

Scheler M. (1997), Resentyment a moralność. Warszawa: Czytelnik.

Stelmach J. (2016), Resentymenty jako źródło przekonań normatywnych, http://www: youtube.com/watch?v=ylmn4dZRtY8 [dostęp: 1.02.2017].

Thompson E. (2002), Witold Gombrowicz. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Thompson E. (2007), Polski nacjonalizm jest niezwykle łagodny. „Dziennik” 31 marca 2007 r.

Turner J.H., Stets J.E. (2009), Socjologia emocji, M. Bucholc (tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Weber M. (1984), Szkice z socjologii religii, J. Prokopiuk, H. Wandowski (tłum.). Warszawa: Książka i Wiedza.

Weryński P. (2008), Polskie wzory uczestnictwa w sferze publicznej. Próba typologizacji postaw na podstawie badań [w:] A. Kościański (red.), Społeczeństwo obywatelskie. Między teorią a praktyką. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN, s. 142-149.

Weryński P. (2010), Wzory uczestnictwa obywatelskiego Polaków. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.

Zarycki T., Warczok T. (2014), Hegemonia inteligencka: Kapitał kulturowy we współczesnym polskim polu władzy. „Kultura i Społeczeństwo” 58(4): 27-49.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.