Trynitarna bibliologia w ujęciu Telforda Worka

Sławomir Zatwardnicki

doi:10.21697/ct.96.2.04

Opublikowane: 2026-05-17

Tom 96 Nr 2 (2026)

Trynitarna bibliologia w ujęciu Telforda Worka

Sławomir Zatwardnicki

Collectanea Theologica

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.21697/ct.96.2.04

Abstrakt

Na określenie teologicznego namysłu nad naturą i misją Pisma Świętego stosowane są różne terminy. Telford Work, którego myśli poświęcony jest niniejszy artykuł, preferuje określenie „bibliologia” (ang. bibliology). W tekście zaprezentowano jego koncepcję bibliologii, jej zakres i strukturę, a także znaczenie. Wskazano na patrystyczne i współczesne inspiracje teologiczne autora monografii Living and Active: Scripture in the Economy of Salvation. Zreferowano koncepcję Bosko-ludzkiej ontologii Pisma w ujęciu Worka, uwypuklając zwłaszcza wymiar chrystologiczny i wykorzystanie analogii inkarnacyjnej w doktrynie Pisma, a także zasygnalizowano związek bibliologii z soteriologią, eklezjologią i eschatologią. W końcowej części artykułu zwrócono uwagę na słabsze punkty wybitnego, wszechstronnego teologicznie i otwartego ekumenicznie dzieła ewangelikalnego teologa.

Słowa kluczowe:

bibliologia, doktryna Pisma Świętego, Telford Work, chrystologia Pisma, analogia inkarnacyjna, Pismo w ekonomii zbawienia

Inne teksty tego samego autora

Sławomir Zatwardnicki, The Eucharistic Presence and Making Christ Present in the Word of God: A Study Inspired by the Views of Robert Sokolowski , Collectanea Theologica: Tom 91 Nr 5 (2021): Fasciculus specialis
Sławomir Zatwardnicki, What Place Does Scripture Have in Thomas Aquinas’s Reasoning? , Collectanea Theologica: Tom 94 Nr 1 (2024)
Sławomir Zatwardnicki, An Incarnational Analogy That Is Hard to Escape From: A Polemic with James Prothro , Collectanea Theologica: Tom 91 Nr 2 (2021)
Sławomir Zatwardnicki, The “Just Once” and “Once for Ever” of the Word of God , Collectanea Theologica: Tom 92 Nr 1 (2022)
Sławomir Zatwardnicki, The Rule of Faith, the Scripture and Tradition: A Voice in the Discussion on the Doctrine of the Holy Scripture , Collectanea Theologica: Tom 93 Nr 3 (2023)
Sławomir Zatwardnicki, Objawienie – uświęcenie – natchnienie. Johna Webstera doktryna Pisma Świętego z perspektywy katolickiej , Collectanea Theologica: Tom 92 Nr 3 (2022)
Sławomir Zatwardnicki, Obecność eucharystyczna a uobecnienie Chrystusa w słowie Bożym. Studium inspirowane poglądami Roberta Sokolowskiego , Collectanea Theologica: Tom 91 Nr 3 (2021)
Sławomir Zatwardnicki, Katafatyczność i apofatyczność słowa Bożego w świetle misterium Wcielenia , Collectanea Theologica: Tom 92 Nr 4 (2022)
Sławomir Zatwardnicki, Sens dosłowny i duchowy w świetle kwestii quodlibetalnych Tomasza z Akwinu , Collectanea Theologica: Tom 95 Nr 2 (2025)
Sławomir Zatwardnicki, Teologiczno-systematyczne uzasadnienie sukcesji apostolskiej przez luterańskiego teologa Roberta Jensona , Collectanea Theologica: Tom 94 Nr 4 (2024)

1 2 > >>

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Zatwardnicki, S. (2026). Trynitarna bibliologia w ujęciu Telforda Worka. Collectanea Theologica, 96(2), 301–357. https://doi.org/10.21697/ct.96.2.04

