Constitutionality, Legality and Ethics in Climate Change Policies. Romanian Case

Cristina Onet; Emanuel Tavala

doi:10.21697/seb.5886

Opublikowane: 2026-03-19

Konstytucyjność, legalność i etyka polityki klimatycznej na przykładzie Rumunii

Cristina Onet

, Emanuel Tavala

Studia Ecologiae et Bioethicae

Dział: Artykuły naukowe

https://doi.org/10.21697/seb.5886

Abstrakt

Jednym z najtrudniejszych dylematów, z którymi muszą zmierzyć się europejskie systemy prawne (i nie tylko), jest pytanie o to, czy można usprawiedliwić naruszanie przez państwo konstytucyjnie lub ustawowo chronionych praw obywatelskich oraz na ile etycznie akceptowalne jest takie podejście w walce ze zmianami klimatu. Czy cel powstrzymania i zwalczania zmian klimatu może stanowić wystarczająco silny argument uzasadniający jakiekolwiek działania państwa? Oczywiście odpowiedź nie może brzmieć po prostu „tak” lub „nie”. Polityka łagodzenia skutków zmian klimatu nie tylko prowadzi do poprawy jakości życia, lecz także obejmuje środki przymusu, które mogą wpływać nawet na prawa podstawowe. Prawa chronione konstytucyjnie, takie jak prawo do zdrowego środowiska – będące zarówno prawem, jak i obowiązkiem – mogą zatem stać się przedmiotem dyskusji. Kluczowe jest określenie, gdzie kończy się prawo, a gdzie zaczyna się obowiązek. Innym aspektem tej dyskusji jest ochrona praw własności oraz zakres, w jakim można je ograniczać, aby służyć ogólnemu interesowi odnowy środowiska, jego ochronie i poprawie jakości życia. Wraz z narastaniem problemów środowiskowych będzie prawdopodobnie wzrastał również poziom interwencji ze strony państwa. Powstaje jednak pytanie, jak daleko posunie się ten proces i jak długo będzie on trwał. Być może potrwa on do czasu, aż ludzkość – dążąc do wspólnego dobrobytu – zdoła powstrzymać degradację środowiska.

Słowa kluczowe:

Etyka chrześcijańska, sprawiedliwość klimatyczna, etyka działania i bezczynności państwa, równość międzypokoleniowa, SDG 13 – działania na rzecz klimatu

Pobierz pliki

PDF (English)

Zasady cytowania

Onet, C., & Tavala, E. (2026). Konstytucyjność, legalność i etyka polityki klimatycznej na przykładzie Rumunii. Studia Ecologiae Et Bioethicae. https://doi.org/10.21697/seb.5886

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Alexandru, Dana, Cristina Oneț. 2024. “The framing of climate change discourse and policy: Resilience and vulnerability in Romanian wave of building renovation. In Rethinking Expropriation Law IV. Taking for Climate Justice and Resilience, edited by Magdalena Habdas, H. Mostert, E. Marais, and B. Hoops, 125–144. Eleven: The Hague.
Google Scholar

Alexandru, Dana. 2024. “Linking Property Rights to Climate Change Mitigation: A Risk of Over-regulation?” Transilvania Revue (11–12): 97–103. https://doi.org/10.51391/trva.2024.11-12.12. DOI: https://doi.org/10.51391/trva.2024.11-12.12
Google Scholar

Alexandru, Dana. 2017. “The Role of Local Communities in the Construction of the European Territory: Evidence from Romania.” Lex Localis - Journal of Local Self-Government 15(3): 605–624. https://doi.org/10.4335/15.3.605-624(2017). DOI: https://doi.org/10.4335/15.3.605-624(2017)
Google Scholar

Bistline, John, Chikara Onda, Morgan Browning, Johannes Emmerling, Gokul Iyer, Megan Mahajan, et al. 2024. “Equity Implications of Net-Zero Emissions: a multi-model analysis of energy expenditures across income classes under economy-wide deep decarbonization policies.” Energy and Climate Change 5: 100118. DOI: https://doi.org/10.1016/j.egycc.2023.100118
Google Scholar

Blockstein, David E., Leo Wiegman. 2010. “The Climate Solutions Consensus.” Island, Washington D.C.
Google Scholar

Brown, Katrina. 2012. “Policy discourses of resilience.” In Climate Change and the Crisis of Capitalism, edited by M. Pelling, D. Manuel-Navarrete, M. Redeclift, 37–50. New York: Routledge.
Google Scholar

Brown Weiss, Edith. 2008. Climate Change, Intergenerational Equity, and International Law. Georgetown Law Faculty Publications and Other Works. DOI: https://doi.org/10.2307/vermjenvilaw.9.3.615
Google Scholar

Cameron, Edward. 2019. “Carbon pricing and climate justice.” In Routledge Handbook of Climate Justice, edited by T. Jafry. New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315537689-14
Google Scholar

Chancel, Lucas. 2020. Unsustainable Inequalities: Social Justice and the Environment. Belknap Press of Harvard University Press. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv2jfvcd3
Google Scholar

Chryssavgis, John, Bruce Foltz, (Eds.). 2017. For an Ecology of Transfiguration. Doxologia.
Google Scholar

The Constitution of Romania.
Google Scholar

Constitutional Court of Romania, Decision no. 59 of 17 February 2004.
Google Scholar

