Opublikowane: 2026-01-10

Bioetyka ochrony przyrody między prawami społeczności lokalnych a globalną odpowiedzialnością w zwalczaniu nielegalnego handlu kością słoniową

Andreea-Nicoleta Dragomir Profil ORCID autora Andreea-Nicoleta Dragomir , Iulia Bulea Profil ORCID autora Iulia Bulea , Ioana Florescu Profil ORCID autora Ioana Florescu
Studia Ecologiae et Bioethicae
Dział: Artykuły naukowe
DOI https://doi.org/10.21697/seb.5879

Abstrakt

Początkowo postrzegane przede wszystkim jako problem handlu kością słoniową, zabijanie słoni przekształciło się w zjawisko o znacznie szerszym wymiarze, tj. w kryzys ekologiczny o głębokich implikacjach bioetycznych. Niniejszy artykuł analizuje, w jaki sposób międzynarodowe reżimy ochrony przyrody, w szczególności CITES oraz polityki Unii Europejskiej, oddziałują na afrykańskie społeczności wiejskie, które często ponoszą nieproporcjonalnie wysokie koszty tych regulacji. W oparciu o studia przypadków z Afryki Południowej badanie to ukazuje, w jaki sposób reaktywny model ochrony przyrody, nieskuteczne wdrażanie środków antykłusowniczych oraz korupcja przyczyniły się do przenikania międzynarodowych interesów przestępczych do przestrzeni afrykańskiej, przy jednoczesnym podważaniu zasad demokracji poprzez systematyczną marginalizację ludności lokalnej w procesach decyzyjnych. Pytanie badawcze dotyczy etycznej zasadności polityk ochrony przyrody, które nakładają restrykcyjne zakazy bez zapewnienia sprawiedliwych mechanizmów partycypacji i rekompensaty. Postawiona teza zakłada, że bioetyka dostarcza ram normatywnych umożliwiających pogodzenie imperatywów ekologicznych z wymogami sprawiedliwości społecznej poprzez zasadę współodpowiedzialności. Na poziomie europejskim rozporządzenie (WE) nr 338/97 i Plan działania UE przeciwko nielegalnemu handlowi dziką fauną i florą pozycjonują Unię jako światowego lidera w tej dziedzinie, jednocześnie jednak niosą ryzyko reprodukcji normatywnego paternalizmu, jeśli pomijają lokalną autonomię i sprawczość społeczności dotkniętych tymi regulacjami. Artykuł dowodzi, że przyjęcie ram bioetycznych opartych na współodpowiedzialności—lokalnej, regionalnej i globalnej—jest niezbędne, aby ochrona przyrody mogła funkcjonować jako projekt solidarności, sprawiedliwości i integralności ekologicznej, a nie jako zewnętrznie narzucone obciążenie.

Słowa kluczowe:

etyka środowiskowa, handel kością słoniową, CITES, Unia Europejska, SADC, transnarodowa przestępczość zorganizowana, sprawiedliwość globalna, odpowiedzialność bioetyczna, Cel Zrównoważonego Rozwoju 15: Życie na lądzie, Cel Zrównoważonego Rozwoju 16: Pokój, sprawiedliwość i silne instytucje, Cel Zrównoważonego Rozwoju 17: Partnerstwo na rzecz celów

Pobierz pliki

Zasady cytowania

Dragomir, A.-N., Bulea, I., & Florescu, I. (2026). Bioetyka ochrony przyrody między prawami społeczności lokalnych a globalną odpowiedzialnością w zwalczaniu nielegalnego handlu kością słoniową. Studia Ecologiae Et Bioethicae, 95–108. https://doi.org/10.21697/seb.5879

Cited by / Share

Ta strona używa pliki cookie dla prawidłowego działania, aby korzystać w pełni z portalu należy zaakceptować pliki cookie.