Archiwum

Tytuł tomu, „Rzeczywistość cyfrowa. Kontekst katechetyczny”, wskazuje na temat główny, jakim cyfrowość oraz na katechetyczny charakter prezentowanej refleksji teologicznej. Poszczególne artykuły głównego korpusu tomu odnoszą się do rzeczywistości cyfrowej w podstawowych środowiskach katechezy: rodzinie, szkole i parafii, a także zwracają uwagę na nieodpowiedzialne, czasem wręcz toksyczne sposoby korzystania ze środków komunikacji cyfrowej.


Biblioteka "Studiów Katechetycznych

Niniejsza publikacja jest owocem refleksji katechetycznej nad zagadnieniem świętości. Składa się ona z dwóch części, po cztery artykuły w każdej z nich. Część pierwsza, zatytułowana „Wezwanie do świętości”, nakreśla ramy podejmowanej problematyki.  Część druga publikacji zatytułowana jest „Troska o świętość”. Cztery teksty, znajdujące się w drugiej części to przykład konkretnej odpowiedzi na Boże zaproszenie do świętości.

 


Wprowadzenie

W roku 2018 Konferencja Episkopatu Polski zatwierdziła dwa podstawowe dokumenty katechetyczne odnoszące się do nauczania religii w szkole: podstawę programową i program nauczania. Tego rodzaju uchwały były podejmowane uprzednio, już po powrocie lekcji religii do szkoły polskiej, dwukrotnie. Nowa regulacja została spowodowana reformą oświaty, ale też koniecznością odpowiedzenia na wyzwania, jakie stawia przed polskimi katechetami wciąż zmieniająca się sytuacja społeczna i świadomość adresatów nauczania religii. Podstawa i program będą wdrażane sukcesywnie od roku szkolnego 2020/21, należy mieć nadzieję, że nowe podręczniki i propozycje w poradnikach metodycznych będą adekwatne do tych wyzwań.

Z tej właśnie przyczyny nasz rocznik postanowił podjąć próbę ukazania regulacji programowych w aspekcie historycznym i ewangelizacyjnym, także w nowych kontekstach, w jakich lekcja religii musi spotkać się z szybko zmieniającą się mentalnością młodzieży, a także rozpowszechniającą się formą nauczania, jaką jest edukacja domowa. Te tematy stanowią korpus niniejszego numeru „Studiów Katechetycznych”.

Programów nie należy przeceniać, bo w trakcie formacji na uczniów wpływa cała masa czynników, ale też nie wolno ich nie doceniać, bowiem one wyznaczają kierunek. Stąd potrzeba głębszej refleksji nad nowymi dokumentami. Nie wiemy, jak długo nowe regulacje programowe będą w obiegu, ale ich wpływ na katechezę, a także świadomość religijną katolików polskich będzie trwał dłużej, bowiem ta świadomość będzie podstawą katechezy rodzinnej, gdy obecni uczniowie szkół założą rodziny i będą wychowywać w wierze swoje dzieci. Mam nadzieję, że lektura numeru „Studiów Katechetycznych” pogłębi w środowiskach katechetyków i teologów praktycznych zrozumienie sensu i założeń tych nowych regulacji.

Ks. Piotr Tomasik
redaktor naczelny „Studiów Katechetycznych”


Wprowadzenie

W ostatnich latach coraz częściej doświadcza się braku katechezy dorosłych zarówno w praktyce duszpasterskiej i katechetycznej, jak i w naukowej refleksji nad katechezą. Przekonanie takie wielokrotnie wyrażali m.in. uczestnicy I Kongresu Teologii Praktycznej, który odbył się w 2016 roku, a także członkowie Stowarzyszenie Katechetyków Polskich podczas swego dorocznego zjazdu w roku 2017. Rangę katechezy dorosłych i jej potrzebę potwierdzają również dokumenty katechetyczne. Jak przypominał papież Jan Paweł II w adhortacji apostolskiej Catechesi tradendae, „jest to najznakomitsza forma katechezy, ponieważ zwraca się ona do osób wykonujących największe zadania i w ogóle zdolnych do życia według Orędzia Chrześcijańskiego i to z jego pełni”.

