Terminologiczne znaczenie wyrażeń „duchowny” „osoba duchowna” i „osoba zakonna” na gruncie polskiego prawa państwowego. Uwagi w aspekcie praktyki stosowania prawa w odniesieniu do zasadniczych systemów religijnych w świecie

Mariusz Grabowski

doi:10.21697/pk.2022.65.4.06

Opublikowane: 31.03.2023

Tom 65 Nr 4 (2022)

Terminologiczne znaczenie wyrażeń „duchowny” „osoba duchowna” i „osoba zakonna” na gruncie polskiego prawa państwowego. Uwagi w aspekcie praktyki stosowania prawa w odniesieniu do zasadniczych systemów religijnych w świecie

Mariusz Grabowski

Prawo Kanoniczne

Dział: Artykuły i rozprawy

https://doi.org/10.21697/pk.2022.65.4.06

Abstrakt

W potocznych rozumieniu „duchowny” to „ważniejszy” członek danej wspólnoty wyznaniowej, ze względu na pozycję w tej wspólnocie. Pozycja ta wynika ze sprawowania określonego urzędu lub funkcji we wspólnocie wyznaniowej. Tak pojmowany duchowny odróżnia się od pozostałych „zwykłych” czyli „świeckich” tzn. nieduchownych członków wspólnoty. W prawie państwowym nie jest definiowane pojęcie duchownego. Wyjątkiem są takie systemy prawne, w których mamy do czynienia z sakralizacją prawa. W tym drugim wypadku prawo państwowe zawiera także normy religijne. W pierwszej sytuacji prawo państwowe odsyła do definicji duchownego zawartej w prawie uznanej przez państwo wspólnoty wyznaniowej (kościół, związek wyznaniowy). W drugiej sytuacji definicja „duchownego” jest zawarta w prawie państwowym i z reguły przeniesiona z prawa wspólnoty wyznaniowej. Można przyjąć, że „duchownym” jest osoba, której taki status wynika z przepisów prawa danego kościoła lub związku wyznaniowego.

Słowa kluczowe:

osoba duchowna, Kościół, religia, związek religijny, kapłan, biskup, zakonnik, zakon, prezbiter, wyznanie, prawo wyznaniowe

Pobierz pliki

Zasady cytowania

Grabowski, M. (2023). Terminologiczne znaczenie wyrażeń „duchowny” „osoba duchowna” i „osoba zakonna” na gruncie polskiego prawa państwowego. Uwagi w aspekcie praktyki stosowania prawa w odniesieniu do zasadniczych systemów religijnych w świecie . Prawo Kanoniczne, 65(4). https://doi.org/10.21697/pk.2022.65.4.06

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bibliografia
Google Scholar

Akty prawne
Google Scholar

Konstytucja RP (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.)
Google Scholar

Konkordat między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz.U. 1998 nr 51 poz. 318).
Google Scholar

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 265).
Google Scholar

Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.)
Google Scholar

Kodeksu postępowania cywilnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm.)
Google Scholar

Kodeksu postępowania karnego (tj. Dz. U. z 2022 r. poz.1375 ze zm.)
Google Scholar

Kodeksu rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.)
Google Scholar

Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. prawo o aktach stanu cywilnego tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1378 ze zm.)
Google Scholar

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1230 ze zm.)
Google Scholar

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm.)
Google Scholar

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2540 ze zm.)
Google Scholar

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1966)
Google Scholar

Ustawa z 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego w Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 544)
Google Scholar

Ustawa z 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 509)
Google Scholar

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 marca 1999 r. w sprawie rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych Dz. U. z 1999 r. Nr 38 poz. 374)
Google Scholar

Literatura
Google Scholar

Abramowicz Aneta, „Przedmiotowy zakres wolności religijnej”. Studia z Prawa Wyznaniowego 2007 t. 10, s. 325-352.
Google Scholar

Bielecki Marek, „Uzewnętrznianie przekonań́ religijnych”, [w:] Leksykon prawa wyznaniowego 100 podstawowych pojęć, red. Artur Mezglewski, Warszawa 2014, s. 490- 497
Google Scholar

