Katolicki Uniwersytet Ameryki (the Catholic University of America) w świetle norm prawa kanonicznego

ARKADIUSZ DOMASZK

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/pk.2015.58.4.06

Abstrakt


W świecie istnieje wiele uniwersytetów i innych uczelni katolickich, które posiadają własną specyfikę, często zależną od uwarunkowań prawnych i kulturowych danego kraju. W opracowaniu skupiono uwagę na Katolickim Uniwersytecie Ameryki w Waszyngtonie (CUA), który pełni rolę katolickiej flagowej uczelni w USA.

CUA realizuje zadania typowe dla uczelni wyższej oraz posiada wyraźnie katolicki charakter. Wyraża go m.in. więź strukturalna z Kościołem katolickim. Trzy wydziały posiadają status kościelnych: teologia, prawo kanoniczne i filozofia. Wydziały kościelne stanowią doskonały pomost dla dialogu między wiarą a rozumem. Profesorowie tych wydziałów otrzymują misję kanoniczną.

Katolicki wymiar uniwersytetu wyraża następnie jego misja. Wskazuje ona na wierność nauce Jezusa Chrystusa. Uczelnia dedykuje swe działania rozwojowi dialogu między wiarą a nauką, odkrywa prawdę poprzez badania naukowe i nauczanie, pozostaje w służbie Kościoła, narodu amerykańskiego i świata. W zapisach statutowych oraz w praktyce kładzie się nacisk na zaangażowanie wszystkich członków społeczności uniwersyteckiej w kształtowanie katolickiej tożsamości CUA. Zapisy prawne, jak również etos uczelniany, prowadzą następnie do kształtowania postaw chrześcijańskich. A ponadto, w poszukiwaniach naukowych CUA odwołuje się do inspiracji chrześcijańskich. Bardzo wyraźnie rysuje się wielość propozycji w ramach duszpasterstwa akademickiego.

Wysiłek duszpasterzy, świeckich pracowników i wielu animatorów włożony w organizację duszpasterstwa akademickiego łączy się także z wymiarem finansowym. Uniwersytet ten w pełni finansuje duszpasterstwo akademickie. A ponadto należy dodać, że CUA utrzymuje trzy wydziały kościelne, funduje stypendia dla katolickich nauczycieli i części seminarzystów studiujących na Uniwersytecie. Uczelnia ta będąc prywatną musi aktywnie poszukiwać środków finansowych i sponsorów, aby zabezpieczyć wszystkie realizowane zadania.

Przykład CUA wydaje się być inspiracją dla tych polskich uczelni, które są związane z Kościołem katolickim. Po pierwsze, nie tylko należy przestrzegać wymogów dotyczących nadania misji kanonicznej lub mandatu. Nie chodzi jedynie o samo kanoniczne umocowanie profesora (formalne) na wydziale kościelnym lub innym. Wykorzystanie uroczystości uczelnianych do wręczenia stosownych dokumentów wskazuje na istotny związek zainteresowanych wykładowców z Kościołem katolickim, jak również na katolicki lub kościelny wymiar samych wydziałów. Po drugie, współczesnym wyzwaniem w Polsce, jak i w Europie, jest duszpasterstwo akademickie, tak studentów, jak i całego środowiska universitas. Aby oddziaływanie duszpasterskie było owocne, nie można poprzestać na wydzieleniu kościołów akademickich i liturgii tamże sprawowanej. Raczej chodzi o to, by budować zespoły osób: duchownych i świeckich podejmujących to duszpasterstwo. Następnie należałoby poszukiwać studentów, niejako wychodzić do nich i przyprowadzać do Kościoła: communio. Duszpasterstwo akademickie wymaga także pracy zaplanowanej, więc zaprojektowanej, którą należy następnie ewaluować.


Słowa kluczowe


uniwersytet; uniwersytet katolicki; Katolicki Uniwersytet Ameryki w Waszyngtonie; prawo kanoniczne

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Beal J., Catholic Theological Faculties in The United States, Studia Canonica 37 (2003), s. 443-466.

Buckley M. J., The Catholic University and the Promise Inherent in its Identity, w: Catholic Universities in Church and Society. A Dialogue on Ex Corde Ecclesiae, red. J. P. Langan, Washington D.C. 1993, s. 74-89.

Cahill L. S., „Mandate” in the Context of Ex Corde Ecclesiae: a Teologian’s Reflections, w: Ex Corde Ecclesiae. Documents Concerning Reception and Implementation, red. A. Gallin, Notre Dame 2006, s. 69-87.

