Teologiczno-prawna natura przysięgi w świetle Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r.

Agnieszka Nowak

doi:10.21697/pk.2026.69.2.04

Published: 2026-06-25

Vol. 69 No. 2 (2026)

The Theological and Legal Nature of Oath in Light of the 1983 Code of Canon Law

Agnieszka Nowak

Prawo Kanoniczne

Section: Articles and dissertations

https://doi.org/10.21697/pk.2026.69.2.04

Abstract

The problem addressed: An oath, in the common understanding, is a form of solemn commitment to perform a specific task or to guarantee the truthfulness of one's words. In the religious sense, an oath is an invocation of God as a witness to the truth and thus constitutes an act of religious worship.

The aim of the research conducted: The aim of this article is to present the significance of the institution of oath in the current canon law, with particular emphasis on its religious character and its roots in biblical tradition and Catholic theology. The article also analyses the moral and canonical effects of an oath.

The results of the research: The study uses a dogmatic-legal analysis method, which allows for a detailed examination of the content and meaning of the provisions of the Code of Canon Law concerning oath and their practical consequences. This method was supplemented by a historical-legal and canonical approach, which allowed for the development of the institution of oath and its roots in biblical tradition and Church teaching to be revealed. The analysis also covers the conditions for the proper taking of an oath – truthfulness, prudence and justice – and the moral and religious obligations associated with them.

The conclusions drawn from the research: The thesis of the study is that an oath in canon law is not merely a formal legal obligation, but an act of a dual nature – theological and legal – in which the religious element determines its moral and canonical effects.

Keywords:

oath, perjury, canon law, religious worship, Catholic theology, Bible

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Nowak, A. (2026). The Theological and Legal Nature of Oath in Light of the 1983 Code of Canon Law. Prawo Kanoniczne, 69(2), 77–98. https://doi.org/10.21697/pk.2026.69.2.04

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Sources
Google Scholar

Codex Iuris Canonici Pii X Pontificis Maximi iussu digestus Benedicti Papae XV auctoritate promulgatus, 27.05.1917. AAS 9/II (1917): 2-521 (=CIC/17).
Google Scholar

Katechizm Kościoła Katolickiego. 1994. Poznań: Pallottinum (=KKK).
Google Scholar

Codex Iuris Canonici auctoritate Ioannis Pauli PP. II promulgatus, 25.01.1983. AAS 75/II (1983): V-XXX. 1-317. Translation: Kodeks Prawa Kanonicznego promulgowany przez papieża Jana Pawła II w dniu 25 stycznia 1983 roku. Zaktualizowany przekład na język polski. 2022. Poznań: Pallottinum. (=CIC/83).
Google Scholar

Thomas de Aquino. Summa Theologiae, edited by Feliks W. Bednarski. 2026. Skrót zarysu teologii (Sumy teologicznej) św. Tomasza z Akwinu OP. 6 ed. Warszawa: “Wydawnictwo ANTYK – Marcin Dybowski” (=STh).
Google Scholar

Literature
Google Scholar

Bączkowicz, Franciszek. 1957. Prawo kanoniczne. Podręcznik dla duchowieństwa. Vol. 1. 3rd ed., edited by Józef Baron, and Władysław Stawinoga. Opole: Wydawnictwo Diecezjalne św. Krzyża.
Google Scholar

Bączkowicz, Franciszek. 1958. Prawo kanoniczne. Podręcznik dla duchowieństwa. Vol. 2. 3rd ed., edited by Józef Baron, and Władysław Stawinoga. Opole: Wydawnictwo Diecezjalne św. Krzyża.
Google Scholar

Brzeziński, Józef. 1886. O przysiędze mianowicie o zasadach prawnych Kościoła jej dotyczących z uwzględnieniem wpływu takowych na prawodawstwo świeckie zwłaszcza na prawo rzymskie i na dawne prawa germańskie, Kraków: nakładem autora.
Google Scholar

Carraud, Vincent. 2000. “Słowa, które zaskakują.” Communio 20(1): 3-14.
Google Scholar

Derdziuk, Andrzej. 2010. “Obowiązek.” In Encyklopedia katolicka. Vol. 14, edited by Edward Gigilewicz, 210-211. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Google Scholar

Dylus, Aniela, and Henryk Witczyk. 1998. “Sprawiedliwość.” In Słownik teologiczny. 2nd ed., edited by Andrzej Zuberbier, 548-552. Katowice: Księgarnia św. Jacka.
Google Scholar

