Marszałek Wielki Koronny Stanisław Herakliusz Lubomirski wobec Sejmu 1683 roku i problemu wojny z portą osmańską

Zbigniew Hundert

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/sc.2018.25.18

Abstrakt


In 1683 Stanisław Herakliusz Lubomirski was one of the most important politicians in Polish-Lithuanian Commonwealth. He was part of anti-royal opposition, which was against alliance with Austria and war against Ottoman Empire. Lubomirski’s letters date before Warsaw Sejm indicates that he supported war against Muscovy. During Sejm he fulfilled his role as Grand Marshal, but at the same time he worked towards French interests. When the king and his supporters managed to defeat political opposition, Lubomirski switched sides and claimed that he never supported the king’s opponents. He then participated in signing a treaty with Austria and also enlisted few military units to take part in war against the Turks. After 1683, Sejm - for the time being - limited his political activities. Despite political defeat, he managed to achieve some personal successes – became owner of the town of Jazdów (Ujazdów), while his brother Hieronim was nominated for the office of Crown Court Marshal.


Słowa kluczowe


Stanisław Herakliusz Lubomirski; office of Crown Grand Marshal; Warsaw Sejm in 1683; battle at Vienna 1683; Polish-Ottoman War 1683–1699

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Akta do dziejów króla Jana III sprawy roku 1683, a osobliwie wyprawy wiedeńskiej wyjaśniające, oprac. F. Kluczycki, Kraków 1883.

Lubomirski S.H., Rozmowy Artaxessa i Evandra, w których polityczne, moralne i naturalne uwagi zawarte wedle podanych okazyi tak jako mówione właśnie były prawdziwie wyrażone są spisane, [b.m.w.] 1683.

Lubomirski S.H., Rozmowy Artaksesa i Ewandra, oprac. J. Dąbkowska-Kujko, Warszawa 2006.

Pamiętniki kawalera de Beaujeu, tłum. A. Kraushar, oprac. W. Markowski, Kraków 1883.

Stanisława Herakliusza Lubomirskiego mowy sejmowe z 1670 i 1673 roku oraz „Informacyja potrzebna bardzo Rzeczypospolitej 1671 o prawie własnym i dziedzicznym, które ma Rzeczpospolita do Spisza i części ziemie węgierskiej, przeciwko pretensyjom Cesarza JM, tudzież jako wiele Rzeczypospolitej należy na utrzymaniu tego kraju”, oprac. K. Przyboś, red. A. Perłakowski, Kraków 2010.

Volumina Legum, t. 5, oprac. J. Ohryzko, Petersburg 1860.

Gierowski J.A., Stanisław Herakliusz Lubomirski jako polityk, w: Stanisław Herakliusz Lubomirski. Pisarz – polityk – mecenas, red. W. Roszkowska, Wrocław – Łódź 1982, s. 9-24.

Hundert Z., Dyslokacja partii wojska koronnego w 1677 roku. Przyczynek do badań pogranicza polsko-tureckiego oraz organizacji armii w dobie pokoju 1677-1683, „Klio: Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym”, 2016, nr 1 (36), s. 41-67.

Hundert Z., Działalność wojskowa i polityczna Hieronima Augustyna Lubomirskiego w latach 1669-1673 – glosa do biografii, w: Hortus bellicus. Studia z dziejów wojskowości nowożytnej, red. K. Bobiatyński, P. Gawron, K. Kossarzecki, D. Milewski, P. Kroll, „Biblioteka Epoki Nowożytnej”, 5/2017, s. 385-404.

Hundert Z., Pozycja Jana III w wojsku koronnym w latach 1674-1683. Utrzymanie czy też utrata wpływów wypracowanych w czasie sprawowania godności hetmańskiej?, w: Król Jan III Sobieski i Rzeczpospolita w latach 1674-1683, red. D. Milewski, Warszawa 2016, s. 121-151.

Hundert Z., Wykaz koronnych chorągwi i regimentów w okresie 1 V 1679 – 30 IV 1683. Przyczynek do organizacji wojska koronnego w dobie pokoju 1677-1683, w: Studia Historyczno-Wojskowe, t. 5, red. M. Nagielski, K. Bobiatyński, P. Gawron, Zabrze – Tarnowskie Góry 2015, s. 274-287.

