Cenny informator czy kryminalista? Rzetelny proces a instytucja małego świadka koronnego w świetle zmian art. 60 § 3 k.k.

Mateusz Kazanowski

doi:10.21697/mj.17084

Published: 2026-06-30

No. 1 (2026)

Valuable Source of Information or a Criminal? The Fair Trial and the Institution of the „Key Witness In Sua Causa” in Light of Amendments to Article 60 § 3 of the Penal Code

Mateusz Kazanowski

„Młody Jurysta" Czasopismo Studentów i Doktorantów Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

Section: Artykuły

https://doi.org/10.21697/mj.17084

Abstract

The article examines the functioning of the institution of the crown witness in the Polish criminal justice system, with particular emphasis on its compatibility with the standards of a fair trial. The aim of the study is to analyse both the procedural and substantive-law forms of this institution, including the so-called “minor crown witness”, as well as to assess the consequences of the 2022 amendment to Article 60 § 3 of the Criminal Code, which significantly strengthened the prosecutor’s position with regard to initiating extraordinary mitigation of punishment. The discussion is to a large extent based on the findings and empirical material presented in the monograph by G. Ocieczek, The Institution of the Crown Witness in Substantive Criminal Law, Criminal Procedure and Empirical Perspective (Warsaw 2023), which allows the theoretical considerations to be confronted with data concerning prosecutorial and investigative practice. The author outlines the genesis of the institution, its axiological justification and the main doctrinal and practical controversies, including threats to the presumption of innocence, equality of arms and the reliability of evidence derived from an offender’s testimony. Particular attention is paid to the assessment of evidence based on denunciation and to the risk of instrumental abuse of this mechanism. The final part formulates conclusions indicating the need for cautious and proportionate use of the crown witness, stronger mechanisms for verifying such testimony and possible legislative changes aimed at enhancing procedural guarantees of the parties.

Keywords:

crown witness, „key witness in sua causa”, credibility of testimony from a crown witness, principles of a fair criminal trial, hearing of evidence

Most read articles by the same author(s)

Mateusz Kazanowski, Rozszerzenie prawnokarnej ochrony funkcjonariuszy przez pryzmat art. 223a i art. 223b Kodeksu karnego – zarzuty proceduralne i materialnoprawne , „Młody Jurysta" Czasopismo Studentów i Doktorantów Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie: No. 1 (2024)

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Kazanowski, M. (2026). Valuable Source of Information or a Criminal? The Fair Trial and the Institution of the „Key Witness In Sua Causa” in Light of Amendments to Article 60 § 3 of the Penal Code. „Młody Jurysta" Czasopismo Studentów I Doktorantów Wydziału Prawa I Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego W Warszawie, (1), 48–60. https://doi.org/10.21697/mj.17084

Cited by / Share

References

Adamczyk M., Przebieg przesłuchania świadka koronnego [w:] P. Hofmański (red.), System Prawa Karnego Procesowego. Tom VIII. Dowody, cz. 4, Warszawa 2019.
Google Scholar

Bajda K., Przesłuchanie świadka koronnego, Acta Universitatis Wratislaviensis. Przegląd Prawa i Administracji nr 81, Wrocław 2009.
Google Scholar

Bortkiewicz P., Ocena etyczna nadzwyczajnych instrumentów władzy państwowej w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej ze szczególnym uwzględnieniem instytucji świadka koronnego [w:] E. Pływaczewski (red.), Przestępczość zorganizowana, świadek koronny, terroryzm – w ujęciu praktycznym, Kraków 2005.
Google Scholar

Choromańska A., Porwisz M., Wybrane zagadnienia prawa karnego procesowego, Szczytno 2015.
Google Scholar

Daszkiewicz K., „Mały świadek koronny” (art. 60 § 3-5 i art. 61 k.k.) – cz. I, „Palestra” nr 3-4/1999.
Google Scholar

Gaberle A., Dowody w sądowym procesie karnym. Teoria i praktyka, Warszawa 2010.
Google Scholar

