Walor wakansu urzędu w kontekście prowizji kanonicznej w kanonicznym porządku prawnym. Refleksje na kanwie kan. 153 § 1-3 CIC/83 oraz w kan. 943 § 1-3 CCEO

Ginter Dzierżon

doi:10.21697/pk.2026.69.3.03

Publicado: 2026-09-28

Vol. 69 Núm. 3 (2026)

Walor wakansu urzędu w kontekście prowizji kanonicznej w kanonicznym porządku prawnym. Refleksje na kanwie kan. 153 § 1-3 CIC/83 oraz w kan. 943 § 1-3 CCEO

Ginter Dzierżon

Prawo Kanoniczne

Sección: Articles and dissertations

https://doi.org/10.21697/pk.2026.69.3.03

Resumen

Tło i uzazadnienie podjętego tematu: W literaturze kanonistycznej zagdnienieniu powierzenia urzędu poświęcono wiele publikacji. W opracowaniach tych nie podjęto jednak pewnej kwestii szczegółowej, jaką jest określenie waloru wakansu urzędu w kontekście prowizji kanonicznej. W artykule tym zasadnicza uwaga została skupiona na dwóch regulacjach kan. 153 § 1-3 CIC/83 oraz w kan. 943 § 1-3 CCEO.

Główny cel badań: Celem tego opracowania stało się zbadanie waloru wakanasu urzędu z punktu widzenia założeń teorii aktu prawnego. W związku tym sformułowano dwa cele badawcze, pytając: o założenia teoretycznoprawne tego typu rozwiązań oraz o ich ratio legis.

Zastosowane metody: W opracowaniu wykorzystano medodę dogmatyczno-prawną oraz metodę komparatystyczną.

Kluczowe wyniki: Wykazano, iż wakans urzędu należy postrzegać w kategoriach praesuppositum instytucji prowizji kanonicznej. Za ratio legis kan. 153 § 2 CIC/83 i kan. 943 § 2 CCEO uznano wspieranie subiektywnych sytuacji prawnych tytulariuszy, pewność co do identyfikacji organu nadającego oraz zapewnienie dobrego porządku w sprawowaniu władzy rządzenia. Nierelewatność obietnicy nadania urzędu autor wiąże z intencją interpretatywną, charakteryzującą się tym, iż wola jednostki zachowuje się inercyjnie.

Najważniejsze wnioski: Wakansowi urzędu, postrzeganemu jako praesuppositum prowizji kanonicznej zostały podporządkowane rozwiązania występujące w kan. 153 § 1-3 CIC/83 oraz w kan. 943 § 1-3 CCEO. Na bazie tak przyjętego założenia nieważne powierzenie urzędu niewakującego wynika z natury rzeczy. Z kolei rozwiązania ujęte w kan. 153 § 2 CIC/83 i kan. 943 § 2 CCEO pozwalające na powierzenie urzędu czasowego na sześć miesięcy przed upływem czasu, należy postrzegać w kategoriach wyjątku od zasady generalnej określonej w kan. 153 § 2 CIC/83 i kan. 943 § 2 CCEO. Autor skłania się ku tezie, iż w tym wypadku nie należałoby mówić o powierzeniu urzędu, lecz o desygnacji na urząd.

Descargar archivos

PDF (Język Polski)

Normas de citación

Dzierżon, G. (2026). Walor wakansu urzędu w kontekście prowizji kanonicznej w kanonicznym porządku prawnym. Refleksje na kanwie kan. 153 § 1-3 CIC/83 oraz w kan. 943 § 1-3 CCEO. Prawo Kanoniczne, 69(3), 51–64. https://doi.org/10.21697/pk.2026.69.3.03

##plugins.themes.libcom.share##

Licencia

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-SinDerivadas 4.0.

Citas

References
Google Scholar

Sources
Google Scholar

Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium auctoritate Joannis Pauli PP. II promulgatus, 18.10.1990, AAS 82(1990), 1145-1364. Translation: Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich. 2002. Edited by Leszek Adamowicz and Marzena Dyjakowska. Lublin: Wydawnictwo Archidiecezji Lubelskiej “Gaudium” (=CCEO).
Google Scholar

Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus, 25.01.1983. AAS 75/II (1983): V-XXX. 1-317. Translation: Kodeks Prawa Kanonicznego promulgowany przez papieża Jana Pawła II w dniu 25 stycznia 1983 roku. Zaktualizowany przekład na język polski. 2022. Poznań: Pallottinum (=CIC/83).
Google Scholar

Codex Iuris Canonici Pii X Pontificis Maximi iussu digestus Benedicti Papae XV auctoritate promulgatus, 27.05.1917. AAS 9/II (1917): 2-521 (=CIC/17).
Google Scholar

Pontificia Commissio Codici Iuris Canonici Recognoscendo, Coetus studiorum «De Normis generalibus». Series Altera. Sessio IV, 18-23.02.1980, 244-272.
Google Scholar

Literature
Google Scholar

Arrieta, Juan Ignacio. 1996. “De la provisión de un oficio eclesiástico.” In Comentario Exegético al Código de Derecho Canónico. Vol. 1, edited by Angel Marzoa, Jorge Miras and Rafael Rodríguez-Ocaña. 937-939. Pamplona: EUNSA.
Google Scholar

Carrion, José Maria. 1985. La ley de la Iglesia. Vol. 1. Madrid: Sociedad de Educación Atenas 1985.
Google Scholar

Chiappetta, Luigi. 1996. ll Codice di Diritto Canonico. Commento giuridco – pastorale. Vol. 1. Roma: Edizioni Dehoniane.
Google Scholar

