MYŚLENIE TRANSCENDENTALNO-FENOMENOLOGICZNE DIETRICHA BENNERA (PRÓBA ZDEFINIOWANIA)

Dariusz Stępkowski

Abstrakt


W rozważaniach pedagogiczno-filozoficznych Dietricha Bennera widoczne są wielorakie ślady obecności myślenia transcendentalnego i fenomenologicznego. Nadaje im to specyficzny charakter. Głównym celem tego artykułu jest dookreślenie tego charakteru i wskazanie jego wpływu na koncepcję pedagogiki ogólnej.
Poniższy tekst składa się z trzech punktów. W pierwszym rozważam możliwość zastosowania fenomenologii filozoficznej do opisu i interpretacji zjawiska wychowania oraz postuluję rozwijanie w pedagogice szeroko rozumianego myślenia fenomenologicznego. Drugi punkt poświęcam przedstawieniu modelu systematyki pedagogicznej (Systematik der Padagogik). Mimo modyfikacji normuje on do dziś Bennera odczytanie zależności łączącej praxis wychowania z rożnymi jej ujęciami teoretycznymi. Na zakończenie w trzecim punkcie prezentuję zgłoszony przez opisywanego autora w ostatnim wydaniu jego Allgemeine Padagogik (Pedagogika ogólna) projekt „krytycznej nauki o wychowaniu” (kritische Erziehungswissenschaft), który otwiera drogę do rozwiązania sporu toczącego się między przeciwstawnymi paradygmatami współczesnej pedagogiki. Projekt ten opiera się na pojęciu krytyki, implikującym zarazem myślenie fenomenologiczne i transcendentalne.


Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Ablewicz K., Kilka metodologicznych problemów tworzenia i przekazu fenomenologicznej wiedzy o wychowaniu, [w:] Metodologiczne problemy tworzenia wiedzy w pedagogice. Oblicza akademickiej praktyki, red. J. Piekarski, D. Urbaniak-Zając, K. J. Szmidt, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2010.

Benner D., Allgemeine Padagogik. Eine systematisch-problemgeschichtliche Einfuhrung in die Grundstruktur padagogischen Denkens und Handelns, Juventa Verlag, Weinheim–Munchen 2010.

Benner D., Auf der Suche nach einer Didaktik der Urteilsformen und einer auf ausdifferenzierte Handlungsfelder bezogenen partizipatorischen Erziehung, „Padagogische Korrespondenz” 39 (2009).

Benner D., Erziehung – Religion, Padagogik – Theologie, Erzie hung swis senschaft – Religionswissenschaft. Systematische Analy sen zu padagogischen, theologischen und religionswissenschaftlichen Reflexionsformen und Forschungsdesiderata, [w:] Erziehungswissenschaft, Religion und Religionspadagogik, red. E. Gros, Lit Verlag, Munster, 2004.

Benner D., Hauptstromungen der Erziehungswissenschaft. Eine Systematik traditioneller und moderner Theorien, List Verlag, Munchen 1973.

Benner D., Rozumienie krytyki na podstawie rozróżnienia afirmatywnych i nieafirmatywnych koncepcji kształcenia, [w:] tenże, Edukacja jako kształcenie i kształtowanie, wyb. i tłum. z jęz. niem. D. Stępkowski, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa

Benner D., Wprowadzenie autora do wydania polskiego, [w:] tenże, Edukacja jako kształcenie i kształtowanie, wyb. i tłum. z jęz. niem. D. Stępkowski, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2008.

Benner D., Bruggen F., Geschichte der Padagogik. Vom Beginn der Neuzeit bis zur Gegenwart, Verlag Reclam, Stuttgart 2011.

Benner D., English A., Critique and Negativity. Towards the

Pluralization of Critique in Educational Practice, Theory and Research, „Journal of Philosophy of Education” 38 (2004).

Benner D., Schmied-Kowarzik W., Herbarts praktische Philosophie und Padagogik. Moglichkeiten und Grenzen einer Erziehungsphanomenologie, Henn Verlag, Ratingen 1967.

Chudy W., Rozwój filozofowania a „pułapka refleksji”, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1995.

Embree L., Analiza refleksyjna. Wprowadzenie do badań fenomenologicznych, tłum. z jęz. ang. A. Łagodzka, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2006.

Filek J., Fenomenologia wychowania, [w:] tenże, Filozofia jako etyka, Wydawnictwo Znak, Kraków 2001.

Gara J., Od filozoficznych podstaw wychowania do ejdetycznej filozofii wychowania, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa 2009.

Hejnicka-Bezwińska T., Pedagogika ogólna, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2008.

Herbart J. F., Główne punkty metafizyki, tłum. z jęz. niem. D. Stępkowski, „Studia Philosophica Wratislaviensia” 5 (2010) 1.

Herbart J. F., Pedagogika ogólna wywiedziona za celu wychowania, tłum z niem. T. Stera, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2007.

Kant I., Krytyka czystego rozumu, tłum. z jęz. niem. R. Ingarden, t. 1, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1957.

Nowak M., Podstawy pedagogiki otwartej. Ujęcie dynamiczne w inspiracji chrześcijańskiej, Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 2000.

Prange K., Die Ethik der Padagogik. Zur Normativitat erzieherischen Handelns, Schoningh Verlag, Paderborn–Munchen–Wien–Zurich 2010.

Schmied-Kowarzik W., Benner D., Die Padagogik der fruhen Fichteaner und Honigswalds. Moglichkeiten und Grenzen einer Erziehungsphilosophie, Henn Verlag, Wuppertal–Rattingen–Dusseldorf 1969.

Stępkowski D., Poza alternatywą: adaptacja – emancypacja. W kierunku nieafirmacyjnej pedagogiki ogólnej, [w:] Pedagogiki ogólna.

Dyskursy o statusie naukowym i dydaktycznym, red. T. Hejnicka-Bezwińska, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2011.

Stępkowski D., Praxis’ w koncepcji pedagogiki Dietricha Bennera, „Kwartalnik Pedagogiczny” 53 (2008) 3.

Śliwerski B., Myśleć jak pedagog, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2010.

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.


ISSN (Print): 2083-6325 

ISSN (Online): 2449-7142