KOŚCIÓŁ JAKO IKONA TRÓJCY ŚWIĘTEJ. PERSPEKTYWA TEOLOGII PRAWOSŁAWNEJ

Wojciech Słomski

doi:10.21697/stv.17299

Opublikowane: 2026-06-29

Tom 64 Nr 1 (2026)

KOŚCIÓŁ JAKO IKONA TRÓJCY ŚWIĘTEJ. PERSPEKTYWA TEOLOGII PRAWOSŁAWNEJ

Wojciech Słomski

Studia Theologica Varsaviensia

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.21697/stv.17299

Abstrakt

Artykuł przedstawia prawosławne ujęcie Kościoła jako „ikony” Trójcy Świętej. Wychodząc od Pisma Świętego (J 17; 1 Kor 10; Ef 4) i tradycji patrystycznej (Ignacy Antiocheński, Ojcowie Kapadoccy, Cyryl Aleksandryjski, Jan Chryzostom), autor pokazuje, że jedność Kościoła nie jest ani uniformizacją struktur, ani ideałem socjologicznym, lecz sakramentalnym uczestnictwem w trynitarnej koinonii. W tej perspektywie rozwinięto syntetyczne ujęcie Władimira Łosskiego (mistyczno-apofatyczna eklezjologia; Kościół jako „ikona sprawcza” życia Trójcy, ujawniająca się szczególnie w epiklezie Ducha Świętego) oraz Jana D. Zizioulasa (ontologia osoby i komunii; „istnieć” znaczy „być-w-komunii”; Kościół lokalny zgromadzony wokół biskupa jest pełnią Kościoła). Zwieńczeniem jest wskazanie konsekwencji ekumenicznych: eucharystycznie rozumiana jedność, sakramentalna interpretacja synodalności i prymatu oraz katolickość pojmowana jako jedność w różnorodności tradycji. Prawosławna kategoria „Kościoła jako ikony Trójcy” dostarcza tym samym solidnej ramy teologicznej dla współczesnego dialogu i dla myślenia o jedności jako komunii, a nie centralizacji.

Słowa kluczowe:

eklezjologia, Trójca, ikona, komunia, Eucharystia, perychoreza, osoba, synodalność, Łosski, Zizioulas

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Słomski, W. (2026). KOŚCIÓŁ JAKO IKONA TRÓJCY ŚWIĘTEJ. PERSPEKTYWA TEOLOGII PRAWOSŁAWNEJ. Studia Theologica Varsaviensia, 64(1), 24–46. https://doi.org/10.21697/stv.17299

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Athanasius Alexandrinus, De Incarnatione Verbi Dei, in: Patrologia Graeca 25, Paris: J.-P. Migne.
Google Scholar

Basilius Magnus, De Spiritu Sancto, transl. D. Anderson, Crestwood, NY: St Vladimir’s Seminary Press, 1968.
Google Scholar

Chrysostomus, Ioannes, Homiliae in epistolas Pauli apostoli, in: Patrologia Graeca 61–62, Paris: J.-P. Migne, 1862.
Google Scholar

Cyprianus Carthaginensis, De catholicae Ecclesiae unitate, in: Patrologia Latina 4, Paris: J.-P. Migne.
Google Scholar

Cyrillus Alexandrinus, Commentarius in Joannem, in: Patrologia Graeca 73–74, Paris: J.-P. Migne.
Google Scholar

Dvornik, Francis, The Idea of Apostolicity in Byzantium and the Legend of the Apostle Andrew, Cambridge, MA: Harvard University Press, 1958.
Google Scholar

Gregorius Nazianzenus, Orationes theologicae, in: Patrologia Graeca 36, Paris: J.-P. Migne.
Google Scholar

Gregorius Nyssenus, Ad Ablabium: Quod non sint tres dei, in: Patrologia Graeca 45, Paris: J.-P. Migne.
Google Scholar

Ignatius Antiochenus, Epistulae (incl. Ad Smyrnaeos, Ad Magnesios), in: Patrologia: Graeca 5, Paris: J.-P. Migne.
Google Scholar

Iohannes Damascenus, De fide orthodoxa, in: Patrologia Graeca 94, Paris: J.-P. Migne.
Google Scholar

Karmíris, Ioannis N., Dogmatica kai Symbolika tēs Orthodoxou Katholikēs Ekklēsias, vol. 2, Athens: Astēr, 1960.
Google Scholar

Lossky, Vladimir, Essai sur la théologie mystique de l’Église d’Orient, Paris: Aubier, 1944.
Google Scholar

Lossky, Vladimir, The Mystical Theology of the Eastern Church, transl. F. Loch, Crestwood, NY: St Vladimir’s Seminary Press, 2007 [1957].
Google Scholar

Mansi, Johannes Dominicus (ed.), Sacrorum conciliorum nova et amplissima collectio, vols. II, XIII–XIV, XXXIV, repr. Graz: Akademische Druck- und Verlagsanstalt, 1960–1961.(includes: Synodus Hierosolymitana 1672, Confessio Dosithei.)
Google Scholar

Meyendorff, John, Byzantine Theology: Historical Trends and Doctrinal Themes, New York: Fordham University Press, 1981.
Google Scholar

Pontifical Council for Promoting Christian Unity – Joint International Commission for the Theological Dialogue between the Roman Catholic Church and the Orthodox Church, Ecclesiological and Canonical Consequences of the Sacramental Nature of the Church: Ecclesial Communion, Conciliarity and Authority (Ravenna Document), Vatican City, 2007.
Google Scholar

Zizioulas, John D., Being as Communion: Studies in Personhood and the Church, Crestwood, NY: St Vladimir’s Seminary Press, 1985.
Google Scholar

Zizioulas, John D., Eucharist, Bishop, Church: The Unity of the Church in the Divine Eucharist and the Bishop during the First Three Centuries, Brookline, MA: Holy Cross Orthodox Press, 1993.
Google Scholar

Zizioulas, John D., Communion and Otherness: Further Studies in Personhood and the Church, London: T&T Clark, 2006.
Google Scholar