CZESKIE ‘EXEMPLUM’. REFLEKSJE NA MARGINESIE MONOGRAFII RADKA ČERNOCHA, FALCIDIÁNSKÁ KVARTA, JEJÍ RECEPCE A § 1598 OZ, BRNO 2025, SS. 158

Maciej Jońca

doi:10.21697/zp.2026.26.2.10

Opublikowane: 2026-06-30

Tom 26 Nr 2 (2026)

CZESKIE ‘EXEMPLUM’. REFLEKSJE NA MARGINESIE MONOGRAFII RADKA ČERNOCHA, FALCIDIÁNSKÁ KVARTA, JEJÍ RECEPCE A § 1598 OZ, BRNO 2025, SS. 158

Maciej Jońca

Zeszyty Prawnicze

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.21697/zp.2026.26.2.10

Abstrakt

Artykuł zbiera reﬂeksje wywołane lekturą monografii dra Radka Černocha Falcidiánská kvarta, její recepce a § 1598 OZ. Autor przedstawia w niej genezę kwarty falcydyjskiej w antycznym Rzymie, jej stosowanie przez starożytnych, a także recepcję po upadku cesarstwa rzymskiego na Zachodzie. Najciekawsze uwagi formułuje jednak w związku z wprowadzeniem rozwiązania „rzymskiego” do czeskiego kodeksu cywilnego w roku 2012. Ruch ustawodawcy czeskiego wywołuje reﬂeksję u czytelnika polskiego. Zadaje on sobie pytanie, czy nie pora naprawić osobliwie sformułowany art. 961 polskiego Kodeksu cywilnego.

Słowa kluczowe:

prawo rzymskie, prawo cywilne, kwarta falcydyjska, recepcja, § 1598 czeskiego kodeksu cywilnego, art. 961 polskiego kodeksu cywilnego

Pobierz pliki

Zasady cytowania

Jońca, M. (2026). CZESKIE ‘EXEMPLUM’. REFLEKSJE NA MARGINESIE MONOGRAFII RADKA ČERNOCHA, FALCIDIÁNSKÁ KVARTA, JEJÍ RECEPCE A § 1598 OZ, BRNO 2025, SS. 158. Zeszyty Prawnicze, 26(2), 223–242. https://doi.org/10.21697/zp.2026.26.2.10

Cited by / Share

Bibliografia

Amann J., Die Berechnung der Falcidia bei Vereinigung mehrerer Erbtheile durch
Google Scholar

Accrescenz oder Potestas, Freiburg in im Breisgau 1875.
Google Scholar

Avenarius M., Fremde Traditionen des römischen Rechts, Einﬂuß, Wahrnehmung
Google Scholar

und Argument des «rimskoe pravo» im russischen Zarenreich des 19. Jahrhunderts, Göttingen 2014.
Google Scholar

Avotins I., On the Greek of the Novels of Justinian, Hildesheim 1992.
Google Scholar

Babusiaux U., Jońca M., Ktoś musi się zajmować również prawem rzymskim, Zeszyty Prawnicze 17.1/2017, s. 163-170.
Google Scholar

Champlin E., Final Judgments: Duty and Emotion in Roman Wills, 200 B.C.-A.D. 250., Berkeley–Los Angeles–Oxford 1991.
Google Scholar

Christandl G., Grundstrukturen des Vermächtnisrechts, [w:] Iurium itinera. Historische Rechtsvergleichung und vergleichende Rechtsgeschichte – Historical Comparative Law and Comparative Legal History. Reinhard Zimmermann zum 70. Geburtstag am 10. Oktober 2022, red. N. Jansen, S. Meier, Tübingen 2022, s. 905-907.
Google Scholar

Černoch R., Te Falcidian Portion on the Territory of the Czech Republic, Zeszyty Prawnicze 14.2/2014, s. 201-212.
Google Scholar

Černoch R., Falcidiánská kvarta, její recepce a § 1598 OZ, Brno 2025.
Google Scholar

Dostalík P., Horák O., Zmiany w czeskim prawie prywatnym, Forum Prawnicze 21/2014, s. 16-25.
Google Scholar

Ebel F., Fijal A., Kocher G., Römisches Rechtsleben im Mittelalter. Miniaturen aus den Handschrifen des Corpus iuris civilis, Heidelberg 1988.
Google Scholar

Fleckner A.M., „Ac prius de hereditatibus dispiciamus”. Überlegungen zum Standort des ERbrechts in den Institutiones des Gaius, [w:] Iurium itinera. Historische Rechtsvergleichung und vergleichende Rechtsgeschichte – Historical Comparative Law and Comparative Legal History. Reinhard Zimmermann zum 70. Geburtstag am 10. Oktober 2022, red. N. Jansen, S. Meier, Tübingen 2022, s. 921-945.
Google Scholar

Giaro T., Legal tradition of eastern Europe. It’s rise and demise, Comparative Law Review 2.1/2012, s. 1-23.
Google Scholar

Gloger Z., Encyklopedia staropolska ilustrowana, II, Warszawa 1901.
Google Scholar

Grebieniow A., Suma wszystkich nadziei. Nowy podręcznik prawa rzymskiego, Forum Prawnicze 78.4/2023, s. 99-110.
Google Scholar

Grebieniow A., Estate Planning by Agreement in the Sources of Roman Law, Padeborn 2025. Gumplowicz L., Wola ostatna w rozwoju dziejowym i umiejetnym. Rys prawniczo-historyczny, Kraków 1864.
Google Scholar