Constitutional Court of Romania, Decision no. 301 of 18 May 2022.
Google Scholar

Constitutional Court of Romania, Decision no. 274 of 28 May 2024.
Google Scholar

Court of Justice of the European Union. 2018. Case C-528/16, Confédération paysanne and Others v. Ministre de l’Agriculture et de l’Alimentation, Judgment of 25 July 2018. Luxembourg: CJEU.
Google Scholar

Court of Justice of the European Union. 2021. Case C-718/18, Commission v. Germany (Nitrogen Oxides), Judgment of 3 June 2021. Luxembourg: CJEU.
Google Scholar

Duțu, Mircea. 2021. Climate Law. Bucharest: Universul Juridic Publisher.
Google Scholar

Duțu, Mircea, Andrei Duțu. 2014. Environmental Law. Bucharest: C.H. Beck Publisher.
Google Scholar

Engelhardt, Tristram Hugo Jr. 2006. “Critical Reflections on Theology's Handmaiden: Why the Role of Philosophy in Orthodox Christianity Is So Different.” Philosophy and Theology XVIII (1): 53–75. DOI: https://doi.org/10.5840/philtheol20061813
Google Scholar

Engelhardt, Tristram Hugo Jr. 2000. The Foundations of Christian Bioethics. Salem: Scrivener.
Google Scholar

European Court of Human Rights. 1991. Fredin v. Sweden (No. 1), Application No. 12033/86, Judgment of 18 February 1991. Strasbourg: ECHR.
Google Scholar

European Court of Human Rights. 1996. Loizidou v. Turkey, Application No. 15318/89, Judgment of 18 December 1996. Strasbourg: ECHR.
Google Scholar

European Court of Human Rights. 2004. Öneryıldız v. Turkey, Application No. 48939/99, Judgment of 30 November 2004. Strasbourg: ECHR.
Google Scholar

European Court of Human Rights. 2007. Hamer v. Belgium, Application No. 21861/03, Judgment of 27 November 2007. Strasbourg: ECHR.
Google Scholar

European Court of Human Rights. 2010. Depalle v. France, Application No. 34044/02, Judgment of 29 March 2010. Strasbourg: ECHR.
Google Scholar

Garcia, Irene, Miriam Kennet, (Eds.). 2021. Climate Justice in the 21st Century. GEI Books Publishing, Reading.
Google Scholar

Gardiner, Stephen M. 2011. A Perfect Moral Storm: The Ethical Tragedy of Climate Change. Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195379440.001.0001
Google Scholar

Gutan, Manuel. 2018. “Romanian tendential constitutionalism and the limits of European constitutional culture.” In Global constitutionalism and its challenges to Westphalian constitutional law, edited by Martin Belov, 103-130. Hart Publishing.
Google Scholar

Mattocks, Nicol, Smitha Rao, Nomagugu Ncube. 2025. “Climate and Environmental Justice: Introduction to the Special Issue.” Ethics and Social Welfare 19(3): 213-216. https://doi.org/10.1080/17496535.2025.2550094. DOI: https://doi.org/10.1080/17496535.2025.2550094
Google Scholar

Mearns, Robin, Andrew Norton. 2010. “Equity and vulnerability in a warming world: Introduction and overview.” In Social Dimensions on Climate Change: Equity and Vulnerability in a Warming World, edited by R. Mearns, A. Norton, 2-13. Washington: World Bank. DOI: https://doi.org/10.1596/978-0-8213-7887-8
Google Scholar

Nikolić, Dusan. 2014. Introduction to System of Civil Law. (12th ed.). Novi Sad: University of Novi Sad.
Google Scholar

Oneț, Cristina. 2017. Environmental Law. Bucharest: C.H. Beck Publisher.
Google Scholar

de Sadeleer, Nicolas. 2016. “The precautionary principle and climate change.” In Elgar Encyclopedia of Environmental Law, edited by M. Faure, 20–31. Edward Elgar. https://doi.org/10.4337/9781783477616.I.2. DOI: https://doi.org/10.4337/9781783477616.I.2
Google Scholar

Sadowsky, Ryszard F. 2017. “Call for Integral Protection of Biocultural Diversity.” Problems of sustainable development 12 (2): 37-45. https://doi.org/10.12775/EoB.2017.032.
Google Scholar

Selejan-Guțan, Bianca. 2015. Constitutional Law and Political Institutions. Vol. I, 3rd edition, Bucharest: Hamangiu Publishing House.
Google Scholar

Sen, Amartya. 2009. The Idea of Justice. London: Penguin Books.
Google Scholar

Sunstein, Cass R. 2025. Climate Justice. New York, NY.: Penguin Random House.
Google Scholar

Tavala, Emanuel. 2015. “Human Rights and/in the Orthodox Church.” Romanian Journal of Comparative Law 1: 104-119.
Google Scholar

Tavares de Arruda Filho, Marcos, Pedro Henrique Campello Torres, Roberto Jacobi Pedro. 2024. “A systematic review of the literature on climate justice: A comparison between the Global North and South.” Sustainability 16(22): 9888. https://doi.org/10.3390/su16229888. DOI: https://doi.org/10.3390/su16229888
Google Scholar

Theokritoff, Elizabeth. 2016. Living God’s Creation. Iași: Doxologia.
Google Scholar