WYCHOWANIE CZŁOWIEKA W OBLICZU ZAGROŻEŃ CYWILIZACJI TECHNICZNEJ

Edyta Wolter

Abstrakt


Na początku XXI wieku w związku z bardzo szybkim rozwojem wiedzy naukowej dokonuje się postęp wysokiej jakości techniki, mobilności informacji i usług. Ten „syndrom galopującej technologii” stał się nośnikiem reifikacji, wypacza postawy współczesnego człowieka. Rozwój techniki doprowadził do zniszczenia biosfery, zanieczyszczenia hydrosfery, atmosfery – czego efektem są liczne choroby cywilizacyjne, spowodowane toksycznym oddziaływaniem szkodliwych dla zdrowia pierwiastków (ołowiu, kadmu, rtęci itd.). Ten trudny problem jest przedmiotem dociekań interdyscyplinarnych – w niniejszym artykule wyjaśniono jak wychowywać społeczeństwo żyjące w obliczu dysharmonii zagrożeń dla ludzkiej godności i zdrowia.

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Aleksandrowicz J., Biosfera a zdrowie społeczności, Wydanie drugie, Polska Akademia Nauk, Kraków 1978.

Aleksandrowicz J., Biosfera i nauka o zdrowiu człowieka, Polska Akademia Nauk Oddział w Krakowie, Kraków 1971.

Barabasz W., Szmigiel A., Szczerba J., Wierzba energetyczna jako alternatywa konwencjonalnych paliw kopalnych, [w:] I Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Ekologia – Żywność – Zdrowie”, Acta Scientiarium Premysliensia, Wyższa Szkoła Gospodarcza, Przemyśl 2005.

Baran D., Marks N., Przyjazna środowisku technologia nawożenia ziemniaków, [w:] II Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Ekologia – Żywność – Zdrowie”, Acta Scientiarium Premysliensia, Wyższa Szkoła Gospodarcza, Przemyśl 2006.

Baudrillard J., Społeczeństwo konsumpcyjne jego mity i struktury (tłum. S. Krolak), Wydawnictwo Sic! s.c., Warszawa 2006.

Baudrillard J., Wymiana symboliczna i śmierć (tłum. S. Krolak), Wydawnictwo Sic! s.c., Warszawa 2007.

Baudrillard J., W cieniu milczącej większości albo kres sfery społecznej (tłum. S. Krolak), Wydawnictwo Sic! s.c., Warszawa 2006.

Bauman Z., Globalizacja. I co z tego dla ludzi wynika (tłum. E. Klekot), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2000.

Bauman Z., Konsumowanie życia (tłum. M. Wyrwas-Wiśniewska), Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2009.

Bauman Z., Utopia bez toposu (tłum. A. Szylżycka), [w:] Jacyno M., Jawłowska A., Kempny M. (red. nauk.), Kultura w czasach globalizacji, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2004.

Beaumont E., Paroissien E., Ekologia obrazkowa encyklopedia dla dzieci (tłum. M. Bujko), Firma Księgarska Jacek i Krzysztof Olesiejuk, Warszawa 2006.

Bednarski J. A., Ekologiczna produkcja zdrowej żywności szansą dla gospodarstw rolnych regionu podkarpacia, [w:] I Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Ekologia – Żywność – Zdrowie”, Acta Scientiarium Premysliensia, Wyższa Szkoła Gospodarcza, Przemyśl 2005.

Burger T., Raport pt. „Świadomość ekologiczna: między lękiem, a działaniem”, Instytut na Rzecz Ekorozwoju, Warszawa 1992.

Burger T., Świadomość ekologiczna społeczeństwa polskiego, Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa, Warszawa 2005.

Cekiera C. M., Rodzina wobec zagrożeń środowiska ekologicznego, [w:] Dołęga J. M., Czartoszewski J. W. (red.), Rodzina ludzka w nauce i kulturze, Acta Universitatis Masuriensis (Episteme 8 (2000)), Wydawnictwo Wszechnicy Mazurskiej, Olecko 2000.

Cichy D., Kształtowanie postaw prośrodowiskowych w rodzinie, [w:] Dołęga J. M., Czartoszewski J. W. (red.), Edukacja ekologiczna w rodzinie, Acta Universitatis Masuriensis (Episteme 9 (2000)), Wydawnictwo Wszechnicy Mazurskiej, Olecko 2000.