Giezek J,, Znowelizowany kodeks karny jako instrument odwetowego reagowania na czyn zabroniony. W kierunku hammurabizacji polskiego prawa karnego, Państwo i Prawo 2024.
Google Scholar

Hofmański P., Waltoś S., Proces karny. Zarys systemu, wyd. XV, Warszawa 2020.
Google Scholar

Lach A., Przejęcie instytucji świadka koronnego w innych systemach prawnych [w:] System Prawa Karnego Procesowego. Tom VIII. Dowody, cz. 4, red. P. Hofmański, Warszawa 2019.
Google Scholar

Mistygacz M., „Mały świadek koronny” w świetle zasad procesu karnego, [w:] M. Hara, M. Mrowicki (red.), Instytucja „małego świadka koronnego” – praktyka, kontrowersje, wyzwania, Warszawa 2020.
Google Scholar

Mrowicki M., Instytucja małego świadka koronnego w praktyce sądów powszechnych, [w:] M. Hara, M. Mrowicki (red.), Instytucja „małego świadka koronnego” – praktyka, kontrowersje, wyzwania, Warszawa 2020.
Google Scholar

Mrowicki M., Podsumowanie, [w:] M. Hara, M. Mrowicki (red.), Instytucja „małego świadka koronnego” – praktyka, kontrowersje, wyzwania, Warszawa 2020.
Google Scholar

Ocieczek G., Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. II AKa 148/16, Prokuratura i Prawo 2023 nr 4.
Google Scholar

Ocieczek G., Instytucja świadka koronnego w ujęciu materialnoprawnym, karnoprocesowym i empirycznym, Warszawa 2023.
Google Scholar

Ocieczek G., Projekt badawczy „Instytucja świadka koronnego w znaczeniu karnoprocesowym. Ostatnie 15 lat funkcjonowania”, Warszawa 2023.
Google Scholar

Skwarcow M., Status prawny świadka koronnego [w:] M. Skwarcow, J. Potulski, Świadek koronny w polskim procesie karnym. Ocena instytucji z perspektywy sędziego i adwokata, Warszawa 2024.
Google Scholar

Waltoś S., Swoboda wypowiedzi osoby przesłuchiwanej w procesie karnym, Państwo i Prawo 1975 z. 10.
Google Scholar

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).
Google Scholar

Ustawa z 6.6.1997 r. - Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 383).
Google Scholar

Ustawa z 6.6.1997 r. - Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 46 z późn. zm.).
Google Scholar

Ustawa z 25.6.1997 r. o świadku koronnym (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1197).
Google Scholar

Ustawa z 10.9.1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 633).
Google Scholar

Ustawa z 22.7.2006 r. o zmianie ustawy o świadku koronnym oraz ustawy o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. Nr 149, poz. 1078).
Google Scholar

Ustawa z 7.7.2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 2600).
Google Scholar

Druk 2024, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IX Kadencji.
Google Scholar

Uchwała SN z 11.1.2006 r., I KZP 49/05, OSNK 2006, nr 1, poz. 12. DOI: https://doi.org/10.1007/BF03084593
Google Scholar

Wyrok SN z 6.2.1970 r., IV KR 249/69, OSNKW 1970, nr 4-5, poz. 46.
Google Scholar

Wyrok SA w Krakowie z 7.10.1978 r., II AKa 187/98.
Google Scholar

Wyrok SA w Warszawie z 16.11.2016 r., II AKa 148/16.
Google Scholar

Sobczak K., Sąd, nie prokurator, ma decydować o małym świadku koronnym, Prawo.pl, 21.8.2025 r., https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/prokurator-a-maly-swiadek-koronny-zmiany-w-przepisach,534444.html [dostęp: 22.12.2026 r.].
Google Scholar

Mateusz Kazanowski

https://orcid.org/0009-0003-6848-2990

Affiliation:

Szkoła Doktorska Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; Katedra Postępowania Karnego; Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury Poland

Bio Statement (e.g., department and rank)

Doktorant w Szkole Doktorskiej Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie w Katedrze Postępowania Karnego. Aplikant XVII rocznika aplikacji prokuratorskiej w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.