Mając na uwadze ważność zagadnienia, postanowiliśmy uczynić katechezę dorosłych wiodącym tematem tomu 14 naszego rocznika. Treść korpusu niniejszego numeru „Studiów Katechetycznych” stanowią artykuły przypominające podstawowe zasady i kierunki katechezy dorosłych w Polsce i jej miejsca w działalności duszpasterskiej. Znalazły się tam również naukowe rozważania zmierzające do odnalezienia optymalnych form i sposobów realizacji katechetycznej posługi Słowa adresowanej do dojrzałych odbiorców. Takie ujęcie zagadnienia nie tylko rozwija refleksję naukową, ale także zawiera liczne wskazania dla praktyki katechetycznej i duszpasterskiej.

Poza katechezą dorosłych, w tegorocznym tomie nie zabrakło innych zagadnień katechetycznych, będących odpowiedzią na aktualne wydarzenia czy okoliczności, jak analiza wskazań Konferencji Episkopatu Polski dotyczących przygotowania do sakramentu bierzmowania z 2017 roku czy rozważania nad posługą katechety we współczesnej szkole. Nasi Autorzy przybliżają też katechetyczny wymiar formacji w ruchach i stowarzyszeniach, próbują ocenić postępujące zjawisko pentekostalizacji Kościoła, zaś w odniesieniu do szkolnego nauczania religii – obecność edukacji medialnej i mediów w podręcznikach do religii dla gimnazjum. Nie zabrakło również echa nie tak dawnych Światowych Dni Młodzieży i ukazania religijności ich uczestników w świetle badań socjologicznych. Wreszcie została przypomniana nieco dziś lekceważona wartość wychowania przez pracę, na przykładzie Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności.

Ufam, że lektura każdego z powyższych artykułów będzie ubogacająca i posłuży praktyce katechetycznej lub dalszej refleksji naukowej. Stanie się także inspirująca dla podejmowanych w niedalekiej przyszłości prac nad nowymi podręcznikami do religii i organizacji katechezy w parafii.

dr Aneta Rayzacher-Majewska
Sekretarz Redakcji „Studiów Katechetycznych”



Rok 2013 był w Kościele obchodzony jako Rok wiary. Został on zapowiedziany przez papieża Benedykta XVI listem apostolskim Porta fidei, a datę rozpoczęcia tego wydarzenia związał Papież z 50. rocznicą otwarcia II Soboru Watykańskiego. Zaznaczył, że „nie możemy się zgodzić, aby sól zwietrzała, a światło było trzymane pod korcem” (por. Mt 5, 13-16). Także współczesny człowiek, jak Samarytanka przy studni, może na nowo odczuć potrzebę pójścia, aby słuchać Jezusa, który wzywa nas do wiary w Niego i zaczerpnięcia z Jego źródła, wytryskującego wodą żywą (por. J 4, 14). Musimy na nowo odkryć smak karmienia się Słowem Bożym, wiernie przekazywanym przez Kościół i Chlebem życia, danymi jako wsparcie tym, którzy są Jego uczniami (por. J 6, 51). Zatem celem i sensem Roku wiary miało być odnowienie wiary w uczniach Jezusa i zastanowienie się nad tym, co uczynić, by dzielić się nią z radością i by to dzielenie się było skuteczne. Cele te, jak widać, są w ogromnej mierze zbieżne z tym, co Kościół rozumie pod pojęciem katechezy. W adhortacji Catechesi tradendae św. Jan Paweł II pisał, że jest ona wychowaniem w wierze dzieci, młodzieży i dorosłych, a obejmuje przede wszystkim nauczanie doktryny chrześcijańskiej przekazywane na ogół w sposób systematyczny i całościowy, dla wprowadzenia wierzących w pełnię życia chrześcijańskiego .
Logiczne jest zatem, że Rok wiary stał się przedmiotem refleksji katechetycznej. Kolejny numer rocznika „Studia Katechetyczne”, który wychodzi po zakończeniu Roku wiary, poniekąd jako jego owoc, zawiera refleksję poświęconą wierze i jej apologii, wiedzy religijnej i przekazowi prawd doktrynalnych; następnie przechodzi do ukazania znaczenia II Soboru Watykańskiego i jego dojrzałego, katechetycznego owocu – Katechizmu Kościoła Katolickiego, podejmuje też kwestie katechezy dorosłych, mediów i nowej ewangelizacji.
(Z Wprowadzenia)


