O antropologicznej zmianie w ujęciu praw podstawowych w Unii Europejskiej

Michał Gierycz

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/csp.2018.22.1.06

Abstrakt


W  tekście autor podejmuje próbę zrozumienia przyczyn zmian w  pojmowaniu ochrony życia ludzkiego oraz prawa do małżeństwa/rodziny w ujęciu praw podstawowych UE w stosunku do Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Autor weryfikuje tezę głoszącą, że następujące krok po kroku „przewartościowanie wartości” u swego źródła związane jest ze zmianą antropologiczną, dostrzegalną w unijnym katalogu praw
podstawowych. W artykule podzielonym na trzy części, autor dokonuje analizy wybranych postanowień Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka (PDPCz) oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (EKPCz), pod kątem relacji antropologii, wartości i praw człowieka oraz prawa do życia i prawa do małżeństwa/rodziny.

W drugiej części analizie poddane zostały podstawowe regulacje aksjologiczne Karty Praw Podstawowych i Traktatu o Unii Europejskiej, w celu odsłonięcia specyficznej dla UE koncepcji antropologicznej, natomiast przedmiotem trzeciej części jest ukazanie znaczenia przyjętej w UE antropologii dla rozumienia w jej ramach prawa do życia i zawarcia małżeństwa i założenia rodziny.


Słowa kluczowe


Prawa człowieka; małżeństwo; rodzina; Powszechna Deklaracja Praw Człowieka; Europejska Konwencja Praw Człowieka; Karta Praw Podstawowych UE

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (2008), Homophobia and Discrimination on Grounds of Sexual Orientation in the EU Member States. Part I – Legal Analysis, Wiedeń.

Aldous J., Dumon W. (1980), European Union and United Statesperspectives on family policy: summingup, w: Aldous J. ,

Dumon W. (red.), The politics andprograms of family policy: United States and European perspectives, Lovain, Leuven University Press.

Amerykańska Konwencja Praw Człowieka (1969), http://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/inne/1969a-c1.html, 12.09.2014.

Arystoteles (2008), Polityka, 1253a, tłum. Piotrowicz L., PWN, Warszawa.

Balicki J. (2004), Rodzina, w: Szlachta B. (red.), Słownik społeczny, WAM, Kraków.

Brague R. (2013/2014), Prawomocność tego, co ludzkie, tłum. Marulewska K., „Teologia Polityczna” nr 7 2013/2014, s. 195.

Chandra A., Mosher W. D., Copen C., Sionean C. (2011), Sexual Behavior, Sexual Attraction, and Sexual Identity in the United States: Data From the 2006–2008 National

Survey of Family Growth, „National Health Statistics Reports” no. 36.

Chavier A.-L. (2004), Lesvaleurs de l’Uniondans la Constitutioneuropeenne, Fondation Robert Schuman, Le suplement de la Lettre no 185.

Davidson A. (2012), The Immutable Laws of Mankind. The Struggle For Universal Human Rights, Dordrecht, New York, Springer.

Deklaracja Praw Dziecka uchwalona przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 20.11.2959 r. http://ms.gov.pl/Data/Files/_public/ppwd/akty_prawne/onz/deklaracja_praw_dziecka.pdf.

Freeman M. (2007), Prawa człowieka, Sic!, Warszawa.

Gałkowski T. (2008), Obowiązki człowieka w „Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka” oraz w społecznym nauczaniu Kościoła, „Seminare” nr 25.

Grzymkowska M. (2009), Standardy bioetyczne w prawie europejskim, Wolter Kluwers, Warszawa.

Hambura S., Muszyński M. (2002), W jakim języku o Bogu, „Rzeczpospolita” z 5.04.2002.

Himmelfarb G. (2007), Jeden naród, dwie kultury, WAiP, Warszawa.

J

eżewski M. (2009), Karta Praw Podstawowych w Traktacie Reformującym Unii Europejskiej, w: Mik C., Gałka K. (red.), Prawa podstawowe w prawie i praktyce Unii Europejskiej, TNOiK, Toruń.

Juros H. (2004), Problem wartości w preambule Traktatu Konstytucyjnego Unii Europejskiej, w: Karbowska K., Wnukowska A. (red.), Ustrojowo-polityczny wymiar Traktatu

Konstytucyjnego Unii Europejskiej, Wyd. WSH, Pułtusk.

