WYCHOWANIE EKOLOGICZNE W DRUGIEJ RZECZPOSPOLITEJ

Edyta Wolter

Abstrakt


Celem artykułu jest analiza, interpretacja oraz krytyka celowo wybranych przykładów źródeł drukowanych w zakresie wychowania ekologicznego w Polsce międzywojennej (1918-1939). Stanowią antecedencje najnowszych kierunków rozwoju edukacji ekologicznej w Polsce, a także są wpisane w pozytywny status tradycji – dziedzictwa kultury polskiej. W omawianym okresie historycznym zwrócono uwagę na wartość zależności natury i kultury, a wychowanie ekologiczne do ochrony
środowiska życia pojmowane było jako działalność ujmowana w kategorii prądu kulturowego – wartości kulturotwórczej związków człowieka i środowiska przyrody. Wyjaśniano, że kultura jest częścią środowiska
życia, a jakość środowiska społeczno-przyrodniczego oraz myślenia i działania w kategoriach ekologicznych stanowi implikację całokształtu dziedzictwa kultury polskiej, tzn. w/w problemy nie powinny być wyjaśniane oddzielnie, lecz systemowo i wieloaspektowo.


Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Ćwiczenia przyrody martwej, [w:] Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Zespół: Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Tytuł jednostki: Sprawy ogólne dotyczące wszystkich wydziałów oraz fragmenty akt rożnych komisji, rad, Redakcji Oświaty i Wychowania, pracowni szkolnych. Daty krańcowe: 1921-1939, sygn. 158 (nr mikrofilmu B 9163).

Odpowiedź Gimnazjum im. Narcyzy Żmichowskiej w Warszawie, ul. Mokotowska 81 na kwestionariusz z biologii, odnośnie rozporządzenia (okólnika) Ministra W R i O P z 3 stycznia 1930 roku dot. Wypełnienia kwestionariusza zawierającego dane o pracowni biologicznej (rękopis), Program biologii w gimnazjum, [w:] Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Zespoł: Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Tytuł jednostki: Wydział Szkolnictwa Średniego. Wyposażenie pracowni biologicznych Okręgu Szkolnego Krakowskiego. Korespondencja, zestawienia, szkice techniczne. Daty krańcowe: 1930, sygn. 171 (nr mikrofilmu B 9166).

Okolnik Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dn. 17.04.1923 roku. L.5455/III w sprawie święta sadzenia drzew, w: Dz. Urz. Min. W R i O P nr 14, poz. 129. Okólnik Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dn. 30.01.1922 roku. L. 807/1 w sprawie sadzenia drzew w szkołach powszechnych, paragraf 4 Rozporządzenia Ministerstwa Robot Publicznych z dn. 30.12. 1922 roku w przedmiocie sadzenia drzew, w: Dz. U. R P, nr 8, poz. 51. Pismo okólne Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dn. 12.04.1935 roku, nr 1987/35 w sprawie obchodu święta lasu, [w:] Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Zespół: Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia

Publicznego. Tytuł jednostki: Wydział Szkolnictwa – okólniki, pisma okólne i rożne dotyczące administracji szkolnictwa. Daty krańcowe: 1921-1939, sygn. 161 (nr mikrofilmu B 9156).

Okólnik Nr 66 z dnia 8 lipca 1937 roku (II W – 4412/37) w sprawie ruchu krajoznawczego wśród młodzieży szkolnej, [w:] Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Zespół: Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Tytuł jednostki: Departament II Szkolnictwa

Ogólnego Wydziału Wychowania. Okólniki, pisma okólne, skład osobowy. Daty krańcowe; 1931-1939, sygn. 219 (nr mikrofilmu B 9214); to samo w: Pismo Ministerstwa W R i O P , Warszawa 24 listopada 1936 roku Nr II W – 8282/36. Zniżki opłat w Miejskim Domu Wycieczkowym w Krakowie do Kuratoriów Okręgów Szkolnych, Śląskiego Urzędu Wojew. Wydz. Ośw. Publ., Liceum Krzemienieckiego, Państwowego Urzędu W F i P W w sprawie taryfy ulgowej obowiązującej od dnia 1 listopada do 30 kwietnia.

Pismo Ministerstwa W R i O P z dnia 14 lipca 1931 roku (Nr II – 15464/31) w sprawie programu pracy na rok szkolny 1931/1932 w zakresie organizowania kursów i konferencji, związanych ze szkolnictwem średnim ogólnokształcącem oraz zakładami kształcenia nauczycieli,

[w:] Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Zespół: Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Tytuł jednostki: Wydział Programowy. Okolniki, zarządzenia wewnętrzne, pisma okólne i sprawy

wewnętrzne wydziału. Daty krańcowe: 1931-1939, sygn. 192 (nr mikrofilmu B 9187).

