Migracje i mobilność kobiet w średniowiecznej Europie (VI-XVw.): kilka mniej znanych przykładów

Anna Głusiuk

doi:10.21697/sc.2026.33.1.1

Opublikowane: 2026-10-26

Tom 33 Nr 1 (2026)

Migracje i mobilność kobiet w średniowiecznej Europie (VI-XVw.): kilka mniej znanych przykładów

Anna Głusiuk

Saeculum Christianum. Pismo Historyczne

Dział: Rozprawy i Artykuły

https://doi.org/10.21697/sc.2026.33.1.1

Abstrakt

Artykuł analizuje mało znane przykłady migracji kobiet w średniowiecznej Europie, ukazując ich złożoność oraz różnorodne przyczyny. Autorka podkreśla trudności badawcze wynikające z ograniczonej liczby źródeł pisanych, które zwykle koncentrują się na mężczyznach lub kobietach z wyższych warstw społecznych, marginalizując doświadczenia pozostałych. Omówiono zarówno migracje przymusowe – takie jak porwania, niewola, wygnanie czy ucieczki przed zarazą – jak i dobrowolne, obejmujące pielgrzymki, małżeństwa dynastyczne, edukację czy życie zakonne. W artykule przedstawiono konkretne przypadki z terenów Anglii, Francji i Italii, ilustrujące różne formy mobilności kobiet. Szczególną uwagę zwrócono także na znaczenie badań archeologicznych i analizy grobów, które pozwalają odtworzyć pochodzenie i trasy przemieszczania się kobiet, uzupełniając skąpe przekazy pisane. Tekst ukazuje migracje jako istotny, choć często pomijany element życia kobiet w średniowieczu.

Słowa kluczowe:

Migracje kobiet, średniowiecze, mobilność społeczna, pielgrzymki, małżeństwa dynastyczne

Inne teksty tego samego autora

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Głusiuk, A. (2026). Migracje i mobilność kobiet w średniowiecznej Europie (VI-XVw.): kilka mniej znanych przykładów. Saeculum Christianum. Pismo Historyczne, 33(1), 5–16. https://doi.org/10.21697/sc.2026.33.1.1

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Alcuni fatti riguardanti Carli I di Angiò dal 6 di agosto al 30 di dicembre 1270 tratti dall’Archivio Angioino di Napoli, red. C. Minieri Riccio, Napoli 1874.
Google Scholar

Annali delle due Sicilie dall’origine e fondazione della monarchia fino a tutto il Regno dell’Augusto sovrano Carlo III Borbone, red. M. Camera, t. 1, Napoli 1842.
Google Scholar

Annali delle due Sicilie, red. M. Camera, t. 2, Napoli 1860. DOI: https://doi.org/10.1093/nq/s2-X.240.96g
Google Scholar

Diario ferrarese dall’anno 1409 al 1502 di autori incerti, red. G. Pardi, Bologna 1933.
Google Scholar

Leggendario Francescano ovvero Istorie de Santi, Beati, Venerabili, ed altri Uomini illustri, che fiorirono nelli tre Ordini istituiti dal serafico padre san Francesco raccolto, e disposto secondo i giorni de Mesi in quatro Tomi dal Padre F. Benedetto Mazzara, t. 1, Venezia 1721.
Google Scholar

Paenitentiale Burgundense, w: Libri Poenitentiales, układ i oprac. A. Baron, H. Pietras, Kraków 2011, s. 261-265.
Google Scholar

Paolo Diacono, Storia dei Longobardi, tłum. i oprac. A. Zanella, Milano 1997.
Google Scholar

Piccinni G., Travaini L., Il Libro del pellegrino (Siena, 1382-1446). Affari, uomini, monete nell’Ospedale di Santa Maria della Scala, Napoli 2003.
Google Scholar

Poenitentiale Bobiense, w: Libri Poenitentiales, układ i oprac. A. Baron, H. Pietras, Kraków 2011, s. 266-270.
Google Scholar

Poenitentiale Floriacense, w: Libri Poenitentiales, układ i oprac. A. Baron, H. Pietras, Kraków 2011, s. 277-284.
Google Scholar

Poenitentiale Halitgarii, w: Libri Poenitentiales, układ i oprac. A. Baron, H. Pietras, Kraków 2011, s. 314-331.
Google Scholar