George, Augustin. 1973. “Przysięga.” In Słownik teologii biblijnej, edited by Xavier Leon-Dufour, 836-838. Poznań: Pallottinum.
Google Scholar

Greszata-Telusiewicz, Marta. 2012. “Przysięga.” In Encyklopedia katolicka. Vol. 16, edited by Edward Gigilewicz, 792-794. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Google Scholar

Hahn, Scott. 2017. Swear to God. The promise and power of the sacraments. London: Darton, Longman and Todd.
Google Scholar

Kasjaniuk, Elżbieta. 2013. “Sprawiedliwość. II. W teologii moralnej.” In Encyklopedia katolicka. Vol. 18, edited by Edward Gigilewicz, 726-728. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Google Scholar

Krajczyński, Jan. 2019. “Dyspensa.” In Leksykon prawa kanonicznego, edited by Mirosław Sitarz, 632-641. Lublin: Stowarzyszenie Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Google Scholar

Krukowski, Józef. 2003. “Konkretne akty administracyjne”. In Księga I. Normy ogólne, Vol. 1 of Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, edited by Józef Krukowski, 94-160. Poznań: Pallottinum.
Google Scholar

Krukowski, Józef. 2003. “Ustawy kościelne”. In Księga I. Normy ogólne, Vol. 1 of Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, edited by Józef Krukowski, 54-78. Poznań: Pallottinum.
Google Scholar

Lourenço, João. 1994. “Sens zakazu wzywania Boga w dawnym judaizmie.” Communio 14(1): 49-58.
Google Scholar

Łużyński, Wiesław. 2018. “Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego nadaremno. Aktualność Dekalogu.” Studia Gdańskie 42: 119-131.
Google Scholar

Majer, Piotr. 2011. “Pozostałe akty kultu Bożego.” In Księga IV. Uświęcające zadanie Kościoła. Vol. III/2 of Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, edited by Józef Krukowski, 369-427. Poznań: Pallottinum.
Google Scholar

Martín de Agar, José Tomás. 2011. “Pozostałe akty kultu Bożego.” In Kodeks Prawa Kanonicznego. Komentarz, edited by Piotr Majer, 873-898. Kraków: Wolters Kluwer.
Google Scholar

Medwid, Wojciech. 2016. “Obrona decyzji sumienia przez Tomasza More’a w obliczu uwięzienia i śmierci.” Poznańskie Studia Teologiczne 30: 433-448. DOI: https://doi.org/10.14746/pst.2016.30.21
Google Scholar

Molano, Eduardo. 2011. “Czynności prawne.” In Kodeks Prawa Kanonicznego. Komentarz, edited by Piotr Majer, 146-150. Kraków: Wolters Kluwer.
Google Scholar

Pawluk, Tadeusz. 1986. Lud Boży, jego nauczanie i uświęcanie. Vol. 2 of Prawo kanoniczne według Kodeksu Jana Pawła II. Olsztyn: Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne.
Google Scholar

Paździor, Stanisław, and Mirosław Sitarz. 2019. “Przymus i bojaźń.” In Leksykon prawa kanonicznego, edited by Mirosław Sitarz, 2400-2402. Lublin: Stowarzyszenie Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Google Scholar

Sobański, Remigiusz. 2003. “Czynności prawne”. In Księga I. Normy ogólne, Vol. 1 of Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, edited by Józef Krukowski, 201-212. Poznań: Pallottinum.
Google Scholar

Sobański, Remigiusz. 2003. “Kanoniczny obowiązek starania się o prowadzenie życia świętego.” Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne 36(1): 88-100.
Google Scholar

Szafrański, Władysław. 1962. “Dowód z przysięgi stron w procesie kanonicznym.” Prawo Kanoniczne 5(3-4): 91-138. DOI: https://doi.org/10.21697/pk.1962.5.3-4.04
Google Scholar

Szlaga, Jan. 2017. “ Imię Boże.” In Nowy słownik teologii biblijnej, edited by Henryk Witczyk, 268-269. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Google Scholar

Trigo, Jerónimo. 1994. “Przysięga.” Communio 14(1): 115-128.
Google Scholar

Wichrowicz, Cyprian Jan. 1996. “Cnota religijności w Katechizmie Kościoła Katolickiego.” Studia Theologica Varsaviensia 34(2): 135-149.
Google Scholar

Witczyk, Henryk. 1982. “Przysięga.” In Słownik teologiczny. 2nd ed., edited by Andrzej Zuberbier, 478-479. Katowice: Księgarnia św. Jacka.
Google Scholar