Chmieleńska K., Problemy z foliowymi opakowaniami i torbami na zakupy, [w:] Skinder N. W. (red.), Materiały X Sympozjum „Postawy proekologiczne u progu XXI wieku”, Stowarzyszenie na Rzecz Ekologii Humanistycznej „EKOS”, Sułów 2008.

Chrobak S., Podstawy pedagogiki nadziei, Wydawnictwo Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2009.

Dołęga J. M., Ekologia rodziny ludzkiej – wprowadzenie, [w:] Dołęga J. M., Czartoszewski J. W. (red.), Ekologia rodziny ludzkiej, Acta Universitatis Masuriensis (Episteme 7 (2000)), Wydawnictwo Wszechnicy Mazurskiej, Olecko 2000.

Dżygora W. (red.), Ekologia propozycje metodyczne dla nauczycieli biologii, chemii, fizyki, geografii, techniki szkół podstawowych i średnich, Wojewódzki Ośrodek Metodyczny w Jeleniej Gorze, Jelenia Góra 1994.

Erikson E. H., Tożsamość a cykl życia (tłum. M. Żywicki), Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2004.

Fidelus A., Grupy samopomocowe jako forma pracy socjalnej z osobami w sytuacjach problemowych, [w:] B. Kałdon, I. Kurlak (red.), Wokół problematyki pomocy dziecku i rodzinie w sytuacji kryzysowej. Podejście interdyscyplinarne, Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu, Sandomierz – Warszawa 2011.

Filipowicz Z., Rola medycyny w tworzeniu intelektualnego i etycznego środowiska człowieka, [w:] Dołęga J. M., Czartoszewski J. W. (red.), Rodzina w nauce i kulturze, Acta Universitatis Masuriensis (Episteme 8 (2000)), Wydawnictwo Wszechnicy Mazurskiej, Olecko 2000.

Frątczak J., Edukacja ekologiczna dzieci, [w:] „Wychowanie na co Dzień” (Toruńska Fundacja Edukacyjna przy UMK „Copernicus”) 1994, nr 1 – 2.

Fromm E., Mieć czy być? (tłum. J. Karłowski), Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2010.

Fromm E., O sztuce istnienia (tłum. R. Saciuk), Wydanie drugie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa – Wrocław 2000.

Fromm E., Rewolucja nadziei. Ku uczłowieczonej technologii (tłum. H. Adamska, wstęp M. Chałubiński), Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2000.

Gallavotti B., Ekologia (tlum. D. Spolniak), Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2001, t. 14.

Gierek E., Geografia w gimnazjum, [w:] Gierek A., Gierek E.(red.), Ekologia na każdym przedmiocie scenariusze zajęć dla szkoły podstawowej i gimnazjum, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych, Kraków 2009.

Hłuszczyk H., Stankiewicz A., Ekologia słownik szkolny. Wydanie drugie poprawione i uzupełnione, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1997 (książka zalecana przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego – wpisana do zestawu książek pomocniczych do nauki biologii na poziomie szkoły średniej, numer w zestawie: 161/96).

Jan Paweł II, Encyklika Dives in misericordia (O Bożym miłosierdziu), Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Veritas”, Londyn 1983.

Jan Paweł II, Encyklika Fides et ratio Ojca Świętego Jana Pawła II do biskupów Kościoła katolickiego o relacjach między wiarą a rozumem – kopia według wydania watykańskiego, Wydawnictwo Św. Stanisława BM Archidiecezji Krakowskiej, Kraków 1998.

Jan Paweł II, Encyklika Redemptor Hominis Ojca Świętego Jana Pawła II w której u początku swej papieskiej posługi zwraca się do czcigodnych braci w biskupstwie do kapłanów do rodzin zakonnych do drogich synów i córek Kościoła oraz do wszystkich ludzi dobrej woli (komentarz J. Krucina), Reprint Liberia Editrice Vaticana, TUM Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej, Wrocław 1994.

Jaromi S., Święty Franciszek jako patron ekologów, [w:] Niziński S. (red.), Ekologia a duchowość chrześcijańska, Flos Carmeli Wydawnictwo Warszawskiej Prowincji Karmelitów Bosych, Poznań 2009.

