ZAWŁASZCZENIE NIERUCHOMOŚCI NA PRZYKŁADZIE DZIAŁAŃ WOJENNYCH Z POCZĄTKU XVII WIEKU W RZECZYPOSPOLITEJ OBOJGA NARODÓW. Z BADAŃ NAD PRAWEM ZDOBYCZY WOJENNEJ W EPOCE NOWOŻYTNEJ

Karol Łopatecki

DOI: http://dx.doi.org/10.21697/zp.2016.16.4.04

Abstrakt


Property Requisition: A Case Study of early 17th-Century Military Operations for Research on the Early Modern Law on War Trophies

Summary
This article is on the requisitioning of property by soldiers stationing on enemy territory. The author presents the law on war trophies in force in Poland-Lithuania in 1609–1619, when the country was at war against the Grand Duchy of Muscovy. In particular he examines a protestation lodged by Stanisław Galiński, a Mazovian nobleman. This document provides evidence that pursuant to the Polish-Lithuanian law of war abandoned property could be lawfully requisitioned providing the party taking possession of the vacant real estate became its effective holder by taking over its management. This theory is confirmed by a 1613 parliamentary resolution which allowed for the confiscation of requisitioned property from soldiers who could not prove their title to tenure on these grounds. The legal situation of requisitioned properties was similar to that of property held by the Muscovite boyars of the Smolensk region, who were granted a conditional endorsement of tenure, with the recognition of a title in fee simple subject to enfeoffment by the king.


Słowa kluczowe


prawo wojenne; zdobycz wojenna; zawłaszczenie; niewolnicy; dobra ziemskie; prawo lenne.

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Adamczyk W., Ceny w Lublinie od XVI do końca XVIII wieku, Lwów 1935

Bardach J., Historia państwa i prawa Polski, t. I: Do połowy XV wieku, Warszawa 1964

Bauer M., Obraz państwa moskiewskiego i jego mieszkańców w pamiętniku Samuela Maskiewicza, «Napis» 12/2006

Bobryk W., Miary nasypowe (zbożowe) na obszarze kryłosu lwowskiego w świetle wizytacji generalnej z lat 1716-1765, [w:] Człowiek wobec miar i czasu w przeszłości, red. P. Guzowski, M. Liedke, Kraków 2007

Boniecki A., Herbarz polski, cz. 1, t. V, Warszawa 1902

Bukowska K., Tomasz Drezner. Polski romanista XVII wieku i jego znaczenie dla nauki prawa w Polsce, Warszawa 1960

Burzyński P., Prawo polskie prywatne, t. II, Kraków 1871 Chłapowski K., Alienacje dóbr królewskich w latach 1578-1668, «Przegląd Historyczny» 69/1978

Dąbkowski P., Prawo prywatne polskie, t. II, Lwów 1911

Dumin S., A. Rachuba, Wstęp, [do:] Metryka litewska. Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Województwo smoleńskie 1650, red. A. Rachuba, oprac. S. Dumin, A. Rachuba, Warszawa 2009

Ehrlich L., Polski wykład prawa wojny XV wieku: kazanie Stanisława ze Skarbimierza De bellis iustis, Warszawa 1955

Gawron P., O znaczeniu badań nad pospolitym ruszeniem w czasach I Rzeczypospolitej, «Zeszyty Prawnicze» 14.4/2014

Gawron P., Spory w dowództwie armii polsko-litewskiej w Inflantach w latach 1600-1602, [w:] Вялікае Княства Літоўскае і суседзі. Права Вайна. Дыпламатыя. Зборнік навуковых прац, рэд. С.Ф. Сокал, А.М. Янушкевіч, Мінск 2012

Górski K., Historia jazdy polskiej, Kraków 1894

Helcel A.Z., Dawne prawo prywatne polskie, Kraków 1874

Herbst S., Wojna inflancka: 1600-1602, Warszawa 1938

Hirschberg A., Maryna Mniszchówna, Lwów 1906

Hoszowski S., Ceny we Lwowie w XVI i XVII wieku, Lwów 1928

http://www.farmer.pl/produkcja-roslinna/zboza/norma-i-gestosc-wysiewu-pszenzyta-ozimego,46244.html

Instrukcja wydawnicza dla źródeł historycznych od XVI do połowy XIX wieku, red. K. Lepszy, Wrocław 1953

Iwanejko M., Prawo zdobyczy wojennej w doktrynie XVI-XVIII wieku, Kraków 1961

Jabłonowski A., Pisma, t. III: Ukraina, Warszawa 1911

Jeziorski P.A., Właściciele majątków ziemskich na terenie Inflant Polskich u schyłku XVI wieku, [w:] Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej, t. III: Inflanty Polskie, red. W. Walczak, K. Łopatecki, Białystok 2012

Koranyi K., Żołnierz najemny, a żołnierz zaciężny, «Czasopismo Prawno-Historyczne», 1/1948

Kościelniak K., Źródła dochodów oficerów jazdy polskiej w pierwszej połowie XVII wieku, [w:] Organizacja armii w nowożytnej Europie: struktura – urzędy – prawo – finanse, red. K. Łopatecki, Zabrze 2011

Kotarski H., Wojsko polsko-litewskie podczas wojny inflanckiej 1576-1582. Sprawy organizacyjne, cz. 3, «Studia i Materiały do Historii Wojskowości» 17.2/1971

Kroll P., Instrukcja na rozmowy z Kozakami uchwalona na konwokacji warszawskiej 1658 roku, [w:] Od Kijowa do Rzymu. Z dziejów stosunków Rzeczypospolitej ze Stolicą Apostolską i Ukrainą, red. M.R. Drozdowski, W. Walczak, K. Wiszowata-Walczak, Białystok 2012.

