Overcoming Reductionism. On „In-depth” Systems Analysis in the Political Science of Religion

Michał Gierycz

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/CSP.2019.23.1.03

Abstrakt


The starting point of the article is the observation made by Ernst Wolfgang Böckenförde, according to which political science perceives itself as an „atheistic science in its proper sense” and documents problematic consequences of this paradigm on the grounds of „political science of religion” (such as, for example, reducing religion to ideology and Churches to groups of interests). In this context the author poses a question whether the theory and the instrumentarium of the political science creates possibilities of non-reduction approach to religion. The article provides an answer to this question. In the first part, outlining changes in the understanding of political science, the author proves that political science, in its theoretical and methodological body leaves some space for what we currently define as „political science of religion”, as well as reveals the sources of special importance of the system paradigm for political research. The second part brings the analysis of the current interpretation of this paradigm and shows their role in consolidating the „religious cataract” of political science. In the third part, referring to Easton’s writing, the author presents the theoretical possibilities of „deepening” the system analysis as well as examples of research techniques and approaches, allowing us to analyze the role of religion in political processes in a non-reduction way. The article proves therefore that it is possible to analyze religion as a social phenomenon differring from politics not only from the theoretical, but also from methodologicsl perspective (the so-called in-depth system analysis).


Słowa kluczowe


political science of religion, systems analysis, paradigm, atheism, scientific character

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


Antoszewski A. (1975), Politologia, in: A. Antoszewski, R. Herbut [ed.], Leksykon politologii, atla 2, Wrocław 2004

Böckenförde E. W. (2005), Teoria polityki a teologia polityczna. Uwagi na temat ich wzajemnego stosunku, “Teologia polityczna” No. 3

Bollonow O. F. (1994), Wilhelm Dilthey jako twórca filozofii hermeneutycznej, trans. E. Paczkowska-Łagowska, “Studia z Filozofii Niemieckiej” vol. 1, p. 17; as quoted in: T. Gadacz, Historia filozofii…

Braudel F. (1995), A History of Civilisations, Penguin Books, New York

Brzezińska M., Gierycz M., Burgoński P. (2018), Analiza dyskursu politycznego. Teoria, zastosowanie, granice naukowości, Wydawnictwo Naukowe UKSW, Warszawa

Burgoński P., Gierycz M. (2014), Religia i polityka. Zarys problematyki, Elipsa, Warszawa

Chodubski A. (1999), Analiza polityczna, in: W. Sokół, M. Żmigrodzki [ed.], Encyklopedia politologii, vol. 1: Teorie polityki, Zakamycze, Kraków

Cribb A. (1991), Values and Comparative Politics. An introduction to the philosophy of political science, Avebury, Adershot

Delsol Ch. (2017), Nienawiść do świata. Ponowoczesność i totalitaryzmy, PAX, Warszawa

Dubrzyńska H. (1998), Elementy teorii polityki, Uniwersytet Gdański, Gdańsk

Dylus A. (2014), “Krytyka ‘zabójczej’ gospodarki. Ujęcia Evangelii Gaudium”, Chrześcijaństwo – Świat – Polityka No. 15/16

Dylus A. (2016), Polityka w perspektywie etycznej i religijnej, Wyd. UKSW, Warszawa

Easton D. (1953), The Political System. An Inquiry Into A State Of The Political Science, H. Wolff, New York

Easton D. (1957), An Approach to the Analysis of Political Systems, in: World Politics, vol. 9, No.3, pp. 383-400

Enelow J., Hincha M. (1984), The Spatial Theory of Voting: An Introduction, Cambridge University Press, New York

Esposito R. (2015), Pojęcia polityczne. Wspólnota, Immunizacja, Biopolityka, trans. Katrzyna Burzyk et al., Universitas, Kraków

Gadacz T. (2009), Historia filozofii XX wieku. Nurty, vol. 1, Znak, Kraków

Gdula M. (2010), Kohabitacja i sojusz. Polityka i Kościół w Polsce 1945 – 2009, in: Kościół, państwo i polityka płci, H. Boell Stiftung, Warszawa

Gierycz M. (2008), Chrześcijaństwo i Unia Europejska. Rola religii w procesie integracji europejskiej, WAM, Instytut Politologii UKSW, Kraków - Warszawa

Gierycz M. (2017), Europejski spór o człowieka. Studium z antropologii politycznej, Wyd. Naukowe UKSW, Warszawa

Haynes J. (2009), Routledge Handbook of Religion and Politics, Routledge, London & New York

Johnson J. B., Reynolds H. T., Mycoff J. D. (2012), Political Science Research Methods, CQ Press, Thousand Oaks, California

Kantorowicz E. (1997), The King’s Two Bodies. A Study in Mediaeval Political Theology, Princeton University Press, Princeton