Jurczyk B., Ekologia – Człowiek – Kościół. Antropologiczny wymiar kryzysu ekologicznego w ocenie Kościoła, Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2002.

Kalinowska A., Skolimowski H., Symonides E., Waloszczyk K., Od edukacji do świadomości ekologicznej. Część 5, Warszawa 1995.

Kałdon B., Niektóre zaburzenia w rozwoju emocjonalnym dzieci i młodzieży z rodzin alkoholowych, [w:] Kałdon B., Kurlak I. (red.), Uwarunkowania, profilaktyka i resocjalizacja aspołecznych zachowań dzieci i młodzieży, Wydawnictwo Salezjańskie (Seria: Educatio), Warszawa 2010.

Kędzierska I., Kędzierski W., Ekologia a choroby cywilizacyjne, Polskie Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom Chorym na Astmę i Alergię przy Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc, Zespół Pediatryczny w Rabce, Rabka 1995.

Kilbourne E. D., Smillie W. G. (red.), Ekologia człowieka i zdrowie publiczne (tłum. J. Leowski, słowo wstępne Z. J. Brzeziński), Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1973.

Klimska A., Klimski M., Edukacja ekologiczna w polskiej szkole, Acta Universitatis Masuriensis (Episteme 90 (2000), Wydawnictwo Wszechnicy Mazurskiej, Wydział Filozofii Chrześcijańskiej Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Olecko – Warszawa 2009.

Knaflewska J., Ekologia i ochrona środowiska (Seria: Klucz do Ojczyzny), Wydawnictwo Publicat S. A., Poznań 2007.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polski z 1997 roku (rozdz. I, art. 5).

Kożuchowski L., Ochrona bioróżnorodności w Polsce – wyzwaniem dla edukacji. Część II, [w:] „Wychowanie na co Dzień” (Wydawnictwo Edukacyjne Akapit) 2008, nr 10 – 11 (181 – 182).

Kożuchowski L., Problem edukacji ekologicznej, [w:] „Acta Universitatis Nicolai Copernici Pedagogika XVII – Nauki Humanistyczno – Społeczne” 1993, z. 252.

Kramer M., Będkowska H., Ekologia i ochrona środowiska. Młody Obserwator Przyrody, Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2010.

Kurlak I., Wybrane zagadnienia problematyki szczęścia w małżeństwie w kontekście relacji interpersonalnych partnerów związku, [w:] Kałdon B., Kurlak I. (red.), Uwarunkowania, profilaktyka i resocjalizacja aspołecznych zachowań dzieci i młodzieży, Wydawnictwo Salezjańskie (Seria: Educatio), Warszawa 2010.

Lange B., O immanentnej interpretacji teorii kwantów, [w:] Dyduch-Falniowska A., Grzegorczyk M., Mirek Z. (red.), Między niebem a ziemią. Ku etyce ekologicznej, Kraków 2000.

Latawiec A., Rodzina ekologiczna – co to jest?, [w:] Dołęga J. M., Czartoszewski J. W. (red.), Ekologia rodziny ludzkiej, Acta Universitatis Masuriensis (Episteme 7 (2000)), Wydawnictwo Wszechnicy Mazurskiej, Olecko 2000.

Łuszczek A., „Czyńcie sobie Ziemię poddaną” – czy dobrze to zrozumieliśmy?, [w:] Gierek A., Gierek E. (red.), Ekologia na każdym przedmiocie scenariusze zajęć dla szkoły podstawowej i gimnazjum, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych, Kraków 2009.

Marcol A., Przedmowa, [w:] Jurczyk B., Ekologia – Człowiek – Kościół. Antropologiczny wymiar kryzysu ekologicznego w ocenie Kościoła, Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2002.

Mazur A., Idea „dobrego świata” a ekologia. Aspekty moralno – etyczne edukacji na rzecz ochrony środowiska przyrodniczego, [w:] „Życie katolickie” 1990, nr 2.

Michnowski L., Cywilizacja Życia i Miłości drogą do trwałego rozwoju światowej społeczności, [w:] Jan Paweł II Wielki 18 V 1920 – 16 X 1978 – 2 IV 2005, Acta Universitatis Masuriensis (Episteme 50 (2005)), Wydawnictwo Wszechnicy Mazurskiej, Olecko 2005.

