O CEREMONIALE ROZPRAW SĄDOWYCH W DWUDZIESTOLECIU MIĘDZYWOJENNYM W POLSCE

Tomasz Szczygieł

doi:10.21697/zp.2025.25.4.04

Opublikowane: 2025-12-29

Tom 25 Nr 4

O CEREMONIALE ROZPRAW SĄDOWYCH W DWUDZIESTOLECIU MIĘDZYWOJENNYM W POLSCE

Tomasz Szczygieł

Zeszyty Prawnicze

Dział: Artykuły

https://doi.org/10.21697/zp.2025.25.4.04

Abstrakt

Okres międzywojenny był dla polskiego wymiaru sprawiedliwości szczególnym momentem w historii. Nie tylko bowiem był to czas kształtowania się podwalin aktualnego systemu prawnego, lecz także początek budowania autorytetu i zaufania do odrodzonego państwa w wymierzaniu sprawiedliwości. Po ponad wieku niebytu nie było to zadanie łatwe, tym bardziej że funkcjonowanie zaborczych organów w tej materii kojarzyło się negatywnie. W artykule omówiono ówcześnie obowiązujące przepisy dotyczące przebiegu postępowań sądowych w sprawach karnych, cywilnych, administracyjnych i wojskowych, a mające wpływ na ich oprawę zewnętrzną. W tym celu przedstawiona została ewolucja w podejściu do stroju uczestników postępowań sądowych. Omówione zostały także kwestie organizacyjne rozpraw sądowych, w tym zagadnienia wystroju sal sądowych oraz porządku przebiegu rozpraw. W pracy uwypuklona została także problematyka formy składania przysięgi (zapewnienia) jako elementu ówczesnych postępowań dowodowych, z uwzględnieniem aspektu religijnego oraz wykorzystywanych rekwizytów przy jej odbieraniu. Przeprowadzone w artykule analizy miały przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie, czy forma ówczesnych postępowań sądowych przybierała wręcz ceremonialny charakter oraz jaki ewentualnie przyświecał im cel.

Słowa kluczowe:

II Rzeczpospolita, prawo, rozprawa sądowa, strój sądowy, przysięga

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Szczygieł, T. (2025). O CEREMONIALE ROZPRAW SĄDOWYCH W DWUDZIESTOLECIU MIĘDZYWOJENNYM W POLSCE. Zeszyty Prawnicze, 25(4), 79–108. https://doi.org/10.21697/zp.2025.25.4.04

Cited by / Share

Bibliografia

Dziadzio A., Malec D., Historia prawa. Proces i wymiar sprawiedliwości w świetle źródeł, Kraków 2000.
Google Scholar

Glaser S., Zarys polskiego procesu karnego wraz z prawem o ustroju sądów powszechnych. Przedstawienie porównawcze na tle ustawodawstwa austriackiego, niemieckiego i rosyjskiego, Warszawa 1929.
Google Scholar

Jamontt J., Utrzymanie powagi sądu, «Głos Sądownictwa» 1/1929, s. 12-13.
Google Scholar

Kałużniacki J., Postępowanie karne obowiązujące na ziemiach zachodnich Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa-Poznań 1924.
Google Scholar

Kotliński J., Kotliński T.J., Sądownictwo powszechne w Galicji w latach 1855-1918, Jarosław 2016.
Google Scholar

Kotliński T.J., Słów kilka o historii stroju adwokackiego, «Palestra» 3-4/2007, s. 164-167.
Google Scholar

Kutrzeba S., Dawne polskie prawo sądowe w zarysie, Lwów-Warszawa-Kraków 1927.
Google Scholar

Langrod J.S., Zarys sądownictwa administracyjnego ze szczególnym uwzględnieniem sądownictwa administracyjnego w Polsce, Warszawa 1925.
Google Scholar

Litwin J., Strój urzędowy (szarfa i toga) w sądownictwie polskim 1917-1965, «Palestra» 3/1967, s. 77-105.
Google Scholar

Maisel W., Wojewódzkie sądy administracyjne w Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa-Poznań 1976.
Google Scholar

Malec D., Najwyższy Trybunał Administracyjny (1922-1939) w świetle własnego orzecznictwa, Warszawa-Kraków 1999.
Google Scholar

Matuszewski J., Najstarszy Zwód Prawa Polskiego, Warszawa 1959.
Google Scholar

Redzik A., Kotliński T.J., Historia adwokatury, Warszawa 2012.
Google Scholar

Stelmachowski B., Zarys procedury cywilnej obowiązującej na ziemiach byłego zaboru pruskiego i na Górnym Śląsku, Poznań-Warszawa-Łódź-Toruń 1923.
Google Scholar

Waśkowski E., Podręcznik procesu cywilnego, Wilno 1932.
Google Scholar

Windakiewicz J., Ustawa o postępowaniu sądowem w cywilnych sprawach, Warszawa 1925.
Google Scholar

Źródła archiwalne
Google Scholar

Protokół rozprawy z 20 listopada 1928 r. przed Sądem Okręgowym w Łodzi nr K A 147/28, k. 29 (APŁ, ASOŁ, sygn. 181/2160).
Google Scholar

Fragment protokół rozprawy z 23 czerwca 1937 r. Sądu Okręgowego w Łodzi nr C. 242/37, k. 157 (APŁ, ASOŁ, sygn. 181/270).
Google Scholar

Wyciąg protokołu wspólnego posiedzenia niejawnego Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 6 marca 1939 r., III 2 KA. 263/39, k. 77 (APŁ, ASOŁ, sygn. 181/1836).
Google Scholar

Protokół przesłuchania świadka z 28 marca 1939 r. w Sądzie Grodzkim w Zgierzu, Kps. 123/39 (APŁ, ASOŁ, sygn. 181/1836).
Google Scholar

Protokół przesłuchania świadka z 24 kwietnia 1939 r. przez Sędziego Śledczego V rejonu Sądu Okręgowego w Łodzi K 716/39, k. 41 (APŁ, ASOŁ, sygn. 181/2807).
Google Scholar

Fragment protokołu rozprawy głównej Sądu Okręgowego w Łodzi z 15 listopada 1938 r., IV k. 1646/38, k. 71 verte (APŁ, ASOŁ, sygn. 181/1798).
Google Scholar

Protokół rozprawy głównej z 15 grudnia 1922 r. Sądu Okręgowego w Łodzi nr I. 3. k. 193/22, k. 44 verte (APŁ, ASOŁ, sygn. 181/1647).
Google Scholar