Cortéz Dieguéz, Miriam. 2023. “Comento al can. 153 CIC.” In Código de Derecho Canónico. Edición bilingüe. 101-102. Salamanca: Biblioteca de Autores Cristianos.
Google Scholar

De Paolis, Valesio and D’Auria, Andrea. 2008. Le norme generali di Diritto Canonico. Commento al Codice di Diritto Canonico, Roma: Urbaniana Univerisity Press.
Google Scholar

Dzierżon, Ginter. 2009. “Przeniesienie z urzędu kościelnego (kann. 190- 191 KPK)”. Seminare 26: 159-170. DOI: https://doi.org/10.21852/sem.2009.26.12
Google Scholar

Dzierżon, Ginter. 2023. “The Construction of Canon 15 § 1 of the 1983 Code of Canon Law and its implications.” Biuletyn Stowarzyszenia Kanonistów Polskich no 33(36 bis): 51-62. https://doi.org/10.32077/bskp.8018. DOI: https://doi.org/10.32077/bskp.8018
Google Scholar

Dzierżon, Ginter. 2025a. “Kontrowersje wokół kanonistycznego konceptu dobrej wiary.” Annales Canonici 21(2): 21-34. https://doi.org/10.15633/acan.21202. DOI: https://doi.org/10.15633/acan.21202
Google Scholar

Dzierżon, Ginter. 2025b. “The Value of the Principle Set Forth in c. 157 of the 1983 Code of Canon Law in the Context of Systemic Solutions of the Canonical Legal Order.” Copernican Journal of Law, no. 3(2): 53-62. https://doi.org/10.71042/CJL02202503. DOI: https://doi.org/10.71042/CJL02202503
Google Scholar

Dzierżon, Ginter. 2012. Powierzenie urzędu kościelnego poprzez wybór. Komentarz do regulacji zawartych w Księdze I Kodeksu Prawa Kanonicznego. Kraków: Homo Dei.
Google Scholar

Dzierżon, Ginter. 2008. “Warunki wymagane do ważności rezygnacji z urzędu kościelnego.” Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego 28: 323-332.
Google Scholar

Dzierzon, Ginter. 2018a. “Wpływ bojaźni na ważność aktu prawnego (kan. 125 par. 2 KPK).” In Z historii ustroju i konstytucjonalizmu Polski. Księga Jubileuszowa dedykowana w osiemdziesiątą rocznicę Urodzin Profesora Mariana Kallasa, edited by Dariusz Makiełła and Magdalena Wilczek-Karczewska. 183-189. Warszawa: Wydawnictwo Akademii Ekonomoczno-Humanistycznej w Warszawie.
Google Scholar

Dzierżon, Ginter. 2018b. “Wpływ błędu i ignorancji co do istoty aktu prawnego na jego nieważność (kan. 126 KPK).” Prawo Kanoniczne 61(1): 3-14. https://doi.org/10.21697/pk.2018.61.1.01. DOI: https://doi.org/10.21697/pk.2018.61.1.01
Google Scholar

Dzierżon, Ginter. 2017. “Wpływ podstępu na ważność aktu prawnego (kan. 125 § 2 KPK).” Prawo Kanoniczne 60(1): 23-32. https://doi.org/10.21697/pk.2017.60.1.02. DOI: https://doi.org/10.21697/pk.2017.60.1.02
Google Scholar

García Martín, Julio. 1999. Le norme generali del Codex Iuris Canonici. Roma: EDIURCLA.
Google Scholar

Ghirlanda, Gianfranco. 2022. Chiesa universale e Chiesa particolare (Cann. 330-572). Roma: GPB.
Google Scholar

Huels John.M. 2019. “Commentary of the can. 943 CCEO.” In A Practical Commentary to the Code of Canons of the Eastern Churches. Vol. 2, edited by John D. Paris and Jobe Abbas. Montreal: Lebraire Wilson & Lafleur int.
Google Scholar

Jone, Hubertus. 1950. Commnetarium in Codicem Iuris Canonici. Vol. 1. Padeborn: Officina Ferdinandi Schöniingh.
Google Scholar

Massignani, Enrico. 2019. L’istituto della convalidazione automatica. Un confronto tra l’ordinamento canonico e quello statuale con speciale riguardo alla convalida del matrimonio. Roma: GBP.
Google Scholar

Montini, Paolo. 1996. “Il momento della vacanza di un ufficio conferito per un tempo determinanto o fino a una determinata età (can. 186).” Quaderni di Diritto Ecclesiale 9(2): 195-208.
Google Scholar

Sobański, Remigiusz. 2003. “Urzędy kościelne (kan.145-196).” In Księga I. Normy ogólne. Vol. 1 of Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, edited by Józef Krukowski. 233-286. Poznań: Pallotinum 2003.
Google Scholar

Socha, Heribert. 1983. “Can. 153.” In Münsterischer Kommentar zum Codex Iuris Canonici. Vol 1, edited by Klaus Lüdicke. Essen: Ludgerus Verlag.
Google Scholar

Urrutia, Francisco Javier. 1983. De normis generalibus. Adnotationes in Codicem: Liber I, Romae: Typografia P.U.G.
Google Scholar

Viana, Antonio. 2020.“Officium” según el derecho canónico, Pamplona: EUNSA.
Google Scholar

Walczak, Roman. 2008. Sede vacante come conseguenza della perdita di un ufficio ecclesiastico nel Codice di Diritto Canonico del 1983, Roma: LEV.
Google Scholar

Wernz, Franciscus and Vidal Petrus. 1923. De personibus. Vol. 2 of Ius canonicum Codicis normam exactum. Romae: Apud Aedes Univeristatis Gregorianum.
Google Scholar