Carpenter S. H., New Hope for Catholic Higher Education. Ex Corde Ecclesiae - a Lay Perspective, Bloomington 2006.

Cecchetti I., Paschini P., Università, w: Enciclopedia cattolica, t. 12, Città del Vaticano 1954, s. 858-863.

Codex Iuris Canonici, auctoritatae Joannis Pauli pp. II promulgatus, AAS 75 (1983-II) XXX+1-318, Kodeks Prawa Kanonicznego, przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu, Poznań 1984.

Congregatio de Doctrina Fidei, Instructio de ecclesiali theologi vocatione Donum veritatis, 24.05.1990, AAS 82 (1990), s. 1550-1570; tekst polski w: W trosce o pełnię wiary. Dokumenty Kongregacji Nauki Wiary 1966-1994, red. Z. Zimowski, J. Królikowski, Tarnów 1995, s. 353-369.

Congregation for Catholic Education, Directives to Assist in the Formulation of the Apostolic Constitution Ex Corde Ecclesiae, 21.01.1991, w: Ex Corde Ecclesiae. Documents Concerning Reception and Implementation, red. A. Gallin, Notre Dame 2006, s. 66-68.

Dębiński A., Zadania katolickiego uniwersytetu w świetle uchwał II Polskiego Synodu Plenarnego, w: Dzieło II Synodu Plenarnego w Polsce, red. S. Tymosz, Lublin 2001, s. 95-105.

Domaszk A., Odrębność wydziałów kościelnych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie w świetle prawa kanonicznego, Prawo Kanoniczne 52 (2009) nr 1-2, s. 85-113.

Dulles A., The Mandate to Teach and the Ecclesiology of Communion, w: Ex Corde Ecclesiae. Documents Concerning Reception and Implementation, red. A. Gallin, Notre Dame 2006, s. 104-118.

Dyduch J., Posłannictwo uniwersytetów w świetle dokumentów kościelnych, Prawo Kanoniczne 38 (1995) nr 1-2, s. 79-90.

Ellis J. T., Catholic University of America, w: New Catholic Encyclopedia, 2 ed., t. 3, Thomson Gale 2002, s. 290.

Euart S. A., Catholic education, w: New commentary on the Code of Canon Law, red. J. P. Beal, J. A. Coriden, T. J. Green, Mahwah 2000, s. 953-971.

Faculty Handbook Part I: The Government of the University - B. Current Governing Documents. Bylaws of the University, http://policies.cua.edu/faculty/faculty-I/bylaws.cfm (data dostępu: 06.11.2014).

Gach P., Skwierczyński Z., Uniwersytety katolickie, w: Encyklopedia katolicka, t. 19, red. E. Gigilewicz, Lublin 2013, kol. 1367-1369.

Gałkowski T., Zlecenie (mandatum) do nauczania przedmiotów teologicznych (kann. 812 i 818 KPK), Seminare 26 (2009), s. 97-113.

Gleason P., The American Background of Ex Corde Ecclesiae: a Historical Perspective, w: Catholic Universities in Church and Society. A Dialogue on Ex Corde Ecclesiae, red. J. P. Langan, Washington D.C. 1993, s. 1-19.

Góralski W., Uniwersytet katolicki w świetle prawa kanonicznego, w: Nowy uniwersytet dla Warszawy, Materiały z sympozjum w Akademii Teologii Katolickiej z dn. 09.11.1998, Warszawa 1999, s. 42-55.

Górecki E., Sytuacja prawna katolickich szkół wyższych w Polsce, w: Zadanie nauczycielskie Kościoła wobec wyzwań XXI wieku, Radom 2010, s. 145-152.

Granat W., Uniwersytet katolicki w świetle uchwał Soboru Watykańskiego II, Zeszyty Naukowe KUL 11 (1968) nr 3-4, s. 17-31.

Gutowski P., Katolickie uniwersytety a ideał pełnej prawdy, Znak 11 (2005), s. 43-57.

Hehir J. B., Comment, w: Catholic Universities in Church and Society. A Dialogue on Ex Corde Ecclesiae, red. J. P. Langan, Washington D.C. 1993, s. 28-31.

Hervada J., Vetera et nova. Questiones de derecho canonico y afines (1958-1991), t. 2, Pamplona 1991.

