Matrymonialne perypetie Jana Mikołaja Chodkiewicza (1738-1781)

Dorota Żołądź-Strzelczyk

doi:10.21697/sc.2026.33.1.11

Opublikowane: 2026-10-26

Tom 33 Nr 1 (2026)

Matrymonialne perypetie Jana Mikołaja Chodkiewicza (1738-1781)

Dorota Żołądź-Strzelczyk

Saeculum Christianum. Pismo Historyczne

Dział: Rozprawy i Artykuły

https://doi.org/10.21697/sc.2026.33.1.11

Abstrakt

Jan Mikołaj Chodkiewicz, syn Adama Tadeusza i Rozalii z Czapskich, po naukach w Wilnie i odbyciu zagranicznej podróży rozpoczął za namową matki poszukiwania kandydatki na żonę. Artykuł omawia te działania młodego magnata. Było to szczególnie ważne, ponieważ Jan Mikołaj był ostatnim przedstawicielem rodu. W tym przedsięwzięciu pomagał mu w tym książę Michał Czartoryski, który wskazał Chodkiewiczowi córki Józefa Aleksandra Jabłonowskiego, lub panny Rzewuskie, córki Wacława. Chodkiewiczowi bardziej odpowiadały Jabłonowskie, ale ich ojciec nie był mu przychylny. Kolejną panną, którą zainteresował się Jan Mikołaj, była Krystyna Sanguszkówna, ale podobnie jak wcześniej nic nie wyszło z planów Chodkiewicza. Ostatecznie powróciła kandydatura Ludwiki Marii Rzewuskiej i ona w styczniu 1766 roku została żoną Jana Mikołaja. Małżeństwo trwało 15 lat, do śmierci Chodkiewicza, który zmarł w 1781 roku.

Słowa kluczowe:

Chodkiewiczowie, XVIII w., małżeństwo, korespondencja prywatna

Inne teksty tego samego autora

Dorota Żołądź-Strzelczyk, Franciszka Kramarzowa – historia pewnej niewiasty, która chciała odmienić swój los , Saeculum Christianum. Pismo Historyczne: Tom 30 Nr 1 (2023)
Dorota Żołądź-Strzelczyk, Dziatki miłe Elżbiety i Stanisława Kruszyńskich , Saeculum Christianum. Pismo Historyczne: Tom 25 (2018)
Dorota Żołądź-Strzelczyk, Małgorzata Ewa Kowalczyk, Uwagi na temat edukacji Stanisława, syna Józefa Jana i Marianny z Ossolińskich Mniszchów , Saeculum Christianum. Pismo Historyczne: Tom 30 Nr 1 (2023)
Dorota Żołądź-Strzelczyk, Mikołaj i Franciszek Daniłowiczowie w Dillingen – przyczynek do dziejów wyjazdów edukacyjnych młodzieży szlacheckiej w XVII wieku , Saeculum Christianum. Pismo Historyczne: Tom 29 Nr 1 (2022)
Dorota Żołądź-Strzelczyk, Obrazki z życia szkolnego – Michał Hieronim Starzeński (1757- 1824) w konwikcie teatynów w Warszawie , Saeculum Christianum. Pismo Historyczne: Tom 31 Nr 1 (2024)
Dorota Żołądź-Strzelczyk, Boarding schools for male youth in Polish lands at the turn of the 18th and 19th cnturies , Saeculum Christianum. Pismo Historyczne: Tom 31 Nr 2 (2024)

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Żołądź-Strzelczyk, D. (2026). Matrymonialne perypetie Jana Mikołaja Chodkiewicza (1738-1781). Saeculum Christianum. Pismo Historyczne, 33(1), 135–144. https://doi.org/10.21697/sc.2026.33.1.11

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

„Wiadomości Warszawskie”, 1766, nr 5, suplement z dnia 15.01.1766.
Google Scholar

ANK, AMCh sygn. 261, 269, 271, 304,
Google Scholar

ANK, ASang. T. 289/5.
Google Scholar

ANK, Podh. I, sygn. 126.
Google Scholar

BK, sygn. 01885.
Google Scholar

LNNBU, f. 103, op. 2, sygn. 422, cz. 1.
Google Scholar

Kronika Podhorecka 1706-1779, ułożył L. Rzewuski, Kraków 1860.
Google Scholar

Leśniewski F.M., Carmen nuptiale illustrissimis excellentissimisque sponsis Joanni Chodkiewicz, senatorio Samogitiae praefecto... et Ludovicae Rzewuska, lectissimae palatini Cracoviensis, campestris copiarum Regni ductoris filiae, Podhorce 1766.
Google Scholar

Matuszewicz M., Diariusz życia mego, t. 2: 1758-1764, oprac. B. Królikowski, Warszawa 1986.
Google Scholar

