Przestępstwo uporczywej nie alimentacji

KATARZYNA MAJKRZAK

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/pk.2016.59.3.08

Abstrakt


Jednym z przestępstw przeciwko rodzinie i opiece jest przestępstwo niealimentacji, o którym mowa w art. 209 Kodeksu karnego. Strona przedmiotowa przestępstwa wyraża się w uporczywym uchylaniu się od ciążącego na sprawcy z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki poprzez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby i przez to narażenie jej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Niealimentacja jest przestępstwem materialnym z narażenia (a nie z naruszenia). Sprawcą może być jedynie osoba zobowiązana do świadczeń alimentacyjnych, dlatego przestępstwo uporczywej niealimentacji jest przestępstwem indywidualnym.

Przesłanka uporczywości określa stronę podmiotową przez ograniczenie jej umyślności tylko w postaci zamiaru bezpośredniego. Uporczywość ma charakter niezwykle ocenny, dlatego przyjmuje się że jest to znamię obiektywno-subiektywne. Uporczywe uchylanie się sprowadza się bowiem do długotrwałego postępowania (element obiektywny), które nacechowane jest nieustępliwością (działaniem na przekór – element subiektywny). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa pogląd, że uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego zachodzi wtedy, gdy sprawca pomimo obiektywnej możliwości jego wykonania, nie spełnia tego obowiązku.


Słowa kluczowe


alimentacja; rodzina; obowiązek opieki; prawo karne

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


ŹRÓDŁA

Kodeks karny – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1137, z poźn. zm.).

Kodeks rodzinny i opiekuńczy – ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 788, z późn. zm.).

LITERATURA

BOJARSKI M. – GIEZEK J. – SIENKIEWICZ Z., Prawo karne materialne. Część ogólna i szczególna, Warszawa 2004 r.

BUCHAŁA K., Prawo karne materialne, Warszawa 1989 r.

DOBRZYŃSKI A., Przestępstwa przeciwko rodzinie, Warszawa 1974 r.

FALANDYSZ L., [w:] Prawo karne. Część szczególna. Wybrane zagadnienia, red. L. LERNELL – A. KRUKOWSKI, Warszawa 1969 r.

GARDOCKI L., Prawo karne, Warszawa 2013 r.

GRZEŚKOWIAK A., Przedawnienie, [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. A. GRZEŚKOWIAK – K. WIAK, Warszawa 2014 r.

HYPŚ S., Ochrona rodziny w polskim prawie karnym, Lublin 2012 r.

HYPŚ S., Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece, [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. A. GRZEŚKOWIAK – K. WIAK, Warszawa 2014 r.

HYPŚ S., Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece, [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom I. Komentarz, red. M. KRÓLIKOWSKI – R. ZAWŁOCKI, Warszawa 2013 r.

IGNACZEWSKI J., Alimenty. Komentarz, Warszawa 2014 r.

JANCZUKOWICZ K., Kodeks karny z orzecznictwem, Gdańsk 1996 r.

MAKAREWICZ J., Kodeks karny z komentarzem, red. naukowa A. GRZEŚKOWIAK – K. WIAK, Wydanie na podstawie publikacji Wydawnictwa Zakładu Narodowego Imienia Ossolińskich, Lwów 1938, Lublin 2012 r.

MAREK A., Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2010 r.

MOZGAWA M., Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece, [w:] Kodeks Karny. Komentarz, red. M. MOZGAWA, Warszawa 2013 r.

MUSZYŃSKA A., Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece, [w:] Kodeks Karny. Część szczególna. Komentarz, red. J. GIEZEK, Warszawa 2014 r.

OLESZKO A., Dochodzenie roszczeń o świadczenia alimentacyjne, Warszawa 1990 r.

SIENKIEWICZ Z., Środki karne, [w:] Kodeks Karny. Komentarz, red. M. FILAR, Warszawa 2012 r.

SIWIK Z., Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece, [w:] Kodeks Karny. Komentarz, red. M. FILAR, Warszawa 2012 r.