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Athanasius Alexandrinus, De Incarnatione (Athanasius). 1993. On the Incarnation of the Word. Crestwood: St. Vladimir’s Seminary Press. Polish translation: Atanazy z Aleksandrii. 1998. O wcieleniu Słowa. Translated by Michał Wojciechowski. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej.
Google Scholar

Athanasius Alexandrinus, Orationes adversus Arianos (Athanasius). 1994. “Against the Arians.” In Nicene and Post-Nicene Fathers. Peabody, MA: Hendrickson. Polish translation: Atanazy Wielki. 2013. Mowy przeciw arianom I–III. Translated by Przemysław Marek Szewczyk. Źródła Myśli Teologicznej. Kraków: WAM.
Google Scholar

Aurelius Augustinus, De doctrina christiana (Augustine). 1958. On Christian Doctrine. Translated by Durant Waite Robertson, Jr. New York: Macmillan. Polish translation: Augustyn. 1989. De doctrina christiana. O nauce chrześcijańskiej. Translated by Jan Sulowski. Warszawa: PAX.
Google Scholar

Balthasar, Hans Urs von. 1989. Explorations in Theology I: The Word Made Flesh. San Francisco, CA: Ignatius.
Google Scholar

Barr, James. 1966. Old and New in Interpretation: A Study of the Two Testaments. New York: Harper & Row.
Google Scholar

Barr, James. 1990. The Bible in the Modern World. San Francisco, CA: Harper & Row.
Google Scholar

Barr, James. 1993. Biblical Faith and Natural Theology. Oxford: Clarendon.
Google Scholar

Barth, Karl. 1935–1956. Church Dogmatics. Edinburgh: T&T Clark.
Google Scholar

Barth, Karl. 1957. The Word of God and the Word of Man. Translated by Douglas Horton. New York: Harper.
Google Scholar

Barth, Karl. 1960. The Humanity of God. Richmond, VA: John Knox.
Google Scholar

Barth, Karl. 1968. The Epistle to the Romans. New York: Oxford University Press.
Google Scholar

Barth, Markus. 1964. Conversation with the Bible. New York: Holt, Rinehart and Winston.
Google Scholar

Bryant, Herschel Odell. 2014. Spirit Christology in the Christian Tradition: From the Patristic Period to the Rise of Pentecostalism in the Twentieth Century. Cleveland, OH: CPT Press.
Google Scholar

Cavadini, John C. 1995. “The Sweetness of the Word: Salvation and Rhetoric in Augustine’s De doctrina christiana.” In De doctrina christiana: A Classic of Western Culture, edited by Duane W. H. Arnold and Pamela Bright, 164–81. Notre Dame, IN: University of Notre Dame Press.
Google Scholar

Cunningham, David. 1991. Faithful Persuasion: In Aid of a Rhetoric of Christian Theology. Notre Dame, IN: University of Notre Dame Press.
Google Scholar

Del Colle, Ralph. 1994. Christ and the Spirit: Spirit-Christology in Trinitarian Perspective. New York: Oxford University Press.
Google Scholar

Dodd, Charles Harold. 1944. The Apostolic Preaching and Its Developments. New York: Harper & Brothers.
Google Scholar

East, Brad. 2022. The Doctrine of Scripture. Eugene, OR: Cascade Books.
Google Scholar

Farkasfalvy, Denis. 2010. Inspiration & Interpretation: A Theological Introduction to Sacred Scripture. Washington, D.C.: The Catholic University of America Press.
Google Scholar

Fowl, Stephen E. 1998. Engaging Scripture: A Model for Theological Interpretation. Eugene, OR: Wipf & Stock.
Google Scholar

Goldingay, John. 1994. Models of Scripture. Grand Rapids, MI: Eerdmans.
Google Scholar

Gordon, Joseph. 2019. Divine Scripture in Human Understanding: A Systematic Theology of the Christian Bible. Notre Dame, IN: University of Notre Dame Press.
Google Scholar

Haight, Roger. 1992. “The Case for Spirit Christology.” Theological Studies 53:257–87.
Google Scholar