Hattenhauer H., Grundbegriﬀe des Bürgerlichen Rechts: historisch-dogmatische Einführung, München 2000.
Google Scholar

Hähnchen S., Rechtsgeschichte: Von der Römischen Antike bis zur Neuzeit, Heidelberg 2021.
Google Scholar

Kodeks cywilny. Komentarz, IVA: Spadki, red. K. Osajda, Warszawa 2019.
Google Scholar

Jońca M., Prawo rzymskie. Instytucje, Lublin 2021.
Google Scholar

Jońca M., Meissel F.-S., Tworzyć i publikować we własnym języku, Studia Prawno--Ekonomiczne 132/2024, s. 81-90.
Google Scholar

Kremis K., Reguły interpretacyjne z art. 961 k.c. przy wykładni testamentu notarialnego, Rejent 9/2009, s. 87-95.
Google Scholar

Kuryłowicz M., Jońca M., Prawo rzymskie trzeba zobaczyć!, Zeszyty Prawnicze
Google Scholar

19.1/2019, s. 7-24.
Google Scholar

Kuźmicka-Sulikowska J., Zapis windykacyjny a reguła interpretacyjna z art. 961 kodeksu cywilnego, Wrocławskie Studia Sądowe 14.1/2015, s. 5-26.
Google Scholar

Niedośpiał M., Powołanie spadkobiercy, Nowe Prawo 4-5/1986, s. 58-68.
Google Scholar

Patti F.P., Principles of European Succession Law?, [w:] ‘Iurium itinera’. Historische Rechtsvergleichung und vergleichende Rechtsgeschichte – Historical Comparative Law and Comparative Legal History. Reinhard Zimmermann zum 70. Geburtstag am 10. Oktober 2022, red. N. Jansen, S. Meier, Tübingen 2022, s. 1035-1054.
Google Scholar

Paulus Ch.G., Changes in the Power Structure within the Family in the Late Roman Republic, Chicago-Kent Law Review 70/1995, s. 1503-1513.
Google Scholar

Pérez Collados J.M., Te Catalan law of successions on the eve of codification, Revista jurídica de la Universidad Interamericana de Puerto Rico 51.3/2016-2017, s. 519-556.
Google Scholar

Piątowski J.S., Kordasiewicz B., Prawo spadkowe. Zarys wykładu, Warszawa 2011.
Google Scholar

Rafałowicz P., Dziedziczenie, Toruń 2022.
Google Scholar

Sartor G., Leibniz’s solution to the puzzle of Lex Falcidia, i-lex: rivista di scienze giuridiche, scienze cognitive ed intelligenza artifciale 11.1/2018, s. 111-125.
Google Scholar

Schanbacher D., Beschränkungen der Testierfreiheit (lex Falcidia und SC Pegasianum), [w:] Handbuch des Römischen Privatrechts, red. U. Babusiaux, Ch. Baldus, W. Ernst, F.-S. Meissel, J. Platschek, T. Rüfner, Tübingen 2023, s. 2723-2765.
Google Scholar

Skowrońska-Bocian E., Prawo spadkowe, Warszawa 2010.
Google Scholar

Skrzywanek-Jaworska D., Kulawiak-Cyrankowska J., Ulrike Babusiaux, Christian Baldus, Wolfgang Ernst, Franz-Stefan Meissel, Johannes Platschek und Tomas Rüfner (Hrsg.), Handbuch des Römischen Privatrechts, Tübingen: mohr siebeck, 2023, xcvi+3707 p. (2 bände + register). ISBN 978-3-16-152359-5. Głos tradycji w świecie pełnym innowacji, Studia Prawno-Ekonomiczne 129/2023, s. 65-75.
Google Scholar

Sondel J., Ze studiów nad prawem rzymskim w Polsce w okresie Oświecenia, Kraków 1988.
Google Scholar

Sójka-Zielińska K., Wielkie kodyfkacje cywilne: historia i współczesność, Warszawa 2009.
Google Scholar

Stjepanović S., Aličić S., Lex falcidia у Законоправилу (номоканону) Светог Саве (Lex Falcidia u zakonopravilu [nomokanonu] Cvietov Save), [w:] Збoрник радова „Право и вриједности” (Научни скуп одржан је на Правном факултету Универзитета у Источном Сарајеву, 26. октобра 2018. год. на Палама) (Sbornik radova “Pravo u sriednosti [Naucni skup odrzan je na Pravnom Fakultetu Universiteta u Istocnom Sarajevu]), red. R.V. Lukić, Сарајевo [Sarajewo] 2019, s. 565-584.
Google Scholar

Świrgoń-Skok R., Benefcjum (‘benefcium’) w źródłach prawa rzymskiego, Studia Prawnoustrojowe 7/2007, s. 229-239.
Google Scholar

Till E., Prawo prywatne austriackie, VI: Wykład prawa spadkowego, Lwów 1904.
Google Scholar

Zimmermann R., Compulsory Heirship in Roman Law, [w:] Exploring the Law of Succession, red. K.G.C. Reid, M.J. de Waal, R. Zimmermann, Edinburgh 2007, s. 27-48.
Google Scholar

Zimmermann R., Bauer F., Bialluch M., Humm A., Klapdor L.-K., Köhler B., JSchmidt J.P., Scholz P., Wiedemann D., Zwingender Angehörigenschutz im Erbrecht. Ein Reformvorschlag, Tübingen 2022.
Google Scholar

Zimmermann R., Jońca M., Istnieje wiele dróg pozwalających zbliżyć się do prawdy, Zeszyty Prawnicze 23.3/2023, s. 257-274
Google Scholar