Hundert Z., Wykaz repartycji jednostek wojska koronnego, zgodnie z podziałem komisji lwowskiej w 1679 roku, „Przegląd Historyczno-Wojskowy”, 17 (58)/2016, z. 2-3 (256-257), s. 17-34.

Каменскі А., Сапегі ў дачьіненнях з Брандэнбургам-Прусіяй у 1674-1696 гг., „Arche”, 3 (148)/2016, s. 8-37.

Karpiński A., Mowy i rozmowy Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, w: Kultura słowa żywego w dawnej Polsce, red. H. Dziechcińska, Warszawa 1989, s. 156-182.

Koczegarow K., Rzeczpospolita a Rosja w latach 1680-1686. Zawarcie traktatu o pokoju wieczystym, tłumaczenie z j. rosyjskiego, wyd. uzup. i popr., red. T. Szwaciński, Warszawa 2017.

Kołodziej R., „Ostatni wolności naszej klejnot”. Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana III Sobieskiego, Poznań 2014.

Konarski K., Polska przed odsieczą wiedeńską 1683 roku, Oświęcim 2017 (reedycja wydania z 1914 r.).

Kroll P., Jan III Sobieski wobec Kozaczyzny w latach 1676-1683, w: Król Jan III Sobieski i Rzeczpospolita w latach 1674-1683, red. D. Milewski, Warszawa 2016, s. 217-226.

Matwijowski K., Roszkowska W., Lubomirski Stanisław Herakliusz (ok. 1642-1702), w: Polski Słownik Biograficzny, t. 18, Wrocław 1973, s. 45-50.

Piwarski K., Hieronim Lubomirski. Hetman wielki koronny, Oświęcim 2015 (reedycja wydania z 1929 r.).

Przyboś A., Gniński Jan (zm. 1685), w: Polski Słownik Biograficzny, t. 8, Kraków 1959, s. 149-151.

Sawicki M., Dom sapieżyński 1666-1685. Droga do hegemonii w Wielkim Księstwie Litewskim, Opole 2016.

Skórska-Jarmusz A., Stanisław Herakliusz Lubomirski – starosta spiski, „Rocznik Sądecki”, 34/2006, s. 62-86.

Stasiewicz K., W kręgu polityki i literatury: źródła i studia o Stanisławie Herakliuszu Lubomirskim, Olsztyn 2016.

Stolicki J., Propaganda antyturecka w latach 1676-1683, w: Król Jan III Sobieski i Rzeczpospolita w latach 1674-1683, red. D. Milewski, Warszawa 2016, s. 19-33.

Stolicki J., Rozdawnictwo wakansów przez Jana III jako metoda tworzenia partii dworskiej, w: Faworyci i opozycjoniści. Król a elity polityczne w Rzeczypospolitej XV-XVII wieku, red. R. Skowron, M. Mar¬kiewicz, Kraków 2006, s. 359-375.

Stolicki J., Wobec wolności i króla. Działalność polityczna szlachty ruskiej, ukrainnej i wołyńskiej w latach 1673-1683, Kraków 2007.

Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII-XVIII wieku. Spisy, red. A. Gąsiorowski, t. 10: Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku. Spisy, oprac. K. Chłapowski et al., Kórnik 1992.

Wierzbicki L.A., O zgodę w Rzeczypospolitej. Zjazd warszawski i sejm pacyfikacyjny 1673 roku, Lublin 2005.

Wimmer J., Materiały do zagadnienia liczebności i organizacji armii koronnej w latach 1683-1689, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości”, 8/1962, s. 243-279.

Wimmer J., Wiedeń 1683. Dzieje kampanii oraz bitwy, Warszawa 1983.

Wiśniewski K., Działalność marszałka wielkiego koronnego Stanisława Herakliusza Lubomirskiego w bezkrólewiu po śmierci Jana III, „Rocznik Warszawski”, 30/2001, s. 13-52.

Wiśniewski K., Urząd marszałkowski koronny w bezkrólewiach XVII-XVIII wieku (1632-1736), Warszawa 2015.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.