Kantyka Z. (1999), “Nauki polityczne”, in: W. Sokół, M. Żmigrodzki [ed.], Encyklopedia politologii, vol.1: Teorie polityki, Zakamycze, Kraków

Kołakowski L. (2006), “O duchu rewolucyjnym”, in: Tenże, Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań, Znak, Kraków

Koło hermeneutyczne, paneef2.republikapl/hasla/h/hermeneutyczne.html

Krauz-Mozer B. (2005), Teorie polityki, PWN, Warszawa

Lockwood, D. (1956), “Some Remarks on The Social System”, The British Journal of Sociology, 7 (2)

Longman T. (2001), “Church Politics and the Genocide in Rwanda”, Journal of Religion in Africa, Vol. 31, Fasc. 2, Religion and War in the 1990s

Marczewska-Rytko M. (2010), Religia i polityka w globalizującym się świecie, Wyd. UMCS, Lublin

Mazurkiewicz P. (2012), Niepolityczna polityczność Kościoła, „Chrześcijaństwo – Świat – Polityka” No 13 (1)

Mazurkiewicz P. (2017), Europa jako kinderniespodzianka, OMP, Kraków

Michalak R. (2016), Implementacja zasad religijnych w sferze politycznej, Morpho, Zielona Góra

Plessner H. (2018), Political Anthropology. Studies in Phenomenology and Existential Philosophy, Northwestern University Press, Evanston, Illinois

Przybylski H. (2004), Politologia. Zarys problematyki, Wyd. Naukowe Śląsk, Katowice – Warszawa

Radwan A. (2015), Kościele, proszę nie milcz!, „Rzeczpospolita”, http://www.rp.pl/Publicystyka/312309838-Kosciele-prosze-nie-milcz.html#ap-1

Rapoport A. (1966), Some System Approaches to Political Theory, in: D. Easton [ed.], Varieties of Political Theory, Prentice-Hall, Englewood Cliffs

Ryszka F. (1984), Nauka o polityce. Rozważania metodologiczne, Warszawa

Schmitt C. (1985), Political Theology. Four Chapters on the Concept of Sovereignty, University of Chicago Press, Chicago

Schwaabe Ch. (2010), Politische Theorie 1. Von Platon bis Locke, 2., durchgesehende Auflage, Wilhelm Fink, Paderborn

Sobolewski M. (1975), Historyczne ujęcie zjawisk politycznych, in: K. Opałek [ed.], Metodologiczne i teoretyczne problemy nauk politycznych, PWN, Warszawa

Steiner J. (1997), Sumienie w polityce. Empiryczne badania przypadków trafności decyzji politycznych w Szwajcarii, trans. J. Sowa, JanSowa, Wyd WSP, Rzeszów

Sulkowski M. (2018), “Ideologia Państwa Islamskiego”, Chrześcijaństwo – Świat – Polityka No.22

Sztompka P. (1975), “Analiza systemowa w naukach politycznych. Próba rekonstrukcji”, in: Kazimierz Opałek [ed.], Metodologiczne i teoretyczne problemy nauk politycznych, PWN, Warszawa

Szymański A. (2010), “Systemowe podejście w badaniach europejskich”, in: W. Jakubowski, K. A. Wojtaszczyk [ed.], Studia europejskie. Zagadnienia metodologiczne, WAiP, Warszawa

Weaver R. M. (1984), Ideas Have Consequences, University of Chicago Press, Chicago and London

Weigel G. (1995), Ostateczna rewolucja. Kościół sprzeciwu a upadek komunizmu, W drodze, Poznań

Weil S. (2004), “Nie rozpoczynajmy znowu wojny trojańskiej”, in: id., Dzieła, trans. M. Frankiewicz, Brama. Książnica Włóczęgów i Uczonych, Poznań

Wiatr J.J. (2006), Europa pokomunistyczna, Scholar, Warszawa

Wilson B.R. (2016), Religion in Secular Society: Fifty Years On, Oxford University Press

Wnuk-Lipiński E. (2007), “Meandry kształtowania się społeczeństwa obywatelskiego w Europie Środkowo-Wschodniej”, Chrześcijaństwo – Świat – Polityka 2007 No.2 (1)

Woleński J., “Spór o status metodologiczny nauk o polityce”, in: K. Opałek [ed.], Metodologiczne i teoretyczne problemy nauk politycznych, PWN, Warszawa

Wonicki J. (2002), Trudna droga do demokracji. Europa Środkowo-Wschodnia po 1989 roku, Warszawa

Yanow D. (1999), Conducting interpretive policy analysis, Sage Publications, Thousand Oaks, London, New Dehli

Żebrowski W. (2012), Badanie polityki. Ogniwa procesu badawczego na studiach politologicznych, INP UWM, Olsztyn