Poenitentiale Parisiense, w: Libri Poenitentiales, układ i oprac. A. Baron, H. Pietras, Kraków 2011, s. 271-276.
Google Scholar

Salimbene de Adam, Cronica, t. 1, red. G. Scalia, Bari 1966.
Google Scholar

Turonici Historiae Francorum libri decem, quorum quarto duo caputa praecipua ex manu scripto exemplari hac nostra editione accesserunt. Apendix item sive liber XI centum et decem annorum historiam continens alio quodam autore, quorum gratia totum opus recudimus, Basileae 1586.
Google Scholar

Venerabilis Bedae, Historiam Ecclesiasticam gentis Anglorum, 3.8, red. C. Plummer, t. 1, Oxoni 1896.
Google Scholar

Vita di Cristina di Markyate, edycja i tłum. A.A. Głusiuk, Roma 2013.
Google Scholar

Żywot Krystyny z Markyate, wstęp i tłum. z języka łacińskiego A. Głusiuk, Warszawa 2016.
Google Scholar

Blythe J.M., Kobiety w armii: scholastyczne spory i średniowieczne wyobrażenia kobiet-wojowników, „Res Politicae”, 6/2014, s. 127-158. DOI: https://doi.org/10.16926/rp.2014.06.09
Google Scholar

Colgrave B., Winnebald, w: New Catholic Enciclopedia, red. B.L. Marthaler i inni, Washington 2003, t. 14, s. 773.
Google Scholar

Conti A., The Literate Memory of Hugeburc of Heidenheim, w: Feminist Approaches to Early Medieval English Studies, red. R. Norris, R. Stephenson, R.R. Trilling, Amsterdam 2023, s. 317-341. DOI: https://doi.org/10.1017/9789048554317.012
Google Scholar

Cooke M., Willibald, w: The Dictionary of national biography from the earliest times to 1900, London 1938, t. 21, kol. 483-484.
Google Scholar

Fonay Wemple S., Le donne tra la fine del V e la fine del X secolo, w: Storia delle donne. Il Medioevo, red. Ch. Klapisch-Zuber, Roma–Bari 2005, s. 207-250.
Google Scholar

Frąckowiak I., La vita quotidiana dei pellegrini lungo la Via Francigena nel Medioevo, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria”, 17/2017, s. 5-16. https://doi.org/10.24917/20811853.17.1. DOI: https://doi.org/10.24917/20811853.17.1
Google Scholar

Giallongo A., Christine de Pizan. Il potere del quotidiano del XV secolo, w: Donne di palazzo nelle corti europee. Tracce e forme di potere dall’Età moderna, red. A. Giallongo, Milano 2005, s. 29-48.
Google Scholar

Giallongo A., Il bambino medievale. Storia di infanzie, Bari 2019.
Google Scholar

Głowiak K., Zjawisko migracji – rys historyczny, „Historia i Polityka”, 15/2012, nr 8, s. 91-112.
Google Scholar

Głusiuk A., Krystyna z Markyate: wprowadzenie do żywotu, „Seminare”, 35/2014, nr 2, s. 163-174.
Google Scholar

Gottschaller E., Hugeburc von Heidenheim. Philologische Untersuchungen zu den Heiligenbiographien einer Nonne des achten Jahrhunderts, München 1973.
Google Scholar

Giallongo A., Il bambino medievale. Storia di infanzie, Bari 2019.
Google Scholar

Głowiak K., Zjawisko migracji – rys historyczny, „Historia i Polityka”, 15/2012, nr 8, s. 91-112.
Google Scholar

Głusiuk A., Krystyna z Markyate: wprowadzenie do żywotu, „Seminare”, 35/2014, nr 2, s. 163-174. DOI: https://doi.org/10.21852/sem.2014.2.13
Google Scholar

Gottschaller E., Hugeburc von Heidenheim. Philologische Untersuchungen zu den Heiligenbiographien einer Nonne des achten Jahrhunderts, München 1973.
Google Scholar

Iadanza M., Il vescovo Willibald e la monaca Hugeburc: la scrittura a quattro mani di un’esperienza odeporica dell’VIII secolo, w: Vie e mete dei pellegrini nel Medioevo Euromediterraneo. Atti del Convegno (Bologna, Università di Bologna, Dipartimento di Discipline Storiche, 21 ottobre 2005), red. B. Borghi, Bologna 2007, s. 121-140.
Google Scholar