Horta Espinoza J., „Eccomi, manda me!”. Introduzione al libro III del Codice di Diritto Canonico, Roma 2011

Huels J. M., The Juridic Status of Catholic Faculties of Theology: Overview of the Universal Law, Studia Canonica 37 (2003), s. 301-323.

Jan Paweł II, Homilia Jana Pawła II podczas obchodów Jubileuszu Nauczycieli Akademickich ‘Chrystus nie zagraża wolności badań’, 10.09.2000, Wiadomości KAI 14.09.2000, s. 23-24.

Jan Paweł II, Przemówienie Jana Pawła II do uczestników Światowego Spotkania Nauczycieli Akademickich ‘Laboratoria kultury’, 09.09.2000, Wiadomości KAI 14.09.2000, s. 24-25.

Joannes Paulus II, Constitutio apostolica de Romana Curia Pastor Bonus, 28.06.1988, AAS 80 (1988), s. 841-912.

Joannes Paulus II, Constitutio apostolica de universitatibus catholicis Ex corde Ecclesiae, 15.08.1990, AAS 82 (1990), s. 1475-1508; tłum. pol. Jan Paweł II, Konstytucja apostolska o uniwersytetach katolickich Ex corde Ecclesiae, L’Osservatore Romano 10-11 (1990), s. 5-9.

Joannes Paulus II, Constitutio apostolica Sapientia christiana, 15.04.1979, AAS 71 (1979), s. 469-499.

Komonchak J. A., Some Theological Reflections on Canon 812, w: Ex Corde Ecclesiae. Documents Concerning Reception and Implementation, red. A. Gallin, Notre Dame 2006, s. 88-103.

Komonchak J., The Catholic university in the Church, w: Catholic Universities in Church and Society. A Dialogue on Ex Corde Ecclesiae, red. J. P. Langan, Washington D.C. 1993, s. 35-55.

Konkordat między Stolicą Apostolską a Rzeczpospolita Polską podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r., Dz. U. z 1998, nr 51, poz. 318.

Kostyło P., W poszukiwaniu idei uniwersytetu katolickiego, Znak 11 (2005), s. 58-78.

Kunowski S., Rola uniwersytetów katolickich w historii nauki i oświaty, Zeszyty Naukowe KUL 11 (1968) nr 3-4, s. 33-50.

Lempa F., Doktrynalno-prawne przesłanie konstytucji apostolskiej Jana Pawła II o uniwersytetach katolickich Ex corde Ecclesiae, Roczniki Nauk Prawnych 4 (1994), s. 103-117.

Leo XIII, Encyclical on the Catholic University of America Magni nobis, http://www.vatican.va/holy_father/leo_xiii/encyclicals/documents/hf_l-xiii_enc_07031889_magni-nobis_en.html (data dostępu: 23.10.2014).

Lynch J. E., Laying dawn the (Canon) Law at Catholic University, The Jurist 50 (1990), s. 2-57.

MacIntyre A., Katolickie uniwersytety. Niebezpieczeństwa, nadzieje, wybory, Znak 11 (2005), s. 18-42.

Malesky R. P., The Catholic University of America, Charleston 2010.

Mazurkiewicz P., Uniwersytet z „przymiotnikiem”, Znak 11 (2005), s. 85-93.

McManus F. R., Commentary cc.815-821, w: New commentary on the Code of Canon Law, red. J. P. Beal, J. A. Coriden, T. J. Green, Mahwah 2000, s. 972-976.

Montan A., L’Educazione cattolica (cann. 793-821), w: Gruppo italiano docenti di diritto canonico, La funzione di insegnare della Chiesa, XIX Incontro di studio passo della Mendola – Trento, 29.06-03.07.1992, Milano 2001, s. 65-96.

National Conference of Catholic Bishops United States of America, Ex Corde Ecclesiae: An Application to the United States, w: Ex Corde Ecclesiae.

Documents Concerning Reception and Implementation, red. A. Gallin, Notre Dame 2006, s. 388-406.

National Conference of Catholic Bishops United States of America, Guidelines Concerning the Academic Mandatum in Catholic Universities (Canon 812), w: Ex Corde Ecclesiae. Documents Concerning Reception and Implementation, red. A. Gallin, Notre Dame 2006, s. 463-467.

O’Brien D. J., Comment, w: Catholic Universities in Church and Society. A Dialogue on Ex Corde Ecclesiae, red. J. P. Langan, Washington D.C. 1993, s. 20-27.

