Opublikowane: 2026-01-08

Pemena: ku relacyjnej ekofilozofii zdrowia wśród ludu Karo (Północna Sumatra)

Johannes Bastira Ginting , Tri Suci , Chrismis Novalinda Ginting , Kristiawan Indriyanto
Studia Ecologiae et Bioethicae
Dział: Artykuły naukowe
https://doi.org/10.21697/seb.5876

Abstrakt

Artykuł analizuje tradycyjny system wierzeń ludu Karo z Północnej Sumatry (Pemena) w odniesieniu do założeń relacyjnej ekofilozofii zdrowia. Pemena, dosłownie oznaczająca „to, co pierwsze”, ujmuje zdrowie nie jako biologiczne funkcjonowanie jednostki, lecz jako stan równowagi w sieci relacji między ludźmi, duchami przodków (begu), duchami opiekuńczymi (nini) oraz esencją życiową (tondi). Analiza praktyk leczniczych, w tym rytuału Erpangir Ku Lau (oczyszczenia w świętych źródłach) oraz roli guru sibaso (uzdrowicieli rytualnych), ukazuje, że Pemena interpretuje chorobę jako naruszenie relacji w porządku kosmicznym, wymagające jednoczesnej naprawy na poziomie duchowym, ekologicznym i społecznym. Tego rodzaju ontologia podważa zarówno biomedyczny redukcjonizm, koncentrujący się na izolowanej patologii, jak i sekularny racjonalizm dominujący w zachodniej ekofilozofii. Pemena uznaje byty pozaludzkie—takie jak źródła, lasy czy duchowe siły przodków—za aktywnych uczestników procesów decyzyjnych dotyczących zdrowia, włączanych w te procesy poprzez mediacje rytualne. Choć systemy tego typu bywają w literaturze klasyfikowane jako tradycyjna wiedza ekologiczna (Traditional Ecological Knowledge, TEK), Pemena stanowi odrębną tradycję filozoficzną, wymagającą analizy na własnych warunkach. Dotychczasowe badania koncentrowały się głównie na katalogowaniu roślin leczniczych ludu Karo, pomijając kosmologiczne podstawy, które nadają tym praktykom spójność i sens. Artykuł omawia także sposób, w jaki indonezyjska polityka zdrowotna (Law 36/2009) marginalizuje Pemenę, uzależniając jej legitymizację od walidacji biomedycznej. Autorzy argumentują, że rzeczywisty pluralizm zdrowotny wymaga ram prawnych uwzględniających odmienne ontologie leczenia, zamiast podporządkowywania systemów rdzennych zewnętrznym kategoriom.

Słowa kluczowe:

Pemena, kosmologia ludu Karo, ekofilozofia zdrowia, rdzenne sposoby leczenia, ontologia relacyjna, pluralizm zdrowotny, tradycyjna wiedza ekologiczna, Cel Zrównoważonego Rozwoju 3

Pobierz pliki

Zasady cytowania

Ginting, J. B., Suci, T., Ginting, C. N., & Indriyanto, K. (2026). Pemena: ku relacyjnej ekofilozofii zdrowia wśród ludu Karo (Północna Sumatra). Studia Ecologiae Et Bioethicae. https://doi.org/10.21697/seb.5876

Cited by / Share

Ta strona używa pliki cookie dla prawidłowego działania, aby korzystać w pełni z portalu należy zaakceptować pliki cookie.