Jackowski A., Pielgrzymki = turystyka pielgrzymkowa = turystyka religijna? Rozważania terminologiczne, „Turyzm”, 1/1998, s. 5-20. DOI: https://doi.org/10.18778/0867-5856.8.1.01
Google Scholar

Jasiński T., Wędrówki ludów w Europie w czasach starożytności i średniowiecza, w: Migracje – historia i teraźniejszość, red. M. Świtoński, Poznań 2023, s. 9-33.
Google Scholar

Longo U., Introduzione: il pellegrinaggio medioevale, „RiMe”, giugno 2020, nr 6, s. 4-14. DOI: https://doi.org/10.15804/IW.2020.11.2.1
Google Scholar

Muzzarelli M.G., Un’italiana alla corte di Francia. Christine de Pizan, intelettuale e donna, Bologna 2007.
Google Scholar

Peregrinationes. Pielgrzymki w kulturze dawnej Europy, red. H. Manikowska, H. Zaremska, Warszawa 1995.
Google Scholar

Pernoud R., Storia di una scrittrice medievale. Christine da Pizzano, Milano 1996.
Google Scholar

Pobóg-Lenartowicz A., Viola, Bułgarka, księżną opolską. Przyczynek do badań migracji małżeńskich w średniowieczu, w: Kobiety i procesy migracyjne, red. A. Chlebowska, K. Sierakowska, Warszawa 2010, s. 11-17.
Google Scholar

Power E., Donne del Medioevo, red. M.M. Postan, Milano 19994.
Google Scholar

Posturzyńska-Bosko M., Christine de Pizan (1364-1430), kobieta sukcesu w średniowiecznej Francji, w: Sukcesy i porażki. Historyczny kontekst kobiecych dążeń do samorealizacji (od XII do XXI wieku). Zbiór studiów, red. Z. Chyra Rolicz, T. Kulk, Siedlce 2021, s. 125-140.
Google Scholar

Posturzyńska-Bosko M., Mam piękne, urocze i mądre dzieci – o macierzyństwie na podstawie dzieł średniowiecznej francuskiej poetki i pisarki Christine de Pizan, w: Interdyscyplinarne rozważania o kulturze, filozofii i literaturze, red. E. Chodźko, M. Iwaniuk, Lublin 2020, s. 174-183.
Google Scholar

Rocca La C., La migrazione delle donne nell’alto medioevo tra testi scritti e fonti materiali: primi spunti di ricerca, w: Archeologia e storia delle Migrazioni. Europa, Italia, Mediterraneo fra tarda età romana e alto medioevo. Atti del Convegno internazionale di studi (Cimitile-Santa Maria Capua Vetere, 17-18 giugno 2010), red. C. Ebanista, M. Rotili, Cimitile 2011, s. 65-83.
Google Scholar

Rummel von P., Migrazioni archeologiche. Una nota sul problema dell’identificazione archeologica dei barbari, w: Archeologia e storia delle migrazioni. Europa, Italia, Mediterraneo fra tarda età romana e alto medioevo. Atti del Convegno internazionale di studi (Cimitile-Santa Maria Capua Vetere, 17-18 giugno 2010), red. C. Ebanista, M. Rotili, Cimitile 2011, s. 85-95.
Google Scholar

Uruszczak W., Średniowieczne prawo turystyczne – prawo pielgrzymów w Corpus Iuri Canonici, w: Prawne aspekty podróży i turystyki – historia i współczesność. Prace poświęcone pamięci profesora Janusza Sondla, red. P. Cybula, Kraków 2018, s. 545-558.
Google Scholar

Vitrone F., Hugeburc di Heidenheim e le Vite Willibaldi et Wynnebaldi, „Hagiographica”, 1/1994, s. 43-79.
Google Scholar

Willard C., Christine de Pizan. Her Life and Works, New York 1984.
Google Scholar

Wojciechowska B., Raptus puellae jako przeszkoda małżeńska w Dekrecie Gracjana, „Saeculum Christianum”, 23/2016, s. 48-53. https://doi.org/10.21697/sc.2016.23.05. DOI: https://doi.org/10.21697/sc.2016.23.05
Google Scholar