Komisja Europejska (2013), Oświadczenie Komisji, http://ec.europa.eu/research/participants/

data/ref/h2020/legal_basis/fp/h2020-eu-decl-fp_pl.pdf, dostęp 10.09.2018.

Krukowski J. (1997), Godność człowieka podstawą konstytucyjnego katalogu praw i wolności jednostki, w: Wiśniewski L. (red.), Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa

ochrona, Wyd. Sejmowe, Warszawa.

Kuźniar R. (2004), Prawa człowieka. Prawo, instytucje, stosunki międzynarodowe, Scholar, Warszawa.

Mazurkiewicz P., ks. (2005), Wspólne wartości w Traktacie ustanawiających Konstytucję dla Europy, w: Mazurkiewicz P., Sowiński S. (red.), Religia – tożsamość – Europa,

Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.

Mazurkiewicz P., ks. (2008), Wokół Karty Praw Podstawowych UE, „Chrześcijaństwo – Świat – Polityka” nr 3 (7).

Nowicki A. M. (2017), Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Wolers Kluwer, Warszawa.

Osiatyński W. (2011), Prawa człowieka i ich granice, Znak, Kraków.

Parlament Europejski (2013), Sprawozdanie w sprawie postępów w dążeniu do równości kobiet i mężczyzn w Unii Europejskiej – 2013 r., 28.01.2015, A8-0015/2015, http://www.

europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//NONSGML+REPORT+A8-2015-

+0+DOC+PDF+V0//PL, 10.09.2018.

Piechowiak M. (1999), Filozofia praw człowieka, TN KUL, Lublin.

Piechowiak M. (2012), Karta Praw Podstawowych a tradycyjne wartości, w: Gierycz M., Grosfeld J. (red.), Zmagania początku tysiąclecia, Łośgraf, Warszawa.

Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (1948), http://www.unesco.pl/fileadmin/user_

upload/pdf/Powszechna_Deklaracja_Praw_Czlowieka.pdf, 10.09.2018.

Singer P. (2003), Etyka praktyczna, tłum. Sagan A., Książka i Wiedza, Warszawa.

Speamann R. (2001), Osoby. O różnicy między czymś a kimś, Oficyna Naukowa, Warszawa.

Stawrowski Z. (2014), Aksjologia i duch Konstytucji III Rzeczypospolitej, „Nowa Konfederacja” nr 37, http://www.nowakonfederacja.pl/stawrowski-aksjologia-i-duchkonstytucji-iii-rzeczypospolitej/, dostęp 12.09.2014.

Szymaniak A. (2009), Podstawowe prawa jednostki i mechanizmy ich ochrony, w: Koba L., Wacławczyk W. (red.), Prawa człowieka. Wybrane zagadnienia i problemy, Wolters

Kluwer, Warszawa.

Trybunał Sprawiedliwości UE (2018), Wyrok Trybunału (Wielka Izba) z dnia 5.06.2018 r. w sprawie C673/16 (Relu Adrian Coman i in. przeciwko Inspectoratul General pentru

Imigrări i Ministerul Afacerilor Interne), http://curia.europa.eu/juris/document/

document.jsf;jsessionid=9ea7d0f130dce423eea3d0614a8caca6f1dae647abe0.

e34KaxiLc3eQc40LaxqMbN4Pb3yRe0?text=& docid=202542&pageIndex=0&docla

ng=PL&mode=lst&dir=&occ=first∂=1&cid=347573, dostęp: 10.09.2018.

Trybunał Sprawiedliwości UE (2018a), Komunikat prasowy 80/18, Luksemburg 5.06.2018.

Tyszka Z. (1997), Struktura i funkcja rodziny oraz świadomość rodzinna, w: Tyszka Z., Wachowiak A., Podstawowe pojęcia i zagadnienia socjologii rodziny, Wyd. Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego, Poznań.

Wojtyła K., kard. (1978), Antropologia encykliki «Humanae vitae», „Analecta Cracoviensa” t. X.

Wyjaśnienia dotyczące Karty Praw Podstawowych (2007), Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 303 z 14.12.2007.

Zajadło J. (1989), Godność jednostki w aktach międzynarodowej ochrony praw człowieka, RPEiS nr 51.

Zoll A. (2016), Prawa człowieka: źródła i zakres w ujęciu chrześcijańskim i w Unii Europejskiej, w: Godność – wolność – prawa człowieka, Wokół Nas, Gliwice.