Mounier E., Chrześcijaństwo i pojęcie postępu (wybór i opr. J. Zabłocki, tłum. E. Krasnowolska, A. Bukowski, K. Dembińska), Biblioteka Więzi, Warszawa 1968.

Mounier E., Co to jest personalizm? oraz wybór innych prac (wybór i red. tomu pierwszego A. Krasiński, wstęp J. Turowicz), Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, Kraków – Warszawa 1960.

Niewęgłowski J., Małżeństwo i rodzina według nauki Kościoła katolickiego, [w:] Gryżenia K. (red.), Małżeństwo i rodzina w życiu i rozwoju człowieka, Wydawnictwo Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2009.

Nowak M., Podmiotowość – jej znaczenie i wartość w pedagogice chrześcijańskiej, [w:] „Paedagogia Christiana” (Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu) 2009, nr 2 (24).

Ojciec Święty Benedykt XVI, Encyklika Caritas in veritate O integralnym rozwoju ludzkim w miłości i prawdzie do biskupów prezbiterów i diakonów do osób konsekrowanych i wszystkich wiernych świeckich, Wydawnictwo M, Kraków 2009.

Opoka R., Przedszkole, klasa O, [w:] Katechezy ekologiczne. Przedszkole, klasa O. Klasy I – IV, V – VIII. Szkoła średnia (wprowadzenie S. Zięba, R. Andrzejewski, S. Kozłowski), Zakład Ekologii Człowieka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1993.

Opoka-Wojtowicz R., Rozwadowska W., Wróblewski Z., Poradnik ekologiczny (przedmowa A. Grzywacz, S. Zięba, R. Andrzejewski), Zakład Ekologii Człowieka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1993.

Papuziński A., Edukacja ekologiczna z perspektywy socjalnej kondycji polskiej rodziny (Uwagi na marginesie Narodowej Strategii Edukacji Ekologicznej Przez Edukację Ekologiczną do Zrównoważonego Rozwoju), [w:] Dołęga J. M., Czartoszewski J. W. (red.), Edukacja ekologiczna w rodzinie, Acta Universitatis Masuriensis (Episteme 9 (2000)), Wydawnictwo Wszechnicy Mazurskiej, Olecko 2000.

Pawłowski K., Święta Teresa z Lisieux: księga przyrody mataforą tajemnicy Bożego uniżenia, [w:] Niziński S. (red.), Ekologia a duchowość chrześcijańska, Flos Carmeli Wydawnictwo Warszawskiej Prowincji Karmelitów Bosych, Poznań 2009.

Piotrowski B., Energia odnawialna, [w:] II Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Ekologia – Żywność – Zdrowie”, Acta Scientiarium Premysliensia, Wyższa Szkoła Gospodarcza, Przemyśl 2006.

Plenkowić J., Ekologia humanistyczna wobec globalizacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2004.

Pollock S., Ekologia. Poznaj skomplikowane powiązania pomiędzy zwierzętami, roślinami, energią i materią w rożnych środowiskach na całym globie (tłum. R. Gołędowski), Wydawnictwo Arkady Sp. z o.o. (we współpracy z Dorling Kindersley Ltd., London), Warszawa 2001.

Romanik A., Dlaczego ekorozwój jest szansą dla Ziemi?, [w:] Gierek A., Gierek E. (red.), Ekologia na każdym przedmiocie scenariusze zajęć dla szkoły podstawowej i gimnazjum, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych, Kraków 2009.

Romanik A., Jak zachować „rozsądek ekologiczny”? – wspólnie z Umbertem Eco zastanawiamy się nad działaniami na rzecz (nie?)ratowania naszej planety, w: tamże.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie określenia standardów nauczania dla poszczególnych kierunków studiów poziomów kształcenia, [w:] Dz. U. z dnia 25 lipca 2002.

Rozwadowska W., Klasy V – VIII, [w:] Katechezy ekologiczne. Przedszkole, klasa O. Klasy I – IV, V – VIII. Szkoła średnia (wprowadzenie S. Zięba, R. Andrzejewski, S. Kozłowski), Zakład Ekologii Człowieka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1993.

