From Sidus to Providentia: Theological Reinterpretations of Mazal in the Translation History of the Targum Qohelet

Anna Kuśmirek

doi:10.21697/ct.96.3.02

Opublikowane: 2026-09-28

Tom 96 Nr 3 (2026)

From Sidus to Providentia

Theological Reinterpretations of Mazal in the Translation History of the Targum Qohelet

Anna Kuśmirek

Collectanea Theologica

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.21697/ct.96.3.02

Abstrakt

Artykuł analizuje rozwój semantyczny oraz historię przekładu aramejskiego leksemu mazal w Targumie Koheleta. Choć termin ten nie występuje w tekście hebrajskim, w Targumie pojawia się piętnaście razy jako pojęcie interpretacyjne łączące język astralny z kategoriami przyczynowości i rozdziału zdarzeń. Studium śledzi ewolucję znaczeniową mazal – od pojęcia astronomicznego do kategorii teologicznej w literaturze rabinicznej – oraz porównuje jego wystąpienia z późniejszymi przekładami łacińskimi, angielskimi i francuskimi. Przejście od tłumaczeń astralnych, takich jak sidus („gwiazda”), do abstrakcji teologicznych typu „Opatrzność” stanowi wynik ingerencji interpretacyjnej, a nie konieczności semantycznej, przekształcając kosmologiczny i teologiczny horyzont targumu.

Słowa kluczowe:

Targum Koheleta, mazal, aramejski, egzegeza targumiczna, historia przekładu, Opatrzność, mazel tow

Inne teksty tego samego autora

1 2 > >>

Pobierz pliki

PDF (English)

Zasady cytowania

Kuśmirek, A. (2026). From Sidus to Providentia: Theological Reinterpretations of Mazal in the Translation History of the Targum Qohelet. Collectanea Theologica, 96(3), 499–519. https://doi.org/10.21697/ct.96.3.02

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Black, Jeremy, Andrew George, and Nicholas Postgate. 2000. A Concise Dictionary of Akkadian. 2nd ed. Wiesbaden: Harrassowitz. (= CDA).
Google Scholar

Brown, Francis, S. R. Driver, and Charles A. Briggs. 1906. A Hebrew and English Lexicon of the Old Testament. Oxford: Clarendon Press. (= BDB).
Google Scholar

Burnett, Stephen G. 2012. Christian Hebraism in the Reformation Era (1500–1660): Authors, Books, and the Transmission of Jewish Learning. Library of the Written Word 19; The Handpress World 13. Leiden – Boston, MA: Brill.
Google Scholar

Díez Merino, Luis. 1987. Targum de Qohelet: Edición princeps del Ms. Villa-Amil n. 5 de Alfonso de Zamora. Madrid: Consejo Superior de Investigaciones Científicas.
Google Scholar

Driver, Godfrey R. 1956. “Two Astronomical Passages in the Old Testament.” Journal of Theological Studies 7 (1): 1–11.
Google Scholar

Fisher, Deborah. 2022. “The Text of Targum Qohelet.” PhD diss., University College London.
Google Scholar

Fitzmyer, Joseph A. 2004. The Genesis Apocryphon of Qumran Cave 1 (1Q20): A Commentary. 3rd ed. Rome: Pontifical Biblical Institute.
Google Scholar

Flesher, Paul V. M., and Bruce Chilton. 2011. The Targums: A Critical Introduction. Waco, TX: Baylor University Press.
Google Scholar

Ginsburg, Christian D. 1861. Coheleth, Commonly Called the Book of Ecclesiastes: Translated from the Original Hebrew, with a Commentary, Historical and Critical. London: Longman, Green, Longman, and Roberts.
Google Scholar

Gottlieb, Leeor. 2014. “The Composition of Targums after the Decline of Aramaic.” Aramaic Studies 12 (1): 1–8. http://doi.org/10.1163/17455227-01201004.
Google Scholar

Houtman, Alberdina, Eveline van Staalduine-Sulman, and Hans-Martin Kirn, eds. 2014. A Jewish Targum in a Christian World. Leiden: Brill.
Google Scholar

Jastrow, Marcus. 1903. A Dictionary of the Targumim, the Talmud Babli and Yerushalmi, and the Midrashic Literature. London: Luzac & Co.
Google Scholar

Knobel, Peter S. 1991. “The Targum of Qohelet.” In The Targum of Job, The Targum of Proverbs, The Targum of Qohelet, vol. 15 of The Aramaic Bible, edited by Kevin Cathcart, Michael Maher, and Martin McNamara, 95–152. Collegeville, MN: Liturgical Press.
Google Scholar

Koehler, Ludwig, and Walter Baumgartner. 1995. The Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament. 5 vols. Translated and edited by M. E. J. Richardson. Leiden: Brill. (= HALOT).
Google Scholar

Kuśmirek, Anna. 2021. “The Phenomenon of Targumism in the Aramaic Version of the First and Second Books of Chronicles”. Collectanea Theologica 91 (5): 5–30. https://doi.org/10.21697/ct.2021.91.5.01.
Google Scholar

Levine, Etan. 1978. The Aramaic Version of Qohelet. New York: Sepher-Hermon Press.
Google Scholar

Manns, Federic. 1992. “Le Targum de Qohelet – Manuscript Urbinati 1: Traduction et commentaire.” Liber Annuus 42:145–98.
Google Scholar

McNamara, Martin. 2003. “Interpretation of Scripture in the Targumim.” In The Ancient Period, vol. 1 of A History of Biblical Interpretation, edited by Alan J. Hauser and Duane F. Watson, 151–89. Grand Rapids, MI: Eerdmans.
Google Scholar

Ness, Lester L. 1990. Astrology and Judaism in Late Antiquity. Leiden: Brill.
Google Scholar

Parchem, Marek. 2023. “Elements of Merkābāh Mysticism in the Targum Jonathan to the Book of Ezekiel.” Collectanea Theologica 93 (1): 59–84. https://doi.org/10.21697/ct.2023.93.1.03.
Google Scholar

Sperber, Alexander. 1968. The Hagiographa. Vol. 4A of The Bible in Aramaic, Based on Old Manuscripts and Printed Texts. Leiden: Brill.
Google Scholar

Taradach, Madeleine, and Joan Ferrer. 1998. Un Targum de Qohélet: Édition critique, traduction et commentaire. Geneva: Labor et Fides.
Google Scholar

Urbach, Ephraim E. 1975. The Sages: Their Concepts and Beliefs. Translated by Israel Abrahams. Jerusalem: Magnes Press.
Google Scholar

Walton, Brian, ed. 1657. Vol. 3 of Biblia Sacra Polyglotta. London: Thomas Roycroft.
Google Scholar

Zamora, Alfonso de. 1517. “Targum de Qohelet.” In vol. 4 of Biblia Polyglotta Complutensis. Alcalá de Henares: Arnao Guillén de Brocar.
Google Scholar