OBLIGATORYJNE PRZEPROWADZENIE MEDIACJI JAKO SPOSÓB JEJ UPOWSZECHNIENIA W POLSKIM POSTĘPOWANIU CYWILNYM

Michał Krakowiak

doi:10.21697/zp.2026.26.3.2

Published: 2026-09-25

Vol. 26 No. 3

Making mediation mandatory to bring it into widespread use in Polish civil proceedings

Michał Krakowiak

Zeszyty Prawnicze

Section: Artykuły

https://doi.org/10.21697/zp.2026.26.3.2

Abstract

This study examines mandatory mediation in the following three forms: mandatory mediation prior to the initiation of legal proceedings; mandatory referral of the parties to mediation by the court adjudicating the case; and participation of the parties in a mediation session with a limited opportunity to object to mediation. The impetus for this research was an analysis of statistical data compiled by the Polish Ministry of Justice regarding the volume of cases fled with common courts in civil proceedings and the number of mediation proceedings conducted and concluded between 2021 and 2024 with a settlement. The statistical data leave us in no doubt that currently mediation in Polish civil proceedings is beset by permanent crisis, and existing regulations intended to encourage parties to attempt to settle out of court, such as the waiving of court fees or the qualified formal requirement for the determination prior to proceedings whether the parties have tried mediation or another out-of-court settlement, are not at all eﬀective. This article asks whether compulsory mediation may be compatible with the principle of voluntary mediation, drawing on the views of international scholars, and citing innovative arrangements in Italian law regarding mandatory mediation. The article also discusses and provides a preliminary assessment of the amendments introduced in the Polish Code of Civil Procedure by the Act of 5 August 2025 regarding mediation, including specific provisions on mediation in separate proceedings in commercial cases. These amendments may provide a good starting point for further work to introduce various forms of the obligation to initiate mediation proceedings into the Code of Civil Procedure. The results of this research have contributed to the discussion on the validity and legal grounds for the introduction of aspects of what is known as mandatory mediation into Polish procedural law, a position I advocate.

Keywords:

ADR, mediation proceedings, mediator, settlement

Download files

Citation rules

Krakowiak, M. (2026). Making mediation mandatory to bring it into widespread use in Polish civil proceedings. Zeszyty Prawnicze, 26(3), 31–59. https://doi.org/10.21697/zp.2026.26.3.2

Cited by / Share

References

Balena G., Istituzioni di diritto processuale civile. Il processo ordinario, Bari 2019.
Google Scholar

Białecki M., Mediacja w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2012.
Google Scholar

Broniewicz W., Marciniak A., Kunicki I: Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 2023.
Google Scholar

Campione F., Il d.lgs. 149/2022, la Legge di bilancio 2023 e il regime transitorio delle modifiche in tema di mediazione e negoziazione assistita: una brevissima riﬂessione, www.judicium.it.
Google Scholar

Derlatka J., Zasady mediacji w postępowaniu cywilnym – uwagi prakseologiczne i prawnoporównawcze, Polski Proces Cywilny 3/2018, s. 70-86.
Google Scholar

Dolniak P., Mediation in the Italian way, Roczniki Administracji i Prawa 24.2/2024, s. 93-103.
Google Scholar

Dunaj K., Pozasądowe rozstrzyganie sporów konsumenckich w prawie Unii Europejskiej, Kwartalnik Prawa Międzynarodowego 4/2023, s. 207-224.
Google Scholar

Ereciński T., Komentarz do art. 1831 k.p.c., [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, II: Postępowanie rozpoznawcze, red. T. Ereciński, Warszawa 2016.
Google Scholar

Folta M., Możliwość wprowadzenia obowiązkowej mediacji w Polsce, Warszawa
Google Scholar

2013.
Google Scholar

Gmurzyńska E., Kierunki rozwoju mediacji sądowej w sprawach cywilnych w USA i w Europie, Europejski Przegląd Sądowy 11/2006, s. 14-22.
Google Scholar

Gmurzyńska E., Mediacja w sprawach cywilnych w amerykańskim systemie prawnym – zastosowanie w Europie i w Polsce, Warszawa 2007.
Google Scholar

Gmurzyńska E., Mediacja w sporach gospodarczych – rzeczywistość czy iluzja?, ADR. Arbitraż i Mediacja 1/2008, s. 27-40.
Google Scholar