Hays, Richard B. 1989. Echoes of Scripture in the Letters of Paul. New Haven, CT: Yale University Press.
Google Scholar

Hodge, Charles. 1891. Systematic Theology. Vol. 1. New York: Scribner’s Sons.
Google Scholar

Jenkins, Skip. 2018. Spirit Christology. New York: Peter Lang.
Google Scholar

Jordan, Mark D. 1980. “Words and Word: Incarnation and Signification in Augustine’s De doctrina christiana.” Augustinian Studies 11:177–96. https://doi.org/10.5840/augstudies19801116.
Google Scholar

Juel, Donald. 1988. Messianic Exegesis: Christological Interpretation of the Old Testament in Early Christianity. Philadelphia, PA: Fortress.
Google Scholar

Kelsey, David. 1975. The Uses of Scripture in Recent Theology. Philadelphia, PA: Fortress.
Google Scholar

Kubacki, Zbigniew. 2022. Bóg dla nas. Rozważania teologiczne o Trójcy Świętej. Kraków: WAM.
Google Scholar

Levering, Matthew. 2008. Participatory Biblical Exegesis: A Theology of Biblical Interpretation. Notre Dame, IN: University of Notre Dame Press.
Google Scholar

Lubac de, Henri. 1998. The Four Senses of Scripture. Vol. 1 of Medieval Exegesis. Translated by Mark Sebanc. Grand Rapids, MI: Eerdmans.
Google Scholar

Martin, Francis. 2015. “Revelation and Understanding Scripture: Reflections on the Teaching of Joseph Ratzinger, Pope Benedict XVI.” Nova et Vetera (English Edition) 13 (1): 253–72.
Google Scholar

McIntyre, John. 1992. The Shape of Christology. Edinburgh: T&T Clark.
Google Scholar

McPartlan, Paul. 1995. Sacrament of Salvation: An Introduction to Eucharistic Ecclesiology. Edinburgh: T&T Clark.
Google Scholar

Muszyński, Henryk. 2008. “Charyzmat natchnienia biblijnego.” In Wstęp ogólny do Pisma Świętego, edited by Jan Bernard Szlaga, 17–68. Poznań: Pallottinum.
Google Scholar

Nel, Marius. 2020. “Spirit Christology: A Pentecostal Contribution to the Trinitarian Discourse.” Scriptura 119 (1): 1–19. http://dx.doi.org/10.7833/119-1-1808.
Google Scholar

Nichols, Aidan. 1991. The Shape of Catholic Theology. Collegeville, MN: Liturgical Press.
Google Scholar

Papieska Komisja Biblijna. 2014. Natchnienie i prawda Pisma Świętego. Słowo, które od Boga pochodzi i mówi o Bogu, aby zbawić świat. Translated by Henryk Witczyk. Kielce: Verbum.
Google Scholar

Pinnock, Clark. 1984. The Scripture Principle. San Francisco, CA: Harper & Row.
Google Scholar

Raczyński-Rożek, Maciej. 2024. Dwie ręce Ojca. Chrystologia Ducha w ujęciu Hansa Ursa von Balthasara i Sergiusza Bułgakowa. Kraków: Wydawnictwo WAM.
Google Scholar

Rahner, Karl. 1997. The Trinity. New York: Crossroad.
Google Scholar

Rahner, Karl. 2005. Pisma wybrane. Vol. 1. Translated by Grzegorz Bubel. Kraków: Wydawnictwo WAM.
Google Scholar

Ratzinger, Joseph. 2013. Kościół – znak wśród narodów. Pisma eklezjologiczne i ekumeniczne. Edited by Krzysztof Góźdź and Marzena Górecka. Translated by Wiesław Szymona. Opera Omnia 8.1. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Google Scholar

Sánchez M., Leopoldo Antonio. 2021. T&T Clark Introduction to Spirit Christology. London: Bloomsbury Publishing.
Google Scholar

Uglorz, Manfred. 2000. “Chrystus we współczesnej teologii protestanckiej.” In Chrystus i Jego Kościół, edited by Marek J. Uglorz, 119–30. Bielsko-Biała: Augustana.
Google Scholar

