Opublikowane: 2026-11-15

Doświadczenie estetyczne a rozumienie naukowe w naukach ekologicznych: ujęcie relacyjne

Nguyen Anh Quoc Profil ORCID autora Nguyen Anh Quoc
Studia Ecologiae et Bioethicae
Dział: Artykuły naukowe
DOI https://doi.org/10.21697/seb.5912

Abstrakt

Kryzys klimatyczny, spadek bioróżnorodności oraz zagrożenia ekologiczne pogłębiają rozdźwięk między zdolnością do przyswajania informacji naukowych a umiejętnością rozumienia struktur relacyjnych, współzależności oraz konsekwencji podejmowanych działań. Niniejsze opracowanie ma na celu zbadanie, w jaki sposób wiedza naukowa przekształca się w rozumienie naukowe oraz jaką rolę w tym procesie odgrywa doświadczenie estetyczne. Zastosowano w nim analizę pojęciową i krytyczną, połączoną z syntezą interdyscyplinarną i relacyjną. Wyniki wskazują, że wizualizacja, metafora, wyobraźnia, percepcja oraz ucieleśnienie (embodiment) stanowią procesy pośredniczące, które porządkują informacje w zrozumiałe układy relacji. Środowisko transdyscyplinarne zostaje tu określone jako konstytutywny warunek rozumienia - przestrzeń, w której wiedza, umiejętności, odczucia, narzędzia i praktyki wzajemnie się do siebie dostosowują. W artykule zaproponowano model relacji między podmiotami, przedmiotami poznania a środowiskiem, pozwalający na nowe ujęcie poznawczej wartości doświadczenia estetycznego poprzez rozróżnienie między mediacją estetyczną a uzasadnieniem opartym na dowodach. Wartość estetyczna zyskuje znaczenie naukowe, gdy wspiera weryfikację sądów, pogłębia rozumienie oraz przekłada wiedzę na zdolność do odpowiedzialnego działania. W naukach ekologicznych mediacja ta nabiera szczególnego znaczenia, ponieważ przedmioty ich badań mają charakter dynamiczny, wieloskalowy, współzależny i obarczony niepewnością. Istotnym wkładem proponowanego ujęcia jest potraktowanie środowiska badawczego jako konstytutywnego trzeciego elementu, który pośredniczy we wzajemnym dostosowywaniu się podmiotu poznającego i przedmiotu badań ekologicznych.

Słowa kluczowe:

doświadczenie estetyczne, rozumienie naukowe, poznanie ucieleśnione, nauki ekologiczne, badania transdyscyplinarne, wizualizacja naukowa, współtworzenie wiedzy

Pobierz pliki

Zasady cytowania

Quoc, N. A. (2026). Doświadczenie estetyczne a rozumienie naukowe w naukach ekologicznych: ujęcie relacyjne. Studia Ecologiae Et Bioethicae. https://doi.org/10.21697/seb.5912

Cited by / Share

Ta strona używa pliki cookie dla prawidłowego działania, aby korzystać w pełni z portalu należy zaakceptować pliki cookie.