SPIS TREŚCI:

Wykaz skrótów
Wprowadzenie
Ks. Ryszard Czekalski – W poszukiwaniu współczesnego ujęcia katechetyki
Marek Marczewski – Zasada formalna teologii pastoralnej a wypracowanie właściwej
koncepcji katechetyki
ks. Radosław Chałupniak – Katechetyka jako teologia praktyczna – zdefiniowanie
tożsamości eklezjalnej
ks. Piotr Tomasik – Kwestie fundamentalne metodologii katechetyki
Ks. Rafał Bednarczyk – W poszukiwaniu obszarów współpracy liturgiki i katechetyki
Anna Zellma – Dydaktyka dla katechetyki
Ks. Wojciech Osial – Katechetyka w spotkaniu z pedagogiką
Ks. Janusz Mastalski – Współczesne zasady edukacyjne w służbie katechezy
Elżbieta Dziwosz – Ortodydaktyka w katechezie osób niepełnosprawnych
Anna Walulik CSFN – Nauki empiryczne i warsztat badawczy katechetyków
Ks. Dariusz Kurzydło – Badania empiryczne w katechetyce na przykładzie zastosowania metody audytoryjnej
Ks. Tomasz Kopiczko – Katecheza a komunikacja wiary we współczesnym kontekście
społecznym
Elżbieta Osewska – Poszukiwanie koncepcji edukacji religijnej w szkole w obszarze
języka angielskiego
ks. Ryszard Czekalski – La nouvelle evangelisation en Pologne
Noty o autorach


SPIS TREŚCI:

Wykaz skrótów
Bp Marek Mendyk – Wprowadzenie
Bp Gerhard Ludwig Muller – Das Kerygma in Kirche. Der Bischof – Verkunder des Wortes
Gottes

KERYGMA
Ks. Roman Murawski – Kerygmatyczna odnowa katechezy
Ks. Ryszard Czekalski – Recepcja nurtu kerygmatycznego w katechezie polskiej
Ks. Piotr Tomasik – Owoce orientacji kerygmatycznej we współczesnej katechezie polskiej
Ks. Władysław Kubik – Proces przemian w polskiej katechetyce drugiej połowy XX wieku
Ks. Dariusz Kurzydło – Kerygmatyczny i antropologiczny wymiar katechezy. Próba redefinicji katechezy.