Wainwright, Geoffrey. 1980. Doxology: The Praise of God in Worship, Doctrine, and Life. New York: Oxford University Press.
Google Scholar

Wainwright, Geoffrey. 1995. “Towards an Ecumenical Hermeneutic.” Gregorianum 76 (4): 639–62.
Google Scholar

Warfield, Benjamin B. 1948. The Inspiration and Authority of the Bible. Philadelphia, PA: Presbyterian and Reformed.
Google Scholar

Webster, John. 2003. Holy Scripture: A Dogmatic Sketch. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar

Webster, John. 2005. “Scripture, Authority of.” In Dictionary for Theological Interpretation of the Bible, edited by Kevin J. Vanhoozer, 724–27. Grand Rapids, MI: Baker Academic.
Google Scholar

Webster, John. 2012. The Domain of the Word: Scripture and Theological Reason. London – New York: T&T Clark International.
Google Scholar

Wencel, Korneliusz. 2006. “Objawienie w teologii Karla Bartha (1886–1968).” Studia Theologica Varsaviensia 44 (1): 97–114.
Google Scholar

Wolterstorff, Nicholas. 1995. Divine Discourse: Philosophical Reflections on the Claim that God Speaks. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar

Work, Telford. 1997. The Reason for the Season: Christology Through the Liturgical Year. N.p.
Google Scholar

Work, Telford. 1999. “Reordering Salvation: Church as the Proper Context for an Evangelical Ordo Salutis.” In Ecumenical Theology in Worship, Doctrine, and Life: Essays Presented to Geoffrey Wainwright on his Sixtieth Birthday, edited by David S. Cunningham, Ralph Del Colle and Lucas Lamadrid, 182–95. New York: Oxford University Press.
Google Scholar

Work, Telford. 2002. Living and Active: Scripture in the Economy of Salvation. Grand Rapids, MI: Eerdmans.
Google Scholar

Work, Telford. 2007a. “Converting God’s Friends: From Jonah to Jesus.” Word & World 27 (2): 165–73.
Google Scholar

Work, Telford. 2007b. Review of Holy Scripture: A Dogmatic Sketch, by John Webster, Cambridge: Cambridge University Press, 2003. Scottish Journal of Theology 60 (4): 484–87. https://doi.org/10.1017/S0036930605001213.
Google Scholar

Work, Telford. 2008. “’Iconomy’: A Rule Theory for Images in the Church.” St Vladimir’s Theological Quarterly 52 (3–4): 293–338.
Google Scholar

Zatwardnicki, Sławomir. 2022a. Od teologii objawienia do teologii natchnienia. Studium inspirowane twórczością Geralda O’Collinsa i Josepha Ratzingera. Lublin: Academicon. https://doi.org/10.52097/acapress.9788362475919.
Google Scholar

Zatwardnicki, Sławomir. 2022b. “Objawienie – uświęcenie – natchnienie. Johna Webstera doktryna Pisma Świętego z perspektywy katolickiej.” Collectanea Theologica 92 (3): 97–147. https://doi.org/10.21697/ct.2022.92.3.04.
Google Scholar

Zatwardnicki, Sławomir. 2025. “Johna Webstera dogmatyczna ontologia Pisma.” Studia Bobolanum. Forthcoming.
Google Scholar

Sławomir Zatwardnicki

zatwardnicki@gmail.com
https://orcid.org/0000-0001-7597-6604

Afiliacja:

Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu Polska

Biogram

Sławomir Zatwardnicki (dr hab.) – adiunkt na Papieskim Wydziale Teologicznym we Wrocławiu, redaktor naczelny Wrocławskiego Przeglądu Teologicznego, autor licznych artykułów i książek; ostatnio opublikował monografię Apostolski Kościół a Pismo apostolskie (Lublin 2024). Jest członkiem Towarzystwa Teologów Dogmatyków w Polsce oraz Stowarzyszenia Teologów Fundamentalnych w Polsce.