Opublikowane: 2026-02-08

Między syrenami a ptasim śpiewem: orniterapia jako narzędzie redukcji stresu i wsparcia akademickiego

Petro Katerynych
Studia Ecologiae et Bioethicae
Dział: Artykuły naukowe
https://doi.org/10.21697/seb.5883

Abstrakt

Tło. Teoria odnowy uwagi (Attention Restoration Theory) zakłada, że kontakt ze środowiskiem naturalnym sprzyja regeneracji zdolności poznawczych, z kolei najnowsze dane empiryczne potwierdzają, iż obserwowanie ptaków przynosi korzyści w zakresie zdrowia psychicznego, funkcjonowania poznawczego oraz dobrostanu społecznego. Cel. Niniejsze badanie pilotażowe służące generowaniu hipotez miało na celu sprawdzenie, czy włączenie obserwacji ptaków do programu kształcenia wiąże się ze zmianami w zakresie deklarowanego stresu, zdolności koncentracji podczas nauki, blokad twórczych oraz poczucia więzi społecznej wśród studentów studiujących w Kijowie (Ukraina) w warunkach wojny. Metody. Dwudziestu trzech studentów studiów licencjackich na kierunku sztuki audiowizualne (średni wiek = 20,4 roku; 14 kobiet, 9 mężczyzn; brak wcześniejszego doświadczenia w obserwacji ptaków) odbyło pod kierunkiem prowadzącego ok. 10 godzin obserwacji w ramach pięciu sesji. Zastosowano retrospektywny schemat pomiaru przed–po w jednej grupie, wykorzystując ankietę oceniającą cztery zmienne w 10-punktowych skalach. Odpowiedzi na pytania o charakterze otwartym pozwoliły uchwycić jakościowe mechanizmy oddziaływania. Wyniki. Zaobserwowano istotne zmiany między pomiarem przed i po: spadek poziomu odczuwanego stresu (d = 3,71), wzrost koncentracji podczas nauki (d = 2,46), zmniejszenie nasilenia blokad twórczych (d = 2,93) oraz wzrost poczucia więzi społecznej (d = 2,33). Tak duże wielkości efektu należy traktować jako potencjalnie zawyżone oszacowania, ze względu na możliwy wpływ efektu oczekiwań, charakterystycznego dla retrospektywnego schematu badania. Analiza jakościowa wskazała trzy kluczowe mechanizmy: zakotwiczenie uwagi, regulację afektywną oraz współregulację społeczną. Wnioski. Skrócony program obserwacji ptaków, zintegrowany z kształceniem artystycznym na uczelni funkcjonującej w warunkach kryzysu, wydaje się możliwy do wdrożenia i wartościowy dydaktycznie. Zaobserwowane zależności uzasadniają prowadzenie dalszych badania z wykorzystaniem schematów kontrolowanych, umożliwiających weryfikację skuteczności przyczynowej.

Słowa kluczowe:

birdwatching, ornitoterapia, ekoterapia, zdrowie psychiczne, odporność psychiczna, pedagogika twórczości, wojna, szkolnictwo wyższe, Cel Zrównoważonego Rozwoju 3: Dobre zdrowie i jakość życia, Cel Zrównoważonego Rozwoju 4: Dobra jakość edukacji

Pobierz pliki

Zasady cytowania

Katerynych, P. (2026). Między syrenami a ptasim śpiewem: orniterapia jako narzędzie redukcji stresu i wsparcia akademickiego. Studia Ecologiae Et Bioethicae. https://doi.org/10.21697/seb.5883

Cited by / Share

Ta strona używa pliki cookie dla prawidłowego działania, aby korzystać w pełni z portalu należy zaakceptować pliki cookie.