Bielecki Marek, Wolność religijna, [w:] Leksykon prawa wyznaniowego. 100 podstawowych pojęć (red.) A. Mezglewski, Warszawa 2014, s. 513–514;
Google Scholar

Cenalmor Daniel, Miras Jorge, Prawo kanoniczne, Warszawa, 2022, s. 232-288.
Google Scholar

Dudziak Jan, Gwarancje wolności religijnej w Konkordacie zawartym między Stolicą Apostolską a Rzeczypospolitą Polską w 1993, Tarnów 2002.
Google Scholar

Góralski Wojciech, Wstęp do prawa wyznaniowego, Płock 2023.
Google Scholar

Grabowski, Mariusz, Prawne aspekty działalności publicznej duchownych, „Studia z Prawa Wyznaniowego” 2018, t. 21, s. 51-74. DOI: https://doi.org/10.31743/spw.197
Google Scholar

Kroczek Piotr, Prawo wewnętrzne związków wyznaniowych w perspektywie organów władzy publicznej. Klauzule generalne, Kraków 2017, s. 25. DOI: https://doi.org/10.15633/9788374385749
Google Scholar

Krukowski Józef, Konkordaty współczesne. Doktryna, Teksty (1964-1994), Warszawa, 1995, s. 79 i n.
Google Scholar

Krukowski Józef, Polskie prawo wyznaniowe, Warszawa 2007, s. 137–138.
Google Scholar

Majchrzak Bartosz, Charakter prawny wpisu do rejestru związków wyznaniowych, „Przegląd Prawa Wyznaniowego” 2014, t. 6, s. 45.
Google Scholar

Mezglewski Artur. „Pojęcie «duchownego» w przepisach prawa polskiego o zawieraniu małżeństw”, Studia Prawa Wyznaniowego 2001, t. 2, s. 3-26
Google Scholar

Mezglewski Artur, Nieścisłości terminologiczne w przepisach prawa polskiego a zawieranie małżeństw wyznaniowych ze skutkami cywilnymi i ich praktyczne konsekwencje, „Ius Matrimoniale” 2005, t. 10, s. 193-206. DOI: https://doi.org/10.21697/im.2005.10(16).09
Google Scholar

Mezglewski Artur, Misztal Henryk, Stanisz Piotr, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2011
Google Scholar

Misztal Henryk, Kościelne pojęcie wolności religijnej, a ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, „Kościół i Prawo” 1993, t. 11, s. 103-122.
Google Scholar

Orzeszyna Krzysztof, Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej a wartości religijne, „Prawo–Administracja–Kościół” 2002, t. 2-3(10-11), s. 175-195.
Google Scholar

Pietrzak Michał, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2010, s. 299
Google Scholar

Rakoczy Bartosz, Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Warszawa 2008.
Google Scholar

Rakoczy Bartosz, Tajemnica spowiedzi w polskim postepowaniu cywilnym, karnym i administracyjnym, Przegląd Sądowy 2003, Nr 11-12, s. 126-138.
Google Scholar

Theisen Otto „Doświadczenia i perspektywy” [w:]: Krukowski Józef , Theissen Otto (red.), Kultura i prawo. Tom III. Religia i wolność religijna w Unii Europejskiej”, Lublin 2003, s. 217-230.
Google Scholar

Tunia Anna, „Duchowny”, w: Leksykon prawa wyznaniowego 100 podstawowych pojęć, red. Artur Mezglewski, Warszawa 2014, s. 62-69
Google Scholar

Warchałowski Krzysztof, „Ochrona prawa do wolności religijnej w prawie traktatowym Unii Europejskiej, Studia z Prawa Wyznaniowego 2004, t. 7, s. 5-18.
Google Scholar

Zieliński Tadeusz, Pojęcie religii, wyznania, związku wyznaniowego i kościoła w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, „Prawo i Religia” 2007, t. 1, s. 34.
Google Scholar

Zubert Bronisław Wenanty, Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r., t. 2, cz. III (Księga II. Lud Boży. Część IIl. Instytuty życia konsekrowanego i stowarzyszenia życia apostolskiego), Lublin 1990, s. 113-157.
Google Scholar