Kuczyński S.M., Ziemie czernihowsko-siewierskie pod rządami Litwy, Warszawa 1936. Kupczewska M., Działalność polityczno-wojskowa Jana, Jakuba i Stefana Potockich w okresie kampanii smoleńskiej, «Białostockie Teki Historyczne» 8/2010

León F.G. de, The Road to Rocroi: Class, Culture and Command in the Spanish Army of Flanders, 1567-1659, Leiden-Boston 2009

Linde S.B., Słownik języka polskiego, t. I, cz. 1, Warszawa 1807

Łopatecki K., ‘Disciplina militaris’ w wojskach Rzeczypospolitej do połowy XVII wieku, Białystok 2012

Łopatecki K., Organizacja, prawo i dyscyplina w polskim i litewskim pospolitym ruszeniu (do połowy XVII wieku), Białystok 2013

Łopatecki K., Walczak W., Plan sytuacyjny oblężenie smoleńska z 1616 roku, «Studia i Materiały do Historii Wojskowości» 45/2008

Maciszewski J., Korecki Karol, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XIV, z. 1, Wrocław-Warszawa-Kraków 1968

Maciszewski J., Korecki Samuel, [w:] Polski słownik biograficzny, t. XIV, z. 1, Wrocław-Warszawa-Kraków 1968

Majewski A., Datacja rozejmu dywilińskiego, «Przegląd Historyczny» 92.4/2001.

Majewski A.A., Moskwa 1617-1618, Warszawa 2006 Mikulski K., Rachuba A., Wstęp, [do:] Urzędnicy inflanccy XVI-XVIII wieku. Spisy, oprac. K. Mikulski, A. Rachuba, Kórnik 1994

Minikowska T., Wyrazy ukraińskie w polszczyźnie literackiej XVI w., Warszawa 1980

Niesiecki K., Herbarz polski, wyd. J.N. Bobrowicz, t. IV, Lipsk 1839

Patoka E., “Księga Zaręby” jako źródło do badania dziejów Smoleńszczyzny w latach 20 – 30 XVII w., http://dziedzictwo1rp.uw.edu.pl/wp-content/uploads/Ewa_Patoka_praca_magisterska.pdf

Plewczyński M., Żołnierz jazdy obrony potocznej za czasów Zygmunta Augusta. Studia nad zawodem wojskowym w XVI w., Warszawa 1985.

Przepiórka A.G., Wyprawa lisowczyków na Siewierszczyznę na przełomie 1616 i 1617 roku, [w:] Studia historyczno-wojskowe, t. II, red. K. Bobiatyński, P. Gawron. M. Nagielski, Zabrze 2008

Rachuba A., Armia Wielkiego Księstwa Litewskiego jako czynnik unifikacji

narodowej i kulturowej, «Przegląd Historyczny» 88.2/1997

Rogatschewski A., Zur Rezeptionsgeschichte des Magdeburger Rechts in Russland: Die Stadt Belyj (17.–18. Jh.), «Signa Ivris» 14/2015

Rudnicki J., Zawłaszczenie jako sposób nabycia terytorium państwowego – ewolucja doktryny i praktyki, «Rocznik Nauk Prawnych» 24.4/2014

Ruszkiewicz B., ‘Longi temporis praescriptio’ jako zarzut długiego okresu posiadania, «Zeszyty Prawnicze» 11.1/2011

Starożytności polskie ku wygodzie czytelnika porządkiem abecadłowym zebrane, t. II, Poznań 1852

Teodorczyk J., Polskie wojsko i sztuka wojenna pierwszej połowy XVII wieku, «Studia i Materiał do Historii Wojskowości» 21/1978

Tomaszewski E., Ceny w Krakowie w latach 1601-1795, Lwów 1934

Tyszkowski K., Wojna o Smoleńsk 1613-1615, Lwów 1932

Urwanowicz J., Wojskowe „sejmiki”. Koła w wojsku Rzeczypospolitej XVI--XVIII wieku, Białystok 1996

Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, t. IV: Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie, XIV-XVIII wiek, red. A. Rachuba, oprac. H. Lulewicz, A. Rachuba, P. P. Romaniuk, Warszawa 2003

Думин C., Смоленское воеводство в составе Речи Посполитой в 1618-1654 гг. (по материалам Литовской метрики), [w:] Смоленская шляхта, t. I, ред. Б.Г. Федоров, Москва 2006

Думин С., К истории развития землевладения в Речи Посполитой в ХVII веке (Смоленское воеводство в политике Вазов), «Собетское Славяноведение» 2/1986

Кулаковский П., Чернигово-Сиверщина в составе Речи Посполитой. 1618-1648 гг., Киев 2006

Zewnętrzne odnośniki

  • Obecnie brak jakichkolwiek odnośników.