W poszukiwaniu "res iusta matrimonii": prawo kanoniczne wobec wyzwań wynikających z dekonstrukcji prawnej małżeństwa

Kamil Krakowski

doi:10.21697/im.2637104

Opublikowane: 2026-06-30

Tom 37 Nr 1 (2026)

W poszukiwaniu "res iusta matrimonii": prawo kanoniczne wobec wyzwań wynikających z dekonstrukcji prawnej małżeństwa

Kamil Krakowski

Ius Matrimoniale

Dział: Rozprawy i artykuły

https://doi.org/10.21697/im.2637104

Abstrakt

Zachodzące we współczesnym świecie przemiany społeczno-kulturowe oraz dominujący w świeckich systemach prawnych pozytywizm, doprowadziły do dekonstrukcji prawnej małżeństwa, przez co został zakwestionowany tradycyjny i naturalny model małżeństwa. Swoje fundamentalne znaczenie utraciły: nierozerwalność małżeńska, heteroseksualność przymierza małżeńskiego, otwartość na życie oraz tradycyjny, wywodzący się z prawa rzymskiego, model pochodzenia dziecka. Dla wielu, również wiernych Kościoła, pod wpływem współczesnych przemian małżeństwem staje się rzeczywistość, której tożsamość została promulgowana przez ustawodawcę świeckiego. Wobec powyższego, małżeństwo jawi się jako akt celebracji bądź formalizacja uczuć czy emocji. W poszukiwaniu prawdy obiektywnej konieczne jest porzucenie pozytywizmu i odwołanie się do realizmu prawnego, który na podstawie prawa naturalnego pozwala na ustalenie wewnętrznego i naturalnego wymiaru prawnego małżeństwa. Jego fundamentem jest prawda antropologiczna zapisana w porządku zbawienia i prawda zbawcza. Wymiar prawny małżeństwa opiera się na elementach wynikających z natury rzeczy i wspólnych dla całej ludzkości: godności osoby ludzkiej, dualizmie płci i komplementarności mężczyzny i kobiety. Odwołanie się do wymiaru prawnego stwarza możliwości dalszego wypracowania antropologii prawnej małżeństwa.

Słowa kluczowe:

małżeństwo, realizm prawny, ideologia gender, natura, pozytywzim, komplementarność mężczyzny i kobiety

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Krakowski, K. (2026). W poszukiwaniu "res iusta matrimonii": prawo kanoniczne wobec wyzwań wynikających z dekonstrukcji prawnej małżeństwa . Ius Matrimoniale, 37(1), 67–87. https://doi.org/10.21697/im.2637104

Cited by / Share

Bibliografia

Źródła
Google Scholar

Benedykt XVI. 2007. “Allucutio Summi Pontificis ad Auditores, Administros Advocatosque Rotae Romane coram admissos 27 ianuarii 2007.” Communicationes 39 (1): 17-21.
Google Scholar

Benedykt XVI. 2011. “Przemówienie Ojca świętego w Bundestagu.” https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/pl/speeches/2011/september/documents/hf_ben-xvi_spe_20110922_reichstag-berlin.html Accessed: 20 March 2026.
Google Scholar

Congregazione per la Dottrina della Fede. 2003. “Considerazioni circa i progetti di riconoscimento legale delle unioni tra persone omosessuali (03.06.2003).” Communicationes 35: 214-223.
Google Scholar

Jan Paweł II. 2000. Adhortacja apostolska “Familiaris consortio” o zadaniach rodziny w świecie współczesnym. Wrocław: TUM Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej.
Google Scholar

Katechizm Kościoła Katolickiego. 2012. Poznań: Pallotinum (=KKK).
Google Scholar

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. 2000. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe.
Google Scholar

Pius XI. 2000. Encyklika Casti connubii o małżeństwie chrześcijańskim. Komorów: Antyk.
Google Scholar

