Działalność edukacyjno-opiekuńcza Teodora Zöcklera w Galicji jako model pedagogii społecznej przełomu XIX i XX wieku

Yurij Klonovskyi

doi:10.21697/fp.2026.1.9

Opublikowane: 2026-08-28

Tom 16 Nr 1 (2026)

Działalność edukacyjno-opiekuńcza Teodora Zöcklera w Galicji jako model pedagogii społecznej przełomu XIX i XX wieku

Yurij Klonovskyi

Forum Pedagogiczne

Dział: Artykuły i rozprawy

https://doi.org/10.21697/fp.2026.1.9

Abstrakt

W artykule przedstawiono analizę historyczno-pedagogiczną działalności oświatowo-opiekuńczej Theodora Zöcklera – niemieckiego teologa, pedagoga i działacza społecznego, który przez ponad pół wieku pracował w Galicji. Ukazano społeczno-historyczne uwarunkowania funkcjonowania instytucji edukacyjnych i opiekuńczych w regionie na przełomie XIX i XX wieku, w tym problemy dostępu dzieci i młodzieży do nauki oraz opieki nad sierotami i rodzinami ubogimi. Wskazano wkład Zöcklera w zakładanie i rozwój protestanckich szkół, instytucji dziecięcych i młodzieżowych, a także we wprowadzanie zasad diakonii jako formy służby społeczno-pedagogicznej. Szczególną uwagę zwrócono na połączenie elementów edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych w jego działalności, co pozwoliło na ukształtowanie spójnego modelu pedagogiki społecznej, aktualnego również we współczesnych badaniach i praktyce wychowawczej. Podkreślono, że doświadczenie Theodora Zöcklera ma istotne znaczenie dla współczesnej pedagogiki, ponieważ ukazuje możliwość integracji funkcji edukacyjnych i opiekuńczych w kontekście przemian społecznych.

Słowa kluczowe:

Theodor Zöckler, Galicja, działalność oświatowo-opiekuńcza, pedagogika społeczna, diakonia, szkolnictwo protestanckie, służba społeczna

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Klonovskyi, Y. (2026). Działalność edukacyjno-opiekuńcza Teodora Zöcklera w Galicji jako model pedagogii społecznej przełomu XIX i XX wieku. Forum Pedagogiczne, 16(1), 95–106. https://doi.org/10.21697/fp.2026.1.9

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bericht des Evangelischen Kinderheims und der mit ihm verbundenen Anstalten in Stanislawow über das Jahr 1934-1935. (1935). Stanislau: Evangelisches Kinderheim.
Google Scholar

Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie [ЦДІАЛУ]. (b.d.). Kuratoria Okręgu Szkolnego Lwowskiego (Fond 179, Opis 2, Sprawa 3132). Lwów.
Google Scholar

Klonowski, J. (2024). Powstanie i rozwój ruchu protestanckiego w województwie stanisławowskim. Czerniowce: Technodruk.
Google Scholar

Landeskirchliches Archiv Hannover [LkAH]. (1908). Das evangelische Kandidatenkonvikt «Paulinum» in Stanislau (D 24, Nr. 299). Hannover.
Google Scholar

Państwowe Archiwum Obwodu Iwano-Frankiwskiego [DAIFO]. (b.d.). Fond 2, Opis 4, Sprawa 208, Arkusz 38. Iwano-Frankiwsk.
Google Scholar

Röskau-Rydel, I. (2021). Die evangelischen Bildungseinrichtungen der Zöcklerschen Anstalten im ostgalizischen Stanislau (Stanisławów). Auslandsdeutsches Schulwesen des 20. Jahrhunderts zwischen Volkstumsarbeit und Auswärtiger Kulturpolitik, 24, 99-100.
Google Scholar

Stämmler, D. (1925). Der Protestantismus in Polen (s. 134-135). Posen: Verlag der Historischen Gesellschaft für Posen.
Google Scholar

Zöckler, L. (2007). Bóg słyszy modlitwę. Życie Teodora Zöcklera opowiedziane przez Lilli Zöckler: wspomnienia (tłum. z niem.). Iwano-Frankiwsk: Lileja-NV.
Google Scholar

Zöckler, T. (1906). Stanislau. Evangelisches Gemeindeblatt: Organ der Evangelischen Kirche A. u. H. B. in Polen, (12), 145. Stanisławów.
Google Scholar

Zöckler, T. (1925). Das 29. Jahresfest der evangelischen Anstalten in Stanislau. Evangelisches Gemeindeblatt: Organ der Evangelischen Kirche A. u. H. B. in Polen, (11), 137. Stanisławów.
Google Scholar

Zöckler, T. (1938). Evangelisches Gemeindeblatt: Organ der Evangelischen Kirche A. u. H. B. in Polen, (7), 58. Stanisławów.
Google Scholar