Sakowicz-Boboryko A., Ekologiczny kontekst efektywności edukacji integracyjnej, [w:] Karpińska A. (red.), Edukacja w procesie przemian, Trans Humana Wydawnictwo Uniwersyteckie, Białystok 2010.

Skalny E., Las kominów, [w:] Gierek A., Gierek E. (red.), Ekologia na każdym przedmiocie scenariusze zajęć dla szkoły podstawowej i gimnazjum, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych, Kraków 2009.

Solak A. R., Odpowiedzialność nauczycielska w kontekście wychowania młodzieży do odpowiedzialności, [w:] Franczak K., Szpringer M. (red.), Oblicza dojrzałości emocjonalnej dzieci i młodzieży, Wydawnictwo Salezjańskie, Wydział Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2009.

Sowa W., Dlaczego zwierzęta opuściły las? Ekologia dla dzieci, Wydawnictwo WAM, Kraków 2003.

Sowa W., Smok czy smog? Ekologia dla dzieci, Wydawnictwo WAM, Kraków 2003.

Symonides E., Ochrona przyrody, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008.

Szafrański A., Chrześcijańskie podstawy ekologii, Zakład Ekologii Człowieka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (KUL Sekcja Filozofii Przyrody i Ochrony Środowiska, Ekologia Humanistyczna pod red. Stanisława Zięby Tom 3), Lublin 1993.

Śpiewające brzdące piosenki – zabawy ruchowe. Tematy: Moja Ojczyzna Ekologia Tańce ludowe (publikacja przeznaczona dla wychowawców przedszkolnych i rodziców dzieci w wieku przedszkolnym). Część 6, Wydawnictwo Grafikom, Poznań 2004.

Świerczek Z., Ekologia – Kościół i Św. Franciszek, Wyższe Seminarium Duchowne OO. Franciszkanów, Drukarnia Narodowa, Kraków 1990.

Święty Franciszek, Pochwała Stworzenia (tłum. L. Staff), [w:] Katechezy ekologiczne. Przedszkole, klasa O. Klasa I – IV, V – VIII. Szkoła średnia, Zakład Ekologii Człowieka katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1993.

Trzaskowska E., Klasy I – IV, [w:] Katechezy ekologiczne. Przedszkole, klasa O. Klasy I – IV, V – VIII. Szkoła średnia (wprowadzenie S. Zięba, R. Andrzejewski, S. Kozłowski), Zakład Ekologii Człowieka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1993.

Tyburski W., Główne kierunki i zasady etyki środowiskowej, [w:] Papuziński A. (red.), Wprowadzenie do filozoficznych problemów ekologii, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy, Bydgoszcz 1999.

Ustawa Prawo Ochrony Środowiska, [w:] Dz. U. 2001, Nr 62, poz. 627.

Walkowiak W., Edukacja dla zrównoważonego rozwoju, [w:] Skinder N. W. (red.), Materiały X Sympozjum „Postawy proekologiczne u progu XXI wieku”, Stowarzyszenie na Rzecz Ekologii Humanistycznej „EKOS”, Sułów 2008.

Wolna B., Projekty dla Ekolandii, [w:] Gierek A., Gierek E. (red.), Ekologia na każdym przedmiocie scenariusze zajęć dla szkoły podstawowej i gimnazjum, Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych, Kraków 2009.

Woźniakowski J., Moralność i ekologia, [w:] „Więź” 1972.

Wyrostkiewicz M., Ekologia ludzka. Osoba i jej środowisko z perspektywy teologiczno-moralnej, Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2007.

Zawada M., Święta Teresa od Jezusa: wyjaśnianie Boga i siebie przez przykłady z przyrody, [w:] Niziński S. (red.), Ekologia a duchowość chrześcijańska, Flos Carmeli Wydawnictwo Warszawskiej Prowincji Karmelitów Bosych, Poznań 2009.

Zięba S., Woda zasadą życia, Zakład Ekologii Człowieka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1995.

Życiński J., Ułaskawianie natury, Wydawnictwo Znak, Kraków 1922.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.


ISSN (Print): 2083-6325 

ISSN (Online): 2449-7142