Pelczar A., Wyzwania i zagrożenia dla misji uniwersytetu, w: Nowy uniwersytet dla Warszawy. Materiały z sympozjum w Akademii Teologii Katolickiej z dn. 09.11.1998, Warszawa 1999, s. 30-41.

Pius XI, Constitutio apostolica Deus scientiarium Dominus, 24.05.1931, AAS 23 (1931), s. 241-262.

Pius XII, Foederatio catholicarum studiorum universitatum constituitur Catholicas studiorum universitates, 27.03.1949, AAS 42 (1950), s. 385-387.

Provost J. H., A canonical commentary on , w: Catholic Universities in Church and Society. A Dialogue on Ex Corde Ecclesiae, red. J. P. Langan, Washington D.C. 1993, s. 105-136.

Provost J. H., The Canonical Aspects of Catholic Identity in the Light of Ex corde Ecclesiae, Studia Canonica 25 (1991) 1, s. 155-191.

Rodriguez-Izquierdo G., La constitution apostolica ‘Ex Corde Ecclesiae’ sobre las Universidades catolicas, w: La mision docente de la Iglesia. XI Jornadas de la Asociacion Espanola de Canonistas Madrid 3-5 abril 1991, red. J. M. Urteaga, Salamanca 1992, s. 199-218.

Sacra Congregatio pro Institutione Catholica, Normae quaedam ad constitutionem apostolicam Deus scientiarium Dominus de studiis academicis ecclesiasticis recognoscendam, Typis Polyglottis Vaticanis 1968.

Sobór Watykański II, Deklaracja o wychowaniu chrześcijańskim Gravissimum educationis, 28.10.1965, w: Sobór Watykański II, Konstytucje, Dekrety, Deklaracje, Poznań 2002, s. 314-324.

Studium teologii w ramach logiki „Procesu Bolońskiego”. List Kongregacji Edukacji Katolickiej dotyczący spraw związanych z uczelniami katolickimi, 30.03.2009, Akta Konferencji Episkopatu Polski 16 (2009), s. 25-30.

Szkoła i uniwersytet w życiu Kościoła i narodu, w: II Polski Synod Plenarny (1991-1999), Poznań 2001, s. 49-63.

The Application of Ex Corde Ecclesiae, A Ten Year Review from The Catholic University of America, http://www.cua.edu/catholic-identity/ (data dostępu: 02.12.2014).

The Catholic University of America. 2012-2013 Annual Report, http://publicaffairs.cua.edu/res/docs/annual-report/2012-13-AnnualReport.pdf (data dostępu: 28.10.2014).

The Catholic University of America. 2012-2013 Annual Report, http://publicaffairs.cua.edu/res/docs/annual-report/2012-13-AnnualReport.pdf (data dostępu: 28.10.2014).

The Catholic University Of America: Faculty Handbook, Washington, D.C. 2006, http://policies.cua.edu/faculty/index.cfm (data dostępu: 29.10.2014).

Umowa między rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Konferencją Episkopatu Polski w sprawie statusu prawnego szkół wyższych zakładanych i prowadzonych przez Kościół Katolicki, w tym uniwersytetów, odrębnych wydziałów i wyższych seminariów duchownych, oraz w sprawie trybu i zakresu uznawania przez Państwo stopni i tytułów nadawanych przez te szkoły wyższe z dnia 1 lipca 1999, Dz. U. z 1999, nr 63, poz. 727.

Uniwersytety, w: Podręczna encyklopedya kościelna, t. 39-40, Warszawa-Lublin-Łódź 1914, s. 398-403.

Ustawa z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.

Wielgus S., Historyczne koncepcje i paradygmaty uniwersytetu oraz jego model na dziś i na jutro, http://www.kul.pl/laureaci-abp-prof-dr-hab-stanislaw-wielgus,art_9891.html#wyklad (data dostępu: 24.10.2014).

Wielgus S., Uniwersytety katolickie i kościelne instytuty wyższego nauczania, Lublin 1996.

Wojtyła K., Uniwersytet katolicki: koncepcja i zadania (na 50-lecie KUL), Zeszyty Naukowe KUL 11 (1968) nr 3-4, s. 13-16.

Zanetti E., I laici nel munus docendi della Chiesa, w: Gruppo Italiano Docenti di Diritto Canonico, I laici nella ministerialità della Chiesa. XXVI Incontro di

Studio Centro Dolomiti „Pio X” – Borca di Cadore 28 giugno – 3 luglio 1999, Milano 2000, s. 191-218.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.