Naruszewicz A.S., In nuptiis Com. Joannis Nicolai Chodkiewicz cum Ludovica Rzewuska epithalamium oblatum ab A[damo] S[tanislao] N[arusevicio]. E[loquentiae] S[ocietatis] I[esu] S[cholastico], b.m. 1756.
Google Scholar

Rzewuski W.P., Instrukcje związane z edukacją syna Seweryna w Warszawie i za granicą, oprac. A. Kucharski, w: Przestrogi i nauki dla dzieci. Instrukcje rodzicielskie (XVIII w.), wstępem i objaśnieniami opatrzyły M.E. Kowalczyk, D. Żołądź-Strzelczyk, Wrocław 2017.
Google Scholar

Blinda A., Teofila z Jabłonowskich Sapieżyna (1742-1816). Życie prywatne i działalność publiczna, Kraków 2023. DOI: https://doi.org/10.12797/9788381388191
Google Scholar

Dworzaczek W., Mielżyński Maksymilian, w: Polski Słownik Bibliograficzny, t. 20, Wrocław 1975, s. 791-793.
Google Scholar

Jakuboszczak A., Sarmacka dama. Barbara Sanguszkowa (1718-1791) i jej salon towarzyski, Poznań 2008.
Google Scholar

Kubicki R., Kobiety w polskiej tradycji i myśli politycznej – ze szczególnym uwzględnieniem Franciszki i Zofii z Krasińskich, w: Franciszka z Krasińskich Wettyn. Księżna Kurlandii i Semigalii, prababka dynastii królów włoskich. Dziedzictwo rodziny Krasińskich w regionie świętokrzyskim, red. D. Kalina, R. Kubicki, M. Wardzyński, Kielce–Lisów 2012, s. 185-196.
Google Scholar

Laszczak-Słaby A., Anna Dobrogniewa z Jabłonowskich Lanckorońska (1745-1782), kasztelanowa kijowska: baczna komentatorka życia salonowego w drugiej połowie XVIII w., w: Wiek osiemnasty od kuchni: IV Kongres Badaczy Osiemnastego Wieku, red. D. Kowalewska, A. Wieczorek, J. Dumanowski, S. Roszak, Toruń 2024, s. 333-345.
Google Scholar

Liedke M., Strategie małżeńskie magnaterii w Wielkim Księstwie Litewskim w dobie wczesnonowożytnej. Problemy badawcze, w: Rodzina i gospodarstwo domowe na ziemiach polskich w XV-XX wieku. Struktury demograficzne, społeczne i gospodarcze, red. C. Kuklo, Warszawa 2008, s. 59-74.
Google Scholar

Michalski J., Golejewski Ignacy, w: Polski Słownik Bibliograficzny, t. 8, Wrocław–Kraków–Warszawa 1959-1960, s. 218.
Google Scholar

Monografie historyczno-genealogiczne niektórych rodzin polskich przez Stanisława Kazimierza Kossakowskiego z przypisami Juliana Błaszczyńskiego, t. 1, Warszawa 1859.
Google Scholar

Penkała A., Panieńskie ochędóstwo. Kwestie posagowe i wienne w małżeństwach szlachty województwa krakowskiego w czasach saskich, Kraków 2016.
Google Scholar

Penkała A., „Cysieńka”. Listy Cecylii z Sapiehów Chodkiewiczowej jako relacja trudnej drogi dojrzewania do samodzielności, w: Kobiece kręgi korespondencyjne w XVII-XVIII wieku, red. B. Popiołek, U. Kicińska, A. Słaby, Warszawa–Bellerive-sur-Allier 2016, s. 91-102.
Google Scholar

Penkała-Jastrzębska A., Problematyczne konkury. Nieznane okoliczności starań Michała Kazimierza Radziwiłła (zm. 1762) o rękę Marii Zofii Sieniawskiej (zm. 1771), „Klio – Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym”, 51/2019, nr 4, s. 85-108. DOI: https://doi.org/10.12775/KLIO.2019.038
Google Scholar

Pidłypczak-Majerowicz M., Ryłło Maksymilian, w: Polski Słownik Bibliograficzny, t. 33, Wrocław–Warszawa–Kraków 1991-1992, s. 502-504.
Google Scholar

Podhorodecki L., Dzieje rodu Chodkiewiczów, Warszawa 1997.
Google Scholar

Popiołek B., Małżeńskie perypetie Sapiehów w czasach saskich, w: Sapiehowie epoki Kodnia i Krasiczyna, red. K. Stępnik, Lublin 2007, s. 405-411.
Google Scholar

Turowska-Barowa I., Bieliński Franciszek, w: Polski Słownik Bibliograficzny, t. 2, Kraków 1936, s. 50-51.
Google Scholar