Protokół posiedzenia Komisji Referentów z dnia 24 października 1919 roku, [w:] Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Zespół: Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Tytuł jednostki: Wydział Programowy, podręczniki i programy nauczania, projekty, uwagi, protokoły posiedzeń Komisji Referentów. Daty krańcowe: 1918-1939, sygn. 193 (nr mikrofilmu B 9188).

Spis książek dla uczniów, Program biologii w gimnazjum, [w:] Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Zespół: Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Tytuł jednostki: Wyposażenie pracowni biologicznych w gimnazjach polskich – korespondencja, szkice techniczne, wykresy. Daty krańcowe: 1930, sygn. 173 (nr mikrofilmu B 9168).

Sprawozdanie Dyrektora Gimnazjum Jozefa Piłsudskiego Macierzy Szkolnej w Gdańsku za rok szkolny 1935/1936, Gdańsk 1936 Odbito czcionkami „Drukarni Gdańskiej”, [w:] Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Zespół: Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Tytuł jednostki: Wydział Szkolnictwa Średniego Gimnazjum Macierzy Szkolnej im. Jozefa Piłsudskiego w Gdańsku – sprawozdanie, lista płac. Daty krańcowe: 1936, 1939, sygn. 175 (nr B 9170).

Świadectwo szkoły powszechnej z niemieckim językiem nauczania, [w:] Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Zespół: Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Tytuł jednostki: Departament II Szkolnictwa Ogólnokształcącego. Wydział Szkolnictwa – szkoły z niemieckim językiem nauczania – ogólne i szczegółowe wg kuratoriów. Daty krańcowe: 1934-1939, sygn. 162 (nr mikrofilmu B 9157).

Literatura przedmiotu

Czudek A., Ochrona przyrody w województwie śląskim 51 rycin, Państwowa Rada Ochrony Przyrody, nr 49, Kraków 1938.

Czudek A., Osobliwości i zabytki przyrody województwa śląskiego z 4 mapkami,1 rysunkiem i 21 fotografiami, Państwowa Rada Ochrony Przyrody, nr 19, Kraków 1929.

Domin K., Ochrona przyrody ze stanowiska biologa. Przemówienie i odczyt, wygłoszone w Auli Uniwersytetu Jagiellońskiego dnia 9 stycznia 1934 roku, Państwowa Rada Ochrony Przyrody, nr 39, Kraków 1934.

Drynda D., Geneza „Nowego Wychowania” w Polsce, [w:] Galicja i jej dziedzictwo, t. 14: Pedagogika Nowego Wychowania w Polsce u schyłku XIX i w pierwszej połowie XX wieku, red. A. Meissner, C. Majorek, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Rzeszów 2000.

Dziubałtowski S., Rezerwat Jodłowy w Mieni pod Mińskiem Mazowieckim, Państwowa Rada Ochrony Przyrody, nr 26, Kraków 1930.

Gajl K., Bielany dawniej i dziś i w niedalekiej przyszłości, Państwowa Rada Ochrony Przyrody, nr 33, Warszawa1932.

Gayowna D., Dzienniczki przyrodnicze Przyczynek do metodyki przyrodoznawstwa z rysunkami, Wydawnictwo M. Arcta, Warszawa 1918.

Gayowna D., Geografja Krajoznawstwo Wydanie nowe, Wydawnictwo M. Arcta, Warszawa 1922.

Gayowna D., Geografja Krajoznawstwo. Wydanie dziesiąte ze 118 rycinami i planem Warszawy, Wydawnictwo M. Arcta, Warszawa 1922.

Gayowna D., Krajoznawstwo dla IV – go oddziału szkoły powszechnej i I-ej klasy gimnazjum, Wydawnictwo „Naszej Księgarni” Spółki Akcyjnej Związku Nauczycielstwa Polskiego, Warszawa 1931.

Gayówna D., Nauczanie przyrody żywej, cz. 1: Wskazówki do realizowania programów w klasie V-ej szkoły powszechnej, Nakładem „Naszej Księgarni” Spółka Akcyjna Związku Nauczycielstwa Polskiego, Warszawa 1933.

