Published: 2026-09-25

Struktura i rozwój prawa spadkowego w klasycznych Atenach

Fuad-Meša Čičić Profil ORCID autora Fuad-Meša Čičić
Zeszyty Prawnicze
Section: Artykuły
DOI https://doi.org/10.21697/zp.2026.26.3.8

Abstract

Niniejsze opracowanie przedstawia analizę prawną i historyczną ateńskiego prawa spadkowego w okresie klasycznym, koncentrując się na relacjach między wolnością testamentową, pokrewieństwem agnatycznym a strukturą obywatelską. Choć prawo ateńskie często postrzegane jest jako system podzielony między ograniczone dziedziczenie testamentowe (dopuszczalne jedynie przy braku męskich potomków) a sztywny model dziedziczenia beztestamentowego, autor dowodzi, że takie ujęcie zaciemnia bardziej elastyczną rzeczywistość prawną. Wykorzystując źródła literackie, epigraficzne i porównawcze, analiza odsłania archaiczne podstawy ateńskich zasad dziedziczenia, zakorzenione w rodowych strukturach wojskowych i ziemskich. Szczególną uwagę poświęcono pierwotnemu nadziałowi ziemi (proklēros) oraz nadzorowi phratrialnemu, które kształtowały ograniczenia zbywalności i dziedziczenia. Artykuł wskazuje, że pozorne sprzeczności w źródłach, takie jak milczenie na temat dziedziczenia po rodzicach czy spory dotyczące zakresu testamentu, odzwierciedlają stopniową przemianę rodowych nadziałów w majątki prywatne oraz upadek władzy phratrialnej. Poprzez reinterpretację kluczowych tekstów prawnych w ich ewolucyjnym kontekście ukazano, jak ateńscy prawnicy dostosowywali odziedziczone normy rodowe do coraz bardziej handlowego i indywidualistycznego polis. W ten sposób prawo spadkowe jawi się nie tylko jako mechanizm przekazywania własności, lecz także jako narzędzie zarządzania przemianami społecznymi i politycznymi w klasycznych Atenach.

 

Keywords:

dziedziczenie, starożytna Grecja, wolność testamentowa, instytucja epikleros, pokrewieństwo, fratria

Download files

Citation rules

Čičić, F.-M. (2026). Struktura i rozwój prawa spadkowego w klasycznych Atenach. Zeszyty Prawnicze, 26(3), 177–209. https://doi.org/10.21697/zp.2026.26.3.8

Cited by / Share


This website uses cookies for proper operation, in order to use the portal fully you must accept cookies.