Gmurzyńska E., Sprawiedliwość a mediacja. Wybrane zagadnienia związane z realizowaniem koncepcji sprawiedliwości w mediacji, [w:] ‘Aurea Praxis Aurea Teoria’. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tadeusza Erecińskiego, II, red. J. Gudowski, K. Weitz, Warszawa 2011, s. 1669-1702.
Google Scholar

Gójska A., Huryn V., Mediacja w rozwiązywaniu konﬂiktów rodzinnych, Warszawa 2007.
Google Scholar

Gudowski J., Komentarz do art. 2 k.p.c., [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, I: Postępowanie rozpoznawcze. Artykuły 1-124, red. T. Ereciński, Warszawa 2023.
Google Scholar

Jakubiak-Mirończuk A., Alternatywne a sądowe rozstrzyganie sporów sądowych, Warszawa 2008.
Google Scholar

Kaczmarek D., Mediacja obligatoryjna w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Studia Administracyjne 9/2017, s. 137-153.
Google Scholar

Kalisz A., Prokop-Perzyńska E., Mediacja w sprawach cywilnych w prawie polskim i europejskim, Europejski Przegląd Sądowy 11/2010, s. 14-24.
Google Scholar

Kostwiński M., Merytoryczne rozpoznanie sprawy w procesie cywilnym w ramach konstrukcji odwrócenia sporu, Warszawa 2019.
Google Scholar

Manowska M., Komentarz do art. 4582 k.p.c., [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany, I: Art. 1-47716, red. M. Manowska, Lex/el. 2022.
Google Scholar

Monteleone G., Diritto processuale civile, I: Disposizioni generali. I processi di cognizione di primo grado. Le impugnazioni, Milano 2018.
Google Scholar

Mucha J., Kilka uwag na tle koncepcji wprowadzenia mediacji obligatoryjnych w sprawach wynikających z indywidualnych stosunków pracy (na podstawie projektu ustawy z dnia 14 grudnia 2020 roku), Dyskurs Prawniczy i Administracyjny 1/2021, s. 39-64.
Google Scholar

Piaskowska O.M., Wymóg z art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c. w świetle braku obligatoryjności mediacji, [w:] ‘Ius est a Iustitia Appellatum’. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Tadeuszowi Wiśniewskiemu, red. M. Tomalak, Warszawa 2017, s. 431-438.
Google Scholar

Pieckowski S., Arbitraż a alternatywne metody rozwiązywania sporów w sprawach cywilnych (ADR), [w:] Arbitraż handlowy. System prawa handlowego, VIII, red. A. Szumański, Warszawa 2015.
Google Scholar

Pietrzkowski H., Prawo do rzetelnego procesu w świetle zmienionej procedury cywilnej, Przegląd Sądowy 10/2005, s. 37-54.
Google Scholar

Resich Z., Dopuszczalność drogi sądowej w sprawach cywilnych, Warszawa 1962.
Google Scholar

Zienkiewicz A., Studium mediacji. Od teorii ku praktyce, Warszawa 2007.
Google Scholar

Rutkowski D., Komentarz do art. 4582 k.p.c., [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1-50539, I, red. nauk. O.M. Piaskowska, Warszawa 2024.
Google Scholar

Sarnecki P., Komentarz do art. 45, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, II, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016.
Google Scholar

Waszkiewicz P., Zasady mediacji, [w:] Mediacje. Teoria i praktyka, red. E. Gmurzyńska, R. Morek, Warszawa 2018.
Google Scholar

Wiśniewski T., Komentarz do art. 45812 k.p.c., [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, II, Artykuły 367-50539, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2021.
Google Scholar

Quek D., Mandatory mediation: an oxymoron? Examining the feasibility of implementing a court-mandated mediation program, s. 479-509, https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2843509.
Google Scholar

Zembrzuski T., Pozbawienie możności obrony praw strony w orzecznictwie Sądu Najwyższego, [w:] ‘Ius est a Iustitia Appellatum’. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Tadeuszowi Wiśniewskiemu, red. M. Tomalak, Warszawa 2017, s. 573-606.
Google Scholar

Żurawska M., Mediacja jako nowa metoda rozwiązywania sporów z zakresu prawa pracy, [w:] Sądy polubowne i mediacja, red. J. Olszewski, Warszawa 2008
Google Scholar