Ojciec Święty Franciszek. 2016. Adhortacja apostolska Amoris laetitia o miłości w rodzinie. Poznań: Pallotinum (=AL).
Google Scholar

Sobór Watykański II. 2002. Konstytucje, Dekrety, Deklaracje. Poznań: Pallotinum.
Google Scholar

Literatura
Google Scholar

Caffarra, Carlo. 2015. “Fede e cultura di fronte al. matrimonio.” In Matrimonio e famiglia. La questione antropologica, edited by Hector Franceschi, 21-28. Roma: EDUSC.
Google Scholar

Franceschi, Hector. 2016. “Il diritto della famiglia nella Chiesa. Approccio ad una rinnovata visione alla luce dell’Esortazione Apostolica Amoris laetitia di Papa Francesco.” Ephemerides Iuris Canonici Nuova Serie 56 (2): 355-381. Marcianum Press.
Google Scholar

Franceschi, Hector. 2017. “Natura e cultura nel matrimonio. Riflessioni sulla crisi attuale del matrimonio.” Ius Ecclesiae 29: 575-590.
Google Scholar

Franceschi, Hector. 2019. “La riscoperta della dimensione di giustizia della relazione coniugale.” In La relazione coniugale: crisi attuale e orizzonti di soluzione, edited by Alvaro Gonzalez Alonso, 75-93. Roma: EDUSC.
Google Scholar

Góralski, Wojciech. 2008. “Wymiar prawny małżeństwa w świetle przemówienia papieża Benedykta XVI do Roty Rzymskiej z 27 stycznia 2007 roku.” Ius Matrimoniale 13 (19): 91-98.
Google Scholar

Hervada, Javier. 2000. Scritti sull’essenza del matrimonio. Milano: Giuffrè.
Google Scholar

Jerumanis, André Marie. 2014. “La ricchezza della differenza uomo-donna. Tra uguaglianza ed eguità”. Rivista Teologica di Lugano 2/2014: 175-177.
Google Scholar

Krakowski, Kamil. 2025. “Prawo rodzinne w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 roku – wyzwania i perspektywy wobec przemian dotykających współczesną rodzinę.” In Kodeks Prawa Kanonicznego w badaniach młodych naukowców VII, edited by Mirosław Sitarz and Agnieszka Romanko, 103-121. Lublin: Stowarzyszenie Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa KUL.
Google Scholar

Lo Castro, Gaetano. 2003. Matrimonio, Diritto e Giustizia. Milano: Giuffrè.
Google Scholar

Malo, Antonio. 2015. “Identità, differenza e relazione fra uomo e donna. La condizione sessuata.” In Matrimonio e famiglia. La questione antropologica, edited by Hector Franceschi, 29-48. Roma: EDUSC.
Google Scholar

Martínez de Aguirre, Carlos. 2019. “La decostruzione del matrimonio e della famiglia. Profili giuridici.” In La relazione coniugale: crisi attuale e orizzonti di soluzione, edited by Alvaro Gonzalez Alonso, 32-75. Roma: EDUSC.
Google Scholar

Sajkowski, Mateusz. 2022. “Teologiczne i jurydyczne fundamenty definicji małżeństwa występującej w Kodeksie Prawa Kanonicznego z roku 1983 (kan. 1055).” Colloquia Theologica Ottoniana 38: 125-140.
Google Scholar

Schlesinger, Piero. 2000. “Può ammettersi un «diritto» delle coppie omosessuali ad accedere al matrimonio?.” In Antropologia cristiana e omosessualità, edited by Dionigi Tettamanzi, 91-96, Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana.
Google Scholar

Świto, Lucjan. 2012. “Ideologia gender a różnica płci w aspekcie prawa do rodziny - zarys regulacji prawnych.” Studia Warmińskie 49: 255-270.
Google Scholar

Viladrich, Pedro Juan. 1995. “La famiglia sovrana.” Ius Ecclesiae 7: 539-550.
Google Scholar