Gayówna D., Podręcznik do nauki o przyrodzie żywej dla klasy V szkoły powszechnej, Nakładem „Naszej Księgarni” Spółki Akcyjnej Związku Nauczycielstwa Polskiego, Warszawa 1933.

Gayówna D., Podręcznik do nauki o przyrodzie żywej dla klasy V szkoły powszechnej, Państwowe Wydawnictwo Książek Szkolnych we Lwowie, Lwow 1938.

Gayówna D., Podręcznik do nauki o przyrodzie żywej dla klasy VI szkoły powszechnej, Państwowe Wydawnictwo Książek Szkolnych we Lwowie, Lwow 1938.

Gayówna D., Sosna, Nakład Księgarni Św. Wojciecha, Poznań–Warszawa–Wilno–Lublin 1927.

Gayówna D., Łysakiewiczowna J., Przyroda i geografia dla czwartej klasy szkoły powszechnej, Państwowe Wydawnictwo Książek Szkolnych we Lwowie, Lwow 1939.

Key E., Stulecie dziecka, [w:] Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej, t. 3, ks. 1: Myśl pedagogiczna w XX wieku, red. (wybór i opr.) S. Wołoszyn, Dom Wydawniczy Strzelec, Kielce 1998.

Majorek C., Próba rekapitulacji dorobku konferencji, [w:] Galicja i jej dziedzictwo, t. 14: Pedagogika Nowego Wychowania w Polsce u schyłku XIX i w pierwszej połowie XX wieku, red. A. Meissner, C. Majorek, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Rzeszów 2000.

Pawlikowski J. G., Kultura a natura, Staraniem Sekcji Ochrony Tatr Towarzystwa Tatrzańskiego, Warszawa-Lwów 1913.

Pawlikowski J. G., O lice ziemi. Wybór pism, Wydanie Staraniem Państwowej Rady Ochrony Przyrody, Warszawa 1938.

Pawlikowski J. G., O prawie ochrony przyrody, „Ochrona Przyrody” (1926) 6.

Pawlikowski J. G., O styl zakopiański w budownictwie Zakopanego i Podhala, Nakładem Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, Kraków 1931.

Pawlikowski J. G., Ogólny rzut oka na istotę ochrony przyrody, jej znaczenie, zadania i sposoby realizacji, Warszawa 1932.

Pawlikowski J. G., Podziemne Kościeliska, Nakładem Towarzystwa Tatrzańskiego, Kraków 1887.

Pawlikowski J. G., Prawo ochrony przyrody, Nakładem Państwowej Rady Ochrony Przyrody, Kraków 1927.

Pawlikowski J. G., Przyszłe zadania Towarzystwa Tatrzańskiego, [w:] Czterdzieści lat istnienia Towarzystwa Tatrzańskiego w Krakowie 1873-1913, Nakładem Towarzystwa Tatrzańskiego, Kraków 1913.

Pawlikowski J. G., Rozbudowa prawnych podstaw ochrony przyrody w Polsce, Nakładem Państwowej Rady Ochrony Przyrody, Kraków 1935.

Pawlikowski J. G., Społeczna organizacja ochrony przyrody, „Ochrona Przyrody” (1922) 3.

Pawlikowski J. G., Styl jako zjawisko społeczne. Wykład wygłoszony z powodu wystawy podhalańskiej w Związku Naukowo-Literackim we Lwowie, Drukarnis Słowa Polskiego, Lwow 1912.

Pawlikowski J. G., Tatry parkiem narodowym, „Wierchy” 1 (1923).

Sokołowski M., O wprowadzeniu ochrony przyrody do nauczania szkolnego, Nakładem Państwowej Komisji Ochrony Przyrody, Kraków 1925.

Sokołowski M., Ochrona przyrody w szkole. Wartość idei ochrony przyrody w wychowaniu i kształceniu młodzieży, Nakładem Państwowej Rady Ochrony Przyrody, Kraków 1927.

Symonides E., Ochrona przyrody, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008.

Sztobryn S., Nowe Wychowanie, [w:] Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, t. 3, red. T. Pilch, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2004.

Ustawa z dnia 10 marca 1934 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 31, poz. 274).

Włodarczyk E., Kultura, [w:] Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, t. 2, red. T. Pilch, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2003.

Wodziczko A., Zasługi naukowe Jana Gwalberta Pawlikowskiego na polu ochrony przyrody, Nakładem Państwowej Rady Ochrony Przyrody, Lwów 1939.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.


ISSN (Print): 2083-6325 

ISSN (Online): 2449-7142