Abstrakt

Interesujące, kompetentne wprowadzenie w dziwny, mroczny, ale i fascynujący mikrokosmos Dziennika snów – zapisu kryzysu psychiczno-duchowego, którego Swedenborg doświadczył w latach 1743-44. Autor kreśli obraz „dziejów duszy” swego bohatera na szerszym tle jego wcześniejszej działalności naukowej i związanych z nią oświeceniowych, mechanistycznych poglądów. Szkicuje Swedenborgową teorię snów. Diarysta doświadcza snów i wizji, które nim do głębi wstrząsają, wywołują reakcje psychiczne i somatyczne; postrzega siebie jako wybrańca Bożego i przedzierzga się z „oświeceniowca” w „romantyka”. Dokonując wiwisekcji swej jaźni czy też świadomości, szuka drogi ku Prawdzie, deklarując pokładanie zaufania w Bogu. Doświadcza spotkań z duchami, a zarazem nęka go zasadnicza trudność z rozróżnieniem duchów dobrych od złych. Autor zwraca uwagę na obecność w Dzienniku licznych tropów herrnhutystycznych. Jako całość Drömboken przedstawia się jako fascynujący autoportret szwedzkiego uczonego i mistyka – również w aspekcie rodzinnym i społecznym.