SOSNOWSKA D. J., Alimenty a prawo karne. Praktyka wymiaru sprawiedliwości, Warszawa 2012 r.

STEFAŃSKI R., Prawo karne materialne. Część szczególna, Warszawa 2009 r.

SZELESZCZUK D., Środki karne, [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. A. GRZEŚKOWIAK – K. WIAK, Warszawa 2014 r.

ŚWIDA W., Prawo karne, Warszawa 1986 r.

WARYLEWSKI J., Prawo karne. Część ogólna, Warszawa 2009 r.

ORZECZNICTWO

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 sierpnia 1959 r., sygn. akt VI KO 31/59, OSNPG nr 7/1960, poz. 129.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 1962 r., sygn. akt V K 721/62, OSNKW nr 11/1963, poz. 200.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1966 r., sygn. akt VI KZP 66/10, OSNKW nr 8/1966, poz. 80.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 1968 r., sygn. akt VI KZP 30/67, OSNKW nr 5/1968, poz. 52, Lexis.pl nr 356803.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 1971 r., sygn. akt V KRN 259/71, OSNPG nr 12/1971, poz. 239.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1973 r., sygn. akt VI KZP 25/73, OSNKW nr 11/1973, poz. 133, LEX nr 18638.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1976 r., sygn. akt VI KZP 13/75, OSNKW nr 7-8/1976, poz. 86, LEX nr 19141.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1985 r., sygn. akt V KRN 832/65, OSNKW nr 2/1966, poz. 22, Lexis.pl nr 356827.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 1987 r. sygn.. akt V KRN 54/87, OSNPG nr 8-9/1987, poz. 103.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1987 r., sygn. akt V KRN 271/87, OSNPG nr 7/1988, poz. 67, LEX nr 17863.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 1990 r., sygn. akt III CZP 21/90, OSNCP nr 10-11/1990, poz. 128.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1993 r., sygn. akt I KZP 4/93, OSNKW nr 7-8/1993, poz. 39, LEX nr 20594.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 1993 r., sygn. akt II KRN 105/93, LEX nr 20611, OSNKW nr 9-10/1993, poz. 57.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1995 r., sygn. akt III KRN 190/94, LEX nr 31123.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1996 r., sygn. akt II KRN 204/96, LEX nr 26252.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 1996, sygn. akt I KZP 15/96, Wokanda nr 11/1996, s. 21, Lexis.pl 316223.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. akt II AKa 407/96, LEX nr 30197.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt II AKo 199/99, Prok. i Pr. Nr 10/2000, poz. 27, LEX nr 42876.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2000 r., sygn. akt II AKz 289/00, LEX nr 46065.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 stycznia 2001 r., sygn. akt V KKN 504/00, OSNKW nr 7-8/2001, poz. 57, LEX nr 47616.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 stycznia 2001 r., sygn. akt II AKa 241/00, LEX nr 54979.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 12 września 2001 r., sygn. akt II AKo 161/01, LEX nr 49346.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2002 r., sygn. akt II KKN 17/00, OSNKW nr7-8/2002, poz. 55, LEX nr 53737.

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2002 r., sygn. akt I KZP 6/02, OSNKW nr 5-6/2003, poz. 31, LEX nr 51723.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2002 r., sygn. akt V KK 10/02, LEX nr 53910.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2003 r., sygn. akt II KK 125/03, LEX nr 151989.

Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt II AKo 1/05, KZS nr 7-8/2005, poz. 117, Lex nr 147197.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn. akt II AKa 455/2004, KZS nr 7-8/2005, poz. 118, LEX nr 147203.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2007 r., sygn. akt III KK 144/07, LEX nr 307769.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt V KK 277/08, LEX nr 531405.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt IV KK 426/2010, KZS nr 9/2011, poz. 22, Lexis.pl nr 2525077.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt IV KK 321/2011, Lexis.pl nr 4140301.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt II KK 106/12, OSNKW nr 10/2012, poz. 107, LEX nr 1223801.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt II KK 179/12, LEX nr 1232246.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia 2013 r., sygn. akt II KK 213/13, LEX nr 1350544.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.