Wczesne studia paleograficzne nad rękopisami mołdawskimi

Marius Tărîță

doi:10.21697/sc.2026.33.1.6

Opublikowane: 2026-10-26

Tom 33 Nr 1 (2026)

Wczesne studia paleograficzne nad rękopisami mołdawskimi

Marius Tărîță

Saeculum Christianum. Pismo Historyczne

Dział: Rozprawy i Artykuły

https://doi.org/10.21697/sc.2026.33.1.6

Abstrakt

Niniejszy artykuł skupia się na studiach paleograficznych autorów rosyjskich z końca XIX i początku XX wieku. E. Karski, A. Sobolewski, E. Kałużniacki i inni zauważyli pewną odrębność cyrylicy mołdawskiej w XV-XVI w. Mimo pewnego pansłowiańskiego podejścia szkoły ortograficzne i cechy pisma uncjalnego i półuncjalnego zostały przez nich szczegółowo opisane. Po pierwszej wojnie światowej nie było widocznych postępów w badaniach nad rękopisami słowiańskimi napisanych w Mołdawii w XV w. Redakcja pisma mołdawskiego i wołoskiego pojawiła się pod wpływem południowosłowiańskim i rozpowszechniła się także na Rusi Czerwonej. Jedną z istotnych cech rękopisów mołdawskich była trudność w odróżnieniu egzemplarzy z XV wieku od tych z XVI-XVII w. Autor wprowadza też do obiegu naukowego wstępne uwagi T. Korzona o rękopisach mołdawskich w zasobach Biblioteki Narodowej w Warszawie i A. Popa o tych zachowanych w kolekcjach biblioteki uniwersyteckiej w Cluj-Napoca.

Słowa kluczowe:

carska historiografia rosyjska, rękopisy, Mołdawia, redakcja południowosłowiańska

Inne teksty tego samego autora

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Tărîță, M. (2026). Wczesne studia paleograficzne nad rękopisami mołdawskimi. Saeculum Christianum. Pismo Historyczne, 33(1), 58–73. https://doi.org/10.21697/sc.2026.33.1.6

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Katalog rękopisów Biblioteki Ordynacji Zamojskiej. 1-201/ Korzon Tadeusz, 284 k. Biblioteka Narodowa w Warszawie, sygn. Rps BOZ 2060.
Google Scholar

Katalog rękopisów cyrylickich, oprac. Jan Bałyk. Biblioteka Narodowa w Warszawie, sygn. Mf 72096.
Google Scholar

[Liturghierul slavon de la Feleac] MS 4745, 1481, [135] k. https://europeana.eu/de/item/9200453/handle_123456789_13235.
Google Scholar

Popa A., Ms slavon 4745. Liturghierul din Feleac, w: „Catalog manuscrise religioase”, Cluj 1967. https://bcucluj.ro/ro/resursele-bibliotecii/cat/csmsrel/l, pod literą L – Liturghierul din Feleac.
Google Scholar

Bianu I., Însemnări istorice și literare adunate din biblioteci galițiene în vara anului 1885 / relațiune presentată Academiei Române, București 1885.
Google Scholar

Bogdan D.P., Paleografia româno-slavă. Tratat și album, București 1978.
Google Scholar

Budziszewska W., Rękopisy południowosłowiańskie w zbiorach specjalnych Biblioteki Narodowej w Warszawie, „Rocznik Slawistyczny. Revue Slavistique”, 30/1969, cz. 1-2, s. 46-52.
Google Scholar

Dicționar cronologic. Literatura română, red. I.C. Chiţimia, București 1979.
Google Scholar

Gorovei Ş., Mucenicia Sfântului Ioan cel Nou. Noi puncte de vedere, w: Închinare lui Petre S. Năsturel la 80 de ani, red. I. Cândea, P. Cernovodeanu, Gh. Lazar, Brăila 2003, s. 555-572.
Google Scholar

Inwentarz rękopisów do połowy XVI wieku w zbiorach Biblioteki Narodowej, oprac. J. Kaliszuk, S. Szyller, Warszawa 2012.
Google Scholar

Jurczak K., Zapomnieć, zaprzeczyć czy oswoić? Elementy orientalne w rumuńskiej tożsamości kulturowej (szkic do problemu), „Zarządzanie w Kulturze”, 14/2013, z. 3, s. 253-261.
Google Scholar