BIBLIA
Ks. Henryk Witczyk – Słowo Boże w życiu chrześcijanina w świetle „Verbum Domini”
Ks. Roman Buchta – Katechetyczne wtajemniczenie i mistagogia w świetle „Verbum
Domini”
Ks. Jan Kochel – Jaka katecheza (misyjna) dla Polski wobec propozycji zawartych w
„Verbum Domini”?
Ks. Kazimierz Misiaszek – „Verbum Domini” zaproszeniem do wychowania
Inkulturowanego
Ks. Zbigniew Marek – Słowo Boże w przekazie katechetycznym – pokłosie Synodu
Biskupów (5-26 X 2008)
Elżbieta Dziwosz – Słowo Boże w procesie nauczania katechetycznego na podstawie
adhortacji posynodalnej Benedykta XVI „Verbum Domini”
s. Halina Iwaniuk – Wychowanie do przyjęcia Słowa Bożego obecnego w liturgii w świetle
„Verbum Domini” i polskich dokumentów katechetycznych z 2010 roku
Marek Marczewski – Odkryć na nowo rolę Słowa Bożego w życiu Kościoła (uwagi
duszpasterskie Ojca Świętego Benedykta XVI zawarte w posynodalnej adhortacji apostolskiej „Verbum Domini”
Ks. Marian Włosiński – Katechetyczny realizm Biblii w kontekście edukacyjnym
Ks. Wojciech Cichosz – Biblijne wychowanie parenetyczne. Od pedagogiki do pedagogii
Ks. Rafał Bednarczyk – Formacja biblijna młodzieży szkolnej na przykładzie wybranych
podręczników do nauki religii w pierwszej klasie gimnazjum
Ks. Wojsław Czupryński – Dowartościowanie formacyjnej funkcji Słowa Bożego w myśli i
dziele ks. Franciszka Blachnickiego
Ks. Radosław Chałupniak – Przez obraz ku Bogu – podstawy biblijne
Ks. Wojciech Osial – Wspólnoty słuchania Słowa Bożego we Włoszech – propozycja
katechezy biblijnej w parafii
Elżbieta Młyńska – Biblia w katechezie dorosłych w ujęciu Jacquesa Bernarda

KATECHEZA
Ks. Paweł Góralczyk – Rozbrat między wiarą a aktywnością świecką
Ks. Cyprian Rogowski – Integracyjna pedagogika religii wobec nowych wyzwań
Grzegorz Łęcicki – Inspiracyjne znaczenie ikonosfery oraz mediów audiowizualnych w
przekazie katechetycznym
Ks. Ryszard Podpora – Świat nie rozumie już naszej mowy. I to jest nasz problem. Z
problematyki „nowego języka” w nowej ewangelizacji
Helena Słotwińska – Kształtowanie właściwej postawy wobec śmierci


SPIS TREŚCI:

Wykaz skrótów
Wprowadzenie
Ks. Ryszard Czekalski – „Studia Katechetyczne” w latach 1979-1987

NAUCZANIE RELIGII KATOLICKIEJ W SZKOŁACH EUROPY
Ks. Roman Murawski SDB – Rys historyczny lekcji religii katolickiej w Europie
Ks. Piotr Tomasik – Nauczanie religii w szkołach publicznych w Europie
Ks. Kazimierz Misiaszek SDB – Włoski model nauczania religii katolickiej
Ks. Radosław Chałupniak – Niemiecki model nauczania religii katolickiej

POLSKI MODEL NAUCZANIA RELIGII KATOLICKIEJ
Ks. Ryszard Czekalski – Rys historyczny lekcji religii katolickiej w Polsce
Ks. Piotr Tomasik – Nauczanie religii katolickiej w strukturze polskiej szkoły
Ks. Stanisław Dziekoński – Wychowanie jako zadanie szkolnej lekcji religii katolickiej
Elżbieta Dziwosz – Nauczanie jako zadanie szkolnej lekcji religii katolickiej
Ks. Rafał Bednarczyk – Wtajemniczenie jako zadanie szkolnej lekcji religii katolickiej
Ks. Andrzej Offmański – Ewangelizacja jako zadanie szkolnej lekcji religii katolickiej

NAUCZYCIEL RELIGII KATOLICKIEJ
Ks. Robert Szewczyk – Osobowość nauczyciela religii
Ks. Jan Szpet – Formacja nauczycieli religii katolickiej w Europie
Ks. Tadeusz Panuś – Formacja nauczycieli religii katolickiej w Polsce
Ks. Piotr Tomasik – Formacja kleryków do pracy nauczycieli religii
Ks. Radosław Mazur – Zadania nauczyciela religii katolickiej na terenie szkoły
Notki o autorach


Wydawnictwo Naukowe UKSW
ul. Dewajtis 5, domek nr 2
01-815 Warszawa
email: wydawnictwo@uksw.edu.pl
tel. +48 22 561 88 35
O platformie:
Copyright 2019 by UKSW
OJS Support and Customization by LIBCOM
Platform & workfow by OJS/PKP