Kętrzyński W., Catalogus Codicum Manuscriptorum Bibliothecae Ossolinianiae Leopolensis, Lwów 1886, t. 2.
Google Scholar

Manuscrise de origine românească din colecții străine. Repertoriu, oprac. R. Constantinescu, București 1986.
Google Scholar

Mareș A., Considerații pe marginea a două valoroase Tetraevanghele slavone, „Studii și Materiale de Istorie Medie”, 21/2003, s. 209-222.
Google Scholar

Melchisedec, Episcopul de Roman, Notițe istorice și archeologice adunate de pe la 48 monastiri și Biserici antice din Moldova, Bucureştǐ 1885.
Google Scholar

Panaitescu P.P., Începuturile și biruința scrisului în limba română, București 1965.
Google Scholar

Pietkiewicz K., Cyrylica, Poznań 1996.
Google Scholar

Pop I.-A., Vocația occidentală a românilor, „Plural”, 3/2015, nr 2, s. 191-201. DOI: https://doi.org/10.37710/plural.v3i2_16
Google Scholar

Rezachevici C., Un tetraevanghel necunoscut aparținînd familiei dinspre mamă a lui Ștefan cel Mare, „Studii și Materiale de Istorie Medie”, 8/1975, s. 161-184.
Google Scholar

Rękopisy cerkiewnosłowiańskie w Polsce. Katalog, oprac. A. Naumow, A. Kaszlej, Kraków 2002.
Google Scholar

Венелинъ Ю., Влахо-болгарскія или дако-славянскія грамоты, собранныя и объясненныя, С. Петербургъ 1840.
Google Scholar

Восточнославянские и южнославянские рукописные книги в собраниях Польской Народной Республики, сост. Я. И. Щапов, Москва 1976, 1 .
Google Scholar

Калужняцкій E., Кирилловское письмо у Румынъ, Петроградъ 1915.
Google Scholar

Карскій Е.Θ., Грамматика древняго церковно-славянского языка сравнительно съ русскимъ, XVII-e издание, Варшава 1915.
Google Scholar

Карскій Е.Θ., Изъ лекцій по славянской кирилловской палеографіи читанныхъ въ Императорскомъ Варшавскомъ университетѣ, Варшава 1897.
Google Scholar

Карскій Е.Θ., Образцы славянского Кирилловского письма съ X по XVIII вѣкъ, Варшава 1912.
Google Scholar

Карскій Е.Θ., Очеркъ славянской кирилловской палеографіи. Изъ лекцій, читанныхъ въ Императорскомъ Варшавскомъ университетѣ, Варшава 1901.
Google Scholar

Кодов Х., Опис на славянските ръкописи в Библиотеката на Българската Академия на Науките, София 1969.
Google Scholar

Кочубинский А., Отчетъ о занятiяхъ славянскиими нарѣчіями, коммандированного за границу доцента Импер. Новорос. Университета А. Кочубинскаго за время отъ 1-го августа 1874 г. по 1-е февраля 1875 г., ,,Записки Новоросийскаго Университета”, т. 18 (1876), с. 191-266.
Google Scholar

Лавров П.А., Южнославянская палеографiя, СПб 1904, 67 с.+XIX таблицъ.
Google Scholar

Перетцъ В.Н., Новые труды по источниковедђнію древнерусской литературы и палеографіи. Критико-библiогафическiй обзоръ IX-XV. Съ приложенiемъ 2-х памятниковъ древней литературы, Кіевь 1905.
Google Scholar

Соболевскій А.И., Славяно-Русская палеографія. Курсъ первый, съ шестью таблицами, С-Петербургъ 1901.
Google Scholar

Соболевскій А.И., Славяно-Русская палеографія. Курсъ второй, С-Петербургъ 1902.
Google Scholar

Соболевскій А.И., Славяно-Русская палеографія. Лекціи, съ 20 палеографическими таблицами, изданіе 2-е, С-Петербургъ 1908,
Google Scholar

Соболевскій А.И., Южнославянское вліяніе на русскую письменноcть въ XIV-XV векахъ. Рѣчь читанная на годичномь актѣ Археологическаго Института 8 мая 1894 года, С.-Петербургъ 1894.
Google Scholar

Тихомиров М.Н., Муравьев А.В